IV SA/Gl 915/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 97 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3, art. 4 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ odmówił przyznania H. C. zasiłku celowego w naturze na zakup żywności w kwocie minimum socjalnego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że H. C. spełnia wymogi do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego uprawniającego ubieganie się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej oraz występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy a mianowicie bezrobocie i niepełnosprawność. Nadto organ ten wskazał, że w miesiącu złożenia wniosku skarżący objęty został pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności, leków i środków czystości oraz zasiłkiem okresowym, a forma oraz wysokość pomocy wynika z możliwości finansowych Ośrodka. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu tym wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji, jak również wskazał, że nie otrzymał informacji o wysokości minimum socjalnego o co występował. Nawiązał w piśmie tym do sytuacji politycznej w kraju jak również zakwestionował uchylanie przez organ odwoławczy decyzji do ponownego rozpatrzenia, gdyż jego zdaniem świadczy to o uchylaniu się od odpowiedzialności za podjęcie jednoznacznej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie ustalił, że H. C. spełnia wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, ponieważ jego dochód wynosi [...] zł i jest niższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej oraz występuje jedna z okoliczności wymienionych w art. 7 a mianowicie bezrobocie i niepełnosprawność. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie poprzez odwołanie się do możliwości pomocy w zakresie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Nadto wskazano, że skarżący otrzymuje pomoc stosowną do możliwości gminy. Jednocześnie organ ten nie podzielił argumentacji przedstawionej przez H. C. w swoim odwołaniu, ponieważ celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnej sytuacji materialnej, jeżeli rodzina przy wykorzystaniu własnych środków, możliwości i uprawnień nie jest w stanie jej pokonać. Pomoc społeczna zgodnie z zasadą pomocniczości wyrażoną w Konstytucji RP ma jedynie wspierać osoby w tym by te przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości przezwyciężyły trudną sytuację w jakiej się znajdują, natomiast nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich nawet najbardziej niezbędnych potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania skarg na działania podejmowane przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej i w tym zakresie skargę należy wnosić do Rady Miejskiej w C.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł H. C.. W skardze tej wystąpił o uchylenie decyzji o przyznanie mu świadczenia w wysokości ustawowego minimum socjalnego wynoszącego [...] zł pomniejszonego o wysokość otrzymywanej pomocy. Jego zdaniem zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo materialne i procesowe. Nadto skarżący zakwestionował brak środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zaznaczyło, że z uwagi na treść skargi nie mogło odnieść się szerzej do ewentualnych zarzutów. W trakcie rozprawy administracyjnej skarżący złożył do akt pismo z dnia [...] r. oraz szereg dokumentów potwierdzających jego zdaniem nieprawidłowe funkcjonowanie organów pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący ubiega się o przyznanie zasiłku celowego z zakresu pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy /art. 3 ust. 3/, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej /art. 3 ust. 4/. Według art. 4 tej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Po myśli art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. Podniesienie tej okoliczności o tyle jest istotne, że praktycznie równolegle z tym postępowaniem toczyło się inne postępowanie prowadzone przez ten organ w związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł, jednakże skarżący w sposób jednoznaczny wyznaczył zakres przedmiotowego postępowania. W ramach tego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził prawem przewidziany wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. W trakcie wskazanej czynności procesowej organ ten ustalił sytuację osobistą i dochodową strony. Z ustaleń tych wynika, że skarżący od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a jedynym jego źródłem utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej przyznawane w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych na zaspokojenie konkretnie wskazanych potrzeb. W trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem skarżący potwierdził, że od [...] r. jest osobą bezrobotną i aktualnie nie poszukuje zatrudnienia ponieważ uznaje, że jest osobą niezdolną do wykonywania pracy i na tę okoliczność ubiega się o przyznanie renty inwalidzkiej, a obecnie jego sprawa zawisła przed Sądem Najwyższym na etapie kasacji. Organ pierwszej instancji w motywach własnego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego w wysokości minimum socjalnego wynikła z ograniczonych możliwości jakimi ten organ dysponuje jak również z zakresu świadczeń, którymi skarżący został objęty. Z kolei organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji. Rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji podjęte zostały w ramach uznania administracyjnego, zatem Sąd w ramach przeprowadzanej kontroli podjętych decyzji zobowiązany jest do zbadania czy przy ich podjęciu organy nie dopuściły się naruszenia granic tego uznania. Przeprowadzona kontrola pozwoliła uznać, że organy te nie przekroczyły granic wskazanego uznania administracyjnego. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego, a w uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia odwoływał się do wskazanej przesłanki także w przypadku decyzji przyznających skarżącemu świadczenia w szczególności w formie zasiłku okresowego. Tym samym przesłanka ta została przywołana nie tylko w przypadku decyzji odmownej ale również wówczas, gdy organ ten przyznawał świadczenia a wysokość ich limitował z uwagi na niemożność zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Przy ocenie prawidłowości podjętych przez organy administracji rozstrzygnięć należy zwrócić uwagę na fakt, że obowiązujące w Polsce regulacje prawne nie znają pojęcia minimum socjalnego czy dochodu minimalnego. Z tego też powodu żądanie strony skierowane pod ich adresem byłoby możliwe do zrealizowania wówczas, gdyby miasto dysponowało odpowiednią ilością środków finansowych, które pozwalałyby na zaspokojenie potrzeb osób na określonym przez przepisy prawa poziomie. Skoro miasto takimi środkami nie dysponuje to przyznaje świadczenia stosownie do posiadanych możliwości, a tym samym zaskarżona decyzja wpisuje się w obowiązujący stan prawny i faktyczny w sprawie. Stosownie do przywołanej powyżej regulacji, osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej obowiązane są współdziałać w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w której się znajdują. Jak wynika to z akt sprawy oraz z informacji przekazanych przez skarżącego w trakcie rozprawy nie podejmuje on żadnych działań zmierzających do jej znalezienia i jako wytłumaczenie tego faktu podaje ubieganie się o przyznanie renty inwalidzkiej, co jego zdaniem świadczy o niemożności podjęcia zatrudnienia. W tej sytuacji skarżący uczynił sobie ze świadczeń z pomocy społecznej stałe źródło utrzymania, a okoliczność ta sprzeczna jest z istotą pomocy społecznej mającej na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej i wyprowadzenie osoby z tego systemu. Na marginesie powyższych uwag należy zaznaczyć, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera wady, których nie dostrzegł organ odwoławczy. Dotyczy to przywołanej podstawy prawnej wydanej decyzji. Otóż organ ten wskazał art. 97 ust. 4 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć przyjdzie, że wskazany Kodeks nie zawiera takiego przepisu, a nadto art. 97 odnosi się do zawieszenia postępowania administracyjnego, zatem nie może stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej. Przywołana podstawa prawna jest wadliwa, jednakże wskazany Kodeks zawiera prawidłową podstawę wydania decyzji administracyjnej, którą jest art. 104. Skoro istnieje prawidłowa podstawa prawna dla wydania decyzji administracyjnej, zatem dostrzeżone uchybienie nie miało wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a tym samym nie została wyczerpana przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi. Analogicznie należy spojrzeć na uchybienie w zakresie ustalenia dochodu skarżącego, otóż organ pierwszej instancji odwołał się do dochodu z [...] r. jednakże takie ujęcie jest w niniejszej sprawie nieprawidłowe, ponieważ skarżący wniosek złożył w dniu [...] r. zatem stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uwzględnia się dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, a zatem w rozpatrywanej sprawie winien to być [...] r. Uchybienie to nie ma istotnego znaczenia ponieważ skarżący w obu miesiącach dysponował jedynie dochodem pochodzącym ze świadczeń z pomocy społecznej, a zatem spełniał wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego. W podsumowaniu niniejszego wyroku należy wyraźnie zaznaczyć, że skarżący posługuje się językiem, którym nie można posługiwać się w pismach procesowych a formułowane przez niego zarzuty nie mają żadnego umocowania prawnego. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.