IV SA/Gl 915/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane na mocy decyzji z dnia [...] a wypłacone w okresie od 1 lipca 2011 r. do 30 września 2011 r. w łącznej kwocie 2 250 zł za nienależnie pobrane i zażądał zwrotu tegoż świadczenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył wpierw stan faktyczny w sprawie, który sprowadzał się do tego, że strona mocą decyzji z dnia [...] otrzymała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. i A. S. w łącznej wysokości 750 zł miesięcznie. Następnie podkreślono, że w dniu 29 grudnia 2011 r. organ uzyskał informację o tym, że w dniu [...] zmarł J. S. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz postanowienia art. 2 pkt 2 i 11 tej ustawy aby zaznaczyć, że z dniem 1 lipca 2011 r. uprawnienie przysługujące K. i A. S. wygasło, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Konsekwencją powyższej okoliczności oraz treści art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stało się żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Z decyzją tą nie zgodziła się I. S., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że z dłużnikiem alimentacyjnym nie zamieszkiwała i nie utrzymywała kontaktu, jak również nie wiedziała o jego śmierci, a najlepszym dowodem potwierdzającym jej stanowisko był pozew o podwyższenie alimentów. Zaznaczyła, że pobierając świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od lipca do września 2011 r. nie wiedziała, że J. S. nie żyje. Nadto podniosła, że samodzielnie wychowuje dwoje dzieci w wieku 9 i 13 lat. W końcowej części odwołania zaakcentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i wnioskuje o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył treść art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis ten stanowi, iż nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie alimentacyjne wypłacone osobie mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości albo w części. Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że wyczerpane zostały przesłanki pobrania nienależnego świadczenia. W końcowej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że umorzenie nienależnie pobranego świadczenia będzie wymagało przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego po zakończeniu obecnie prowadzonego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się I. S. która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej przybliżyła sytuację faktyczną, która zaistniała w sprawie, a w szczególności fakt przyznania jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również okoliczności uzyskania informacji o śmierci osoby zobowiązanej do płacenia alimentów na dwoje dzieci. Podkreśliła, że nie wiedziała o jego śmierci i z tego powodu pobierała przyznane jej dzieciom świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W dalszej części skargi skarżąca odwołała się do tego, że nikt nie może czynić ze swojego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącej w przypadku jej dzieci postąpiono w sposób sprzeczny z przedmiotową zasadą, ponieważ pobrała świadczenie nie z powodu chęci uzyskania nienależnego świadczenia, lecz z tego powodu, że służby państwowe nie poinformowały jej o śmierci osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. Z uzyskanych środków zaspokoiła niezbędne potrzeby dzieci, nadto podkreśliła, że instytucja żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia kierowana jest do osób, które wyłudzają środki publiczne, a nie przeznaczają je zgodnie z przeznaczeniem. W konkluzji podniosła, że występowała o umorzenie przedmiotowej należności, jednakże organy administracji w tym zakresie nie wypowiedziały się. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie odnieść się do stanowiska prezentowanego przez skarżącą, że organy administracji nie przestrzegały zasad współżycia społecznego, jak również nie prowadziły postępowania w sposób zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Podniesiony zarzut nie może być przed sądem administracyjnym uwzględniony, ponieważ sąd ten zgodnie z tym, co zostało już powyżej przywołane jest sądem kontrolującym rozstrzygnięcie organu administracji wyłącznie przy wykorzystaniu kryterium legalności, a zatem sąd ten nie może kierować się innymi kryteriami jak jego zgodność z przepisami prawa powszechnie obowiązującego rozstrzygnięcia organu administracji. Powyższa okoliczność odróżnia kryteria brane pod uwagę przy orzekaniu przez sąd administracyjny od wykorzystywanych przez sąd powszechny. Po przedstawieniu powyższej uwagi przywołać należy stan prawny, który obowiązuje w przedmiotowym zakresie. Po myśli art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zgodnie natomiast z treścią art. 2 pkt 7 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rozumie się świadczenia z funduszu alimentacyjnego: wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części; przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia oraz wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji mocą kwestionowanych rozstrzygnięć uznały świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane na mocy decyzji z dnia [...] i wypłacone w okresie od 1 lipca 2011 r. do 30 września 2011 r. za nienależnie pobrane i zażądały ich zwrotu. Podkreślić należy, że decyzja ta wydana została, albowiem Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] uchylił z dniem [...] decyzję z dnia [...] przyznającą stronie świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. i A. S. Oznacza to, że przedmiotowe postępowanie jest konsekwencją przywołanej powyżej decyzji z dnia [...] Istota tego rozstrzygnięcia sprowadza się do tego, że z chwilą śmierci A. S., osoby uprawnione, za zatem K. i A. S. utraciły uprawnienie do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Następstwem tego rozstrzygnięcia stało się uruchomienie przedmiotowego postępowania, w ramach którego organy administracji stwierdziły, że zaistniała sytuacja wyczerpuje normę pobrania nienależnego świadczenia, a tym samym stanowi przesłankę do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że przywołany powyżej art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, iż osoba, która nienależnie pobrała świadczenie jest obowiązana je zwrócić. Treść tego przepisu nie daje organowi administracji luzu decyzyjnego, jak również nie umiejscawia podejmowanego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Zatem organ administracji obowiązany jest wydać decyzję, mocą której domaga się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, jeżeli uprzednio organ stwierdzi pobranie takiego świadczenia. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy jest ustalony w sposób klarowny i nie wzbudza żadnych wątpliwości i wynika z niego, że J. S. w dniu [...] zmarł, jednakże został pochowany jako osoba nieznana. Okoliczność ta oznacza, że z dniem 1 lipca 2011 r. osoby uprawnione utraciły prawo do świadczeń alimentacyjnych po nim, a tym samym utraciły prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a pobrane po dniu 1 lipca 2011 r. świadczenia, uznane muszą być w myśl art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów za nienależnie pobrane. Podkreślić należy, że ustalenie tego faktu w kontrolowanych decyzjach jest jedynie potwierdzeniem stwierdzenia zamieszczonego w decyzji z dnia [...] Oznacza to, że zamieszczenie w decyzji organu pierwszej instancji orzeczenia o uznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane stanowi jedynie potwierdzenie powyższego rozstrzygnięcia jak również zawiera element konstytutywny, a mianowicie precyzuje kwotę nienależnie pobranego świadczenia. W świetle powyższego uznać należy, że rozstrzygnięcie to i utrzymujące je w mocy rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również przepisów prawa procesowego. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącą. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. mw