IV SA/Gl 922/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant: starszy referent Magdalena Nowacka - Brzeźniak po rozpoznaniu w dniu 06 lipca 2006 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. – B. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B. – B. odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego H. J. Z uzasadnienia wynika, że w wyniku wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby mieszkaniowe, oraz że faktyczna ilość osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza, niż wykazana w deklaracji. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zarzuca wydanie przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, poprzez między innymi błędną wykładnię przepisów powołanych w tejże decyzji. Wnosiła o wycofanie z obiegu prawnego decyzji organu I instancji w trybie art. 156 § 1 pkt.2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. –B. działając na podstawie: art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001.Nr.79, poz .856.), art. 4, art. 7 ust. 1, ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r o dodatkach mieszkaniowych, (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. orzekło utrzymać w całości w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał po pierwsze, że wnioskowany przez nią tryb stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji nie może być zastosowany, bowiem decyzja organu I instancji nie stała się jeszcze ostateczna. Podniósł przy tym, że w treści art. 7 ust.3 pkt. 1 i pkt.2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustawodawca przewidział dwa przypadki odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, które stanowią wyjątek od cytowanej wyżej zasady. Zgodnie z tym przepisem uprawniony organ, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że (pkt. 1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego ([...]) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub (pkt.2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. W tej mierze organ odwoławczy zauważył, iż okoliczności uregulowane wart. 7 ust. 3 pkt 1 i 2 znajdują odzwierciedlenie w przedmiotowej sprawie. W deklaracji o wysokości dochodów za okres od [...] do [...] strona wykazała, że w lokalu mieszkalnym mieszczącym się przy ul. [...] w B. –B. , wraz ze swą córką K. J. tworzy dwuosobowe gospodarstwo domowe. Z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynika, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, mieszka jeszcze matka strony H. S., która została wymieniona oprócz córki strony, jako osoba [...] poruszająca się [...]. Zauważono, że z notatki pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, w dniu [...] wynika, że opiekunka matki poinformowała, iż pod wskazanym adresem mieszka wyłącznie jej podopieczna, natomiast strona jedynie odwiedza matkę 1 lub 2 razy w tygodniu i trwa to około 1 godziny. Taki stan faktyczny potwierdza również notatka służbowa sporządzona przez pracownika socjalnego z dnia [...]. Z jej treści wynika, że ostatni raz strona była widziana w przedmiotowym mieszkaniu w dniu wywiadu środowiskowego tj. [...] (notatka została podpisana przez opiekunkę matki strony). Podkreślono, że w myśl art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zamieszkującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi. które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Zauważono, iż art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych mówi jednak nie tylko o stałym zamieszkiwaniu, lecz o stałym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu, co oznacza że czynniki te muszą wystąpić łącznie. Natomiast osoba zameldowana na pobyt stały lub czasowy pod jednym adresem może stale zamieszkiwać pod innym adresem. Podkreślono, że podobne stanowisko zawarte jest w uzasadnieniu uchwały 5 sędziów NSA w Warszawie z dnia 20 maja 2002 r. (OPK 21/02, ONSA 2003/1/12) - Sąd podniósł w nim między innymi, że definicja zawarta w treści art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w pełni określa pojecie gospodarstwa domowego na potrzeby rozstrzygania wniosków osób ubiegających się o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie wydatków mieszkaniowych i nie zachodzi potrzeba korzystania z definicji gospodarstwa domowego zawartych w innych aktach prawnych. Zdaniem Kolegium, skoro strona wraz ze swoją córką nie mieszkają pod adresem zameldowania, to z tego względu dodatek mieszkaniowy w ogóle stronie nie przysługuje. Zatem odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego jest uzasadniona. Odnosząc się do kwestii rażącej dysproporcji Kolegium wskazało, że zastosowanie cytowanego przepisu wymaga ustalenia każdorazowo w drodze wykładni treści pojęcia rażącej dysproporcji w konkretnym przypadku. Jednocześnie zwrócono uwagę na dwa elementy zawarte w przepisie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - mianowicie niskie dochody wykazane w deklaracji oraz faktyczny stan majątkowy wskazujący, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego ([...]) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Natomiast wystąpienie dysproporcji oczywistej, niewątpliwie bezspornej, rażącej o której mowa wart. 7 ust. 3 pkt. I cytowanej ustawy, obliguje organ do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie wystąpiła rażąca dysproporcja, o której mowa w omawianym przepisie. W deklaracji o wysokości dochodów, jako jedyne źródło utrzymania strona wykazała [...] w wysokości [...] miesięcznie. Z tej kwoty ponosiła miesięczne opłaty, (2/3 należności za czynsz ok. [...]., gaz i prąd miesięcznie ok. [...], telefon ok. [...], zakup leków miesięcznie ok. [...]) w wysokości ok. [...] (nie licząc kosztów utrzymania samochodu oraz żywności). Natomiast z ustaleń organu I instancji wynika, że strona jest współwłaścicielem ([...]) [...] nr [...],[...] zabudowanej budynkiem przy ul. [...] jest [...]) oraz właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że wymienione wyżej [...] i [...] stanowiące pewien majątek, nie mogą być uznane jako standard w ramach grupy społeczeństwa, która ubiega się o dodatek mieszkaniowy, a świadczy to o wystąpieniu rażącej dysproporcji o której mowa wart. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W bardzo obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. J. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji ja poprzedzającej i wniosła o przyznanie jej wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Zarzuciła organom procedującym w sprawie między innymi błędną wykładnię przepisów prawa materialnego art. 4 w związku z art. 7 w zw. z art. 7 ust. 8 ustawy z dnia 10 lipca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz obrazę art. 7 w zw. z art. 77 i 107 w związku z art. 9 k.p.a.. Ponadto kwestionowała ustalenia organów orzekających w sprawie , oceniając je jako "subiektywne", a to przez nie uznanie jej za osobę stale zamieszkującą i gospodarującą w miejscu stałego zameldowania, a także wystąpienie rażącej dysproporcji o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) /zwaną dalej p.p.s.a./ wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego , zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa , a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych , które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art.107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku , że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Obowiązująca w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 71, poz. 734 z późn. zmianami) w art. 2, art. 5 do 7 regulowała zasady przyznawania i wypłacania dodatków mieszkaniowych osobie spełniającej łącznie dwa kryteria - powierzchniowe i dochodowe. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Wskazać przy tym należy, iż organ administracji samorządowej ma obowiązek przyznać dodatek mieszkaniowy wnioskodawcy, który spełnia określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych przesłanki do wydania decyzji pozytywnej, chyba , że zachodzą przewidziane w treści art. 7 ust. 3 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dwa przypadki odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, które stanowią wyjątek od cytowanej wyżej zasady. Zgodnie z tym przepisem uprawniony organ, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że: - występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego ([...]) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe, - lub faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. Odnosząc powyższe do warunków przedmiotowej sprawy wskazać przyszło, że w deklaracji o wysokości dochodów za okres od [...] do [...], strona skarżąca wykazała, że w lokalu mieszkalnym mieszczącym się przy ul. [...] w B.-B., wraz ze swą córką K. J. tworzy dwuosobowe gospodarstwo domowe. Z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynika, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, mieszka jeszcze matka skarżącej H. S., która została wymieniona oprócz córki skarżącej, jako osoba [...] poruszająca się [...]. W tej mierze nie sposób nie podkreslić, iż z notatki pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, w dniu [...] wynika wprost, że opiekunka matki poinformowała, iż pod wskazanym adresem mieszka wyłącznie jej podopieczna, natomiast skarżąca jedynie odwiedza matkę 1 lub 2 razy w tygodniu i trwa to około 1 godziny. Taki stan faktyczny potwierdza również następna notatka służbowa sporządzona przez pracownika socjalnego z dnia [...]. Z jej treści z kolei wynika, że ostatni raz skarżąca była widziana w przedmiotowym mieszkaniu w dniu wywiadu środowiskowego tj. [...]. Trzeba przy tym nadmienić, iż owa notatka została sygnowana własnoręcznym podpisem przez opiekunkę matki strony skarżącej. Po myśli art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zamieszkującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Powyższe wskazuje jednoznacznie, iż skoro art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych mówi jednak nie o stałym zamieszkiwaniu, lecz o stałym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu, to oznacza że czynniki te muszą wystąpić łącznie. Konsekwencja tego jest, że nie wystarczy sam fakt zameldowania danej osoby na pobyt stały w danym lokalu. Wobec powyższego uprawniona jest konstatacja, że o zaliczeniu do członków gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, decyduje kilka czynników, które muszą wystąpić równocześnie: 1. faktyczne stałe zamieszkiwanie w lokalu osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy, 2. prowadzenie z tą osobą wspólnego gospodarstwa, 3. wywodzenie swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu z prawa tej osoby. Trafnie zatem organ odwoławczy uznał, ze skoro strona skarżąca oraz jej córka nie spełniają dwóch pierwszych przesłanek - bowiem faktycznie nie mieszkają pod adresem zameldowania, a co za tym idzie nie prowadzą tamże wspólnego gospodarstwa - to z tego względu dodatek mieszkaniowy w ogóle stronie skarżącej nie przysługuje. Przeto odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego była w rozpatrywanym przypadku w pełni uzasadniona. Na marginesie można wskazać, iż w innej sprawie rozpatrywanej przez tut. Sąd, a mianowicie sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 870/04 Sąd poczynił zbieżne z wyżej opisanymi ustalenia w kwestii miejsca faktycznego zamieszkania skarżącej i jej córki. Wobec tego, iż strona skarżąca nie spełnia owych podstawowych przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia , zbędnym w zasadzie był dalszy wywód organów orzekających w sprawie , a dotyczący sytuacji o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt. 1 omawianej ustawy , a mianowicie, iż w przedmiotowym przypadku występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego ([...]) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W tej mierze można jedynie wskazać, iż organ odwoławczy wykazał istnienie w rozpatrywanym przypadku takiej dysproporcji. Czytelnym tego obrazem jest także fakt, że gdyby istotnie przyjąć, że strona ponosi deklarowane przez siebie stałe, miesięczne wydatki w kwocie [...], to przy jej deklarowanym dochodzie na pozostałe potrzeby (swoje i córki) takie jak codzienne wyżywienie, zakup ubrań, środków czystości, użytkowanie samochodu pozostawałaby jej miesięcznie jedynie - na dwie osoby - kwota [...]. Przeto należy stwierdzić, iż decyzje organów procedujących w sprawie - pomimo subiektywnych odczuć skarżącego - są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych. Ponieważ w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie stwierdzono, ani naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też naruszeń przepisów procesowych, przeto na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.