IV SA/Gl 927/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.M. (M.) na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w przedmiocie pomocy społecznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Przy piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2012 r. J.M. nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że nie posiada wykształcenia ani też uprawnień zawodowych adwokata, a pomoc fachowego pełnomocnika jest mu potrzebna do prowadzenia niniejszej sprawy. Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść wydatków na adwokata. Z treści formularza wynika, że J.M. nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w lokalu o pow. 25,7 m2, do którego przysługuje mu lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Jego jedynym źródłem utrzymania się karta PEAD – na zakup żywności, zasiłek celowy w wysokości 950 zł rocznie oraz zasiłek okresowy w łącznej wysokości 995 zł rocznie. Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - podanie orientacyjnej wysokości miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania się (wydatków na media itp.) oraz nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość tego rodzaju wydatków, - nadesłanie kopii decyzji administracyjnych, na mocy których wnioskodawca otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi J.M. nadesłał pismo procesowe datowane na dzień 29 stycznia 2013 r., w którym wszakże nie wyjaśnił jakiejkolwiek okoliczności dotyczącej poziomu stałych miesięcznych wydatków, jak również nie przesłał dokumentów o które był wzywany. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione (uprawdopodobnione) przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy nie było możliwym jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście wniosek J.M. zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić trzeba, ze skarżący uchylił się od podania jakichkolwiek, nawet orientacyjnych kwot wydatków, które przeznacza na utrzymanie się. Jest to zaś okoliczność istotna, albowiem pozwala ona na ustalenie zarówno wysokości jak i struktury tych wydatków, co bezpośrednio pozwala ocenić rzeczywistą kondycję materialną strony. W konsekwencji nie można ustalić realnych możliwości finansowych skarżącego, w tym wysokości środków pozostających do jego dyspozycji już po zaspokojeniu podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem się. Samo twierdzenie o braku możliwości samodzielnego skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika, w sytuacji, gdy strona nie wykonuje wezwania referendarza, a lektura akt administracyjnych nie dostarcza materiału dowodowego nie może być uznane za wystarczający powód dla przyznania prawa pomocy. Badając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz lub sędzia kieruje się doświadczeniem życiowym oraz wiedzą na temat realiów społeczno – gospodarczych i z ich uwzględnieniem ocenia sytuację strony. Jednakże, jeśli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia zbadanie swojego położenia materialnego, oceny takiej nie sposób dokonać, co skutkuje odmową uwzględnienia wniosku. Na koniec wskazać trzeba, że skarżącemu ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej pomocy społecznej przysługuje, zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit a P.p.s.a. ustawowe zwolnienie od kosztów sadowych. Z tego też względu jego wniosek w tym zakresie nie był przedmiotem rozpoznania. Wymienione braki nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawca dochował wymogu, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., co mając na uwadze postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. i § 3 tej ustawy.