IV SA/Gl 931/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-03-17
Skład orzekający: Szczepan Prax, Beata Kozicka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności rolnych, poprzez podział jednego gospodarstwa na kilka spółek kapitałowych zarządzanych przez tę samą osobę, stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności rolnych. Podział jednego gospodarstwa na kilka spółek kapitałowych, zarządzanych przez tę samą osobę fizyczną, które są spójne ekonomicznie i technicznie, ma na celu obejście limitów pomocy i jest sprzeczny z celami systemu wsparcia. W takich przypadkach organy są zobowiązane do odmowy przyznania dofinansowania.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, stwierdzając, że spółka wraz z innymi podmiotami zarządzanymi przez tę samą osobę fizyczną (M.P.) sztucznie podzieliła jedno duże gospodarstwo rolne w celu obejścia limitów pomocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego oraz kwestionując ustalenia organów co do sztucznego podziału gospodarstwa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz. 634 ze zm.), ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.), § 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8, ze zm.), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka, strona), od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania płatności pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – w pierwszej kolejności – odnotował, że w dniu 21 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności na rok 2014 w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wnioskiem tym strona wystąpiła o przyznanie ONW do dwóch działek rolnych o łącznej powierzchni 28,31 ha zlokalizowanych w granicach działki ewidencyjnej nr [...] położonej w woj. [...], powiat [...], gmina K., obręb ewidencyjny G.
Ze względu na właściwość miejscową, zgodnie z adresem siedziby Spółki wniosek został przekazany do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.
Kontrola kompletności wniosku nie wykazała nieprawidłowości. Jednakże w sprawie przyznania Spółce pomocy finansowej ONW na rok 2014 wystąpiło podejrzenie, iż jej reprezentant uczestniczy w procederze tworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W związku z tym organ pierwszej instancji przeprowadził proces weryfikacji producentów wnioskujących o przyznanie płatności w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. stanowiący, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, iż sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Następnie powołując się na zgromadzoną dokumentację sprawy oraz informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) wskazano, iż reprezentant Spółki – M.P. jest umocowany do reprezentowania innych jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub w organizacji takich jak: A Sp. z o.o., B Sp. z o.o., C Sp. z o.o., D Sp. z o.o. w organizacji, Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w organizacji i E Sp. z o.o. w organizacji. Poza tym organ pierwszej instancji ustalił, że spółki: A, C i D zostały założone w 2010 r. i powstały na gruntach przejętych od osób fizycznych (A. W., M. P. i P. P.), które to osoby wcześniej składały wnioski o przyznanie płatności w Biurze Powiatowym ARiMR we W., a następnie w 2010 r. podjęły decyzję o przekazaniu prowadzenia gospodarstw jednoosobowym spółkom prawa handlowego, w którym jedynym wspólnikiem i zarządem został M. P. oraz ustanowieniu ich siedziby poza właściwością miejscową dotychczasowego organu. Jednocześnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że działki użytkowane przez te spółki były deklarowane w 2009 r. przez A.W., M.P. i P. P., natomiast działki deklarowane do 7 płatności w ramach wniosków z roku 2010, tj.: spółki A – w 2009 r. deklarowane były przez P. P., spółki C w 2009 r. dwie działki deklarowane były przez M. P. oraz spółki D w 2009 r. deklarowane były przez A.W. Ostatecznie na podstawie informacji uzyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnych właściwych miejscowo pod kątem położenia działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności ustalono w szczególności, że działka ewidencyjna nr [...] położona w obrębie [...], gmina K. jest objęta umową dzierżawy zawartą ze spółką C. W świetle zebranej dokumentacji organ doszedł do przekonania, że skoro M.P. jest umocowany do reprezentowania powyższych spółek, a spółki te zostały utworzone na terenie 6 województw, natomiast grunty deklarowane do płatności są zlokalizowane w większości na terenie województwa [...] oraz dwie działki na terenie [...], czyli poza siedzibami tych spółek, które są zarejestrowane w województwie: [...] a zarazem ze względu na istniejące pomiędzy tymi spółkami powiązania osobowe, funkcjonalne i kapitałowe to tym samym w ocenie organu celem działania wyżej wymienionych podmiotów było pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR w odniesieniu do gruntów zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2014 dzięki wewnętrznemu (sztucznemu) podziałowi gospodarstwa rolnego zarządzanego w rzeczywistości przez reprezentanta spółek, które to gospodarstwa nie stanowią jednak podmiotów odrębnych technicznie i gospodarczo. Jednocześnie organ podkreślił, iż deklarowana do pomocy finansowej ONW przez A Sp. z o.o. w S. we wniosku łączna powierzchnia użytków rolnych wynosi 28,31 ha zaś łączna powierzchnia gruntów zgłoszonych przez spółki będące w zarządzie M.P. deklarowana do płatności ONW wynosi 290,90 ha. Poza tym zdaniem organu reprezentant Spółki nie wykazał, że każda ze spółek prowadzi na własny rachunek i ryzyko działalność rolniczą oraz wszelkie czynności gospodarcze na zadeklarowanych do płatności działkach, co więcej nie wykazał również, że posiada i faktycznie użytkuje działki ewidencyjne deklarowane w ramach wniosków poszczególnych spółek poprzez udokumentowanie: zakupu środków produkcji, dowodów potwierdzających wykonywanie prac agrotechnicznych, uiszczenia opłaty podatku rolnego, faktur ze sprzedaży uzyskanych w roku 2014 płodów rolnych. Zatem – jak zaznaczył – w ocenie organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie doszło do podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części. Przy czym gospodarstwa utworzone w ramach spółek są zarządzane przez jedną osobę, czyli M.P. oraz zgodnie z definicją "gospodarstwa" (art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008) można postawić tezę, że podzielone gospodarstwa są spójne zarówno pod względem ekonomicznym jak i technicznym oraz zarządzane są przez tożsame kierownictwo. Natomiast sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółek kapitałowych miał jedynie na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi (§ 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.).
W tym stanie, jak przypomniał organ drugoinstancyjny, organ pierwszej instancji stwierdził, iż A Spółka z o.o. w S. nie wykazała, że posiada odrębne zaplecze techniczne, co uzasadniałoby odrębne gospodarowanie, dodatkowo M.P. nie wykazał, aby którakolwiek ze spółek będących w jego zarządzie wymagała wyodrębnienia ze względu na szczególny wymóg w szczególności odmienny profil działalności czy też konieczność zapewnienia odmiennego rynku zbytu.
Następnie organ odwoławczy odnosząc się do stanowiska Spółki zawartego w odwołaniu – od przywołanej na wstępie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] r. o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2014 – wyjaśnił, iż w latach wcześniejszych organy ARiMR wydały 12 decyzji przyznających płatności nie dopatrując się tworzenia sztucznych warunków, jednakże – co wyeksponował – postępowania w sprawach o przyznanie płatności na inne lata mają charakter odrębny i są inicjowane odrębnymi wnioskami oraz kończą się rozstrzygnięciem w formie decyzji administracyjnej. Tym samym przyznanie bądź odmowa płatności w danym roku (oprócz płatności PRŚ) nie przesądza o wynikach postępowania na kolejne lata. Ponadto powoływanie się przez Spółkę na inne postępowania toczące się w analogicznych sprawach nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z roku 2014 ponieważ każda ze spraw administracyjnych rozpatrywana jest indywidualnie. Płatności ze środków publicznych – funduszy unijnych, czy krajowych na rzecz producentów rolnych mają być przeznaczone dla wsparcia rzeczywistych producentów rolnych i faktycznie przez nie prowadzonej działalności rolniczej, a nie dla fikcyjnych posiadaczy lub podmiotów formalnie powołanych tylko w celu osiągnięcia korzyści finansowych. Natomiast do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu:
po pierwsze – obiektywnego, czyli ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i
po drugie – subiektywnego, czyli woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Zdaniem organu odwoławczego słusznie uznał organ pierwszoinstancyjny, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły obydwa elementy.
Pismem z dnia 23 września 2015 r. A Sp. z o.o. w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. z [...] r. nr [...], w której domagała się uchylenia jej w całości, zasądzenia od organu kosztów procesu i rozpoznania skargi w postępowaniu uproszczonym.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu – autor skargi –zarzucił:
a) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 33, art. 35 i art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm., dalej zwanej: kc), art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm., dalej ksh), przez ich niezastosowanie oraz art. 2 pkt a i b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. – przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w razie prowadzenia działalności rolniczej przez osobę prawną, rolnikiem w rozumieniu wskazanych przepisów są osoby fizyczne piastujące funkcje jej organu, a nie sama osoba prawna, a także art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r., także poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
b) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 8, art. 16, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa i art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 171 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: Ppsa).
W jej motywach – co do istoty – zanegował stanowisko organów, że strona dokonała sztucznego podziału gospodarstwa celem uniknięcia degresji powierzchniowej płatności systemów wsparcia bezpośredniego, stwarzając tym samym sztuczne warunki dla uzyskania nienależnie zwiększonych płatności. Strona skarżąca podkreśliła, że jest osobą prawną w rozumieniu przepisów art. 33, art. 35 i art. 38 kc w zw. z art. 151 § 1 i 2 oraz art. 201 § 1 ksh i działa poprzez swe organy – zarząd, który prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją. W ocenie strony skarżącej organ błędnie przyjął, że zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest tożsamy z pojęciem "kierownictwo", a strona będąca jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z jednoosobowym zarządem jest w istocie podmiotem tożsamym z osobą wspólnika i członka zarządu. Następnie odwołując się do definicji pojęcia "rolnik" i "gospodarstwo" zawartych w art. 2 rozporządzenia nr 73/2009 wyjaśniła, iż rolnikiem może być osoba prawna, z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane w tym przypadku przez tą osobę prawną. Dodała również, że organ podstawowy w sposób wadliwy określił fakty prawotwórcze, które miały znaczenie w sprawie i w konsekwencji nie dostrzegł, iż co do zasady osoba prawna (przy braku powiązań kapitałowych jak w tym przypadku – żadna ze spółek nie posiada udziałów w innych) jest odrębna organizacyjnie i finansowo. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, że w toku postępowania Spółka przedstawiła dowody w postaci chociażby dokumentu kasowego KW na okoliczność, iż w imieniu własnym i na własny rachunek użytkuje deklarowane działki rolne, decyduje o terminach agrotechnicznych oraz sposobie ich wykorzystania. Jednakże organy obu instancji – w jej ocenie – pominęły wskazany dowód. Następnie podkreślono, że skoro strona w imieniu własnym zawiera umowy dotyczące prowadzonej produkcji rolnej, opłaca zamawiane usługi, decyduje o kierunku produkcji i terminach zabiegów agrotechnicznych, bez wątpienia jest samodzielnym podmiotem. Oprócz tego strona skarżąca oświadczyła, iż w zakresie płatności ONW ustalenia organu są sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym albowiem jak ustalił organ, wszystkie spółki łącznie deklarowały do płatności powierzchnię 273,50 ha, a poprzez celowe "rozbicie" tych płatności na kilka podmiotów, uzyskano dodatkowy "zysk" w wysokości ok. 17 tys. zł. Jednocześnie jej zdaniem – organ nie wskazał w decyzji sposobu dokonania takiego wyliczenia. Poza tym zdaniem strony skarżącej proste zestawienie wniosków poszczególnych spółek o płatności i porównanie ich z progami modulacyjnymi wskazuje, iż brak jest między tymi wartościami jakiegokolwiek związku. Tym samym w opinii reprezentanta Spółki ustalenia organu, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa M.P. dokonane zostały dowolnie i wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. W szczególności gospodarstwa prowadzone przez poszczególne spółki przed ich założeniem nigdy nie stanowiły całości gospodarczej, a były odrębnymi gospodarstwami prowadzonymi przez osoby fizyczne, o odrębnych numerach ewidencyjnych. Strona skarżąca odwołała się także do konieczności powołania spółek prawa handlowego ze względu na nie wydawanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzji na rzecz osób fizycznych P.P. i A.W., co skutkowało skargami do WSA we Wrocławiu. A zatem powierzenie prowadzenia gospodarstw spółkom nie podlegającym właściwości miejscowej organu wrocławskiego ARiMR było w opinii strony skarżącej jedynym rozwiązaniem i umożliwiło prawidłowe ich prowadzenie z wykorzystaniem należnej pomocy. Podsumowując podkreślono, że w żadnym razie nie doszło do sztucznego stworzenia warunków dla otrzymania pomocy, a wręcz przeciwnie – taka forma prowadzenia gospodarstw skutkowała przyznaniem pomocy zgodnie z jej celami z uniknięciem niezgodnych z prawem działań organów wrocławskich ARiMR, natomiast gospodarstwa prowadzone były w zakresie płatności modulowanych RŚ i ONW na tych samych działkach rolnych co pierwotnie. Wskazano również, że łącznie organy ARiMR wydały 38 decyzji ostatecznych, w których uznały, iż nie zachodzi odnośnie spółek M.P. sytuacja sztucznego stworzenia warunków dla uzyskania płatności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: Ppsa), wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 Ppsa w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywołanej powyżej ustawy Ppsa tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.
Na wstępie Sąd wskazuje, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyższym wyraził tut. Sąd w wyroku z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 509/15 oraz sygn. akt III SA/Gl 510/15 notabene, pierwszy przywołany i powtórzony w wyroku tut. Sądu z dnia 17 marca 2016 r., zapadłym także w sprawie Spółki, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl. Wyrażone tam argumenty skład orzekający w pełni akceptuje i popiera.
Jednocześnie Sąd stwierdza, że ustalenia organu tak pierwszej, jak i drugiej instancji, znajdują pełne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który został prawidłowo oceniony, a wnioski przekonująco uzasadnione. W szczególności, organ odwoławczy w sposób uzasadniony uznał, że podział gospodarstwa rolnego miał sztuczny charakter, a jedynym powodem takiego stanu rzeczy było uzyskanie korzyści sprzecznych z istotą płatności. Mechanizm podziału gruntu i dzierżawy mniejszych jego działek sprawił, że doszło do obejścia kryteriów dostępu do pomocy w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy.
Zdaniem organów pierwszej i drugiej instancji, z czym nie sposób polemizować, istniejące pomiędzy spółkami powiązania osobowe, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają jednoznacznie uznać, iż celem działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR w odniesieniu do gruntów zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2014. W oparciu o zgromadzoną dokumentację ustalono w sposób bezsporny, iż M.P. jako jedyny reprezentant i udziałowiec w sześciu spółkach z siedzibą na terenie kraju posiada szeroką wiedzę i wszelkie dokumenty Spółek: A Sp. z o.o., B Sp. z o.o., C Sp. z o.o., D Sp. z o.o. w organizacji, Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w organizacji, E Sp. z o.o. w organizacji i ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek i nieograniczoną decyzyjność. Samodzielnie zarządza on gruntami poszczególnych spółek, co potwierdza też przedłożona przez stronę umowa z roku 2013 podpisana przez niego z W.P. na koszenie, grabienie i prasowanie siana na części działki nr [...] obręb G, gmina K.. Nadto, na co także zwrócił uwagę, w roku 2014 za pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. został przekazany podpisany przez niego dowód wpłaty potwierdzający rozliczenie koszenia i zbioru siana na działce [...] zgłaszanej do płatności przez A Sp. z o.o. oraz Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w organizacji jak również koszenie ugorów na działkach ewidencyjnych [...] i [...] obręb Ł.
W ocenie Sądu zasadnie organ odwoławczy wywiódł, że okolicznością potwierdzającą iż, spółki będące we władaniu M.P. można uznać za jedno przedsiębiorstwo-gospodarstwo, jest to, że jako jedyny reprezentant może:
po pierwsze – większością praw głosu akcjonariuszy i wspólników lub członków w spółkach odwoływać członków organu zarządzającego lub nadzorującego,
po drugie – wywierać dominujący wpływ na jednostki gospodarcze będące w jego zarządzie,
po trzecie – samodzielnie kontrolować poczynania wszystkich spółek będących w jego zarządzie.
Spółki pozostające w jakimkolwiek z tych stosunków są uznawane za jedno przedsiębiorstwo.
Ocenę tę wzmacnia także to, że działki zadeklarowane do płatności przez spółki, których M. P. jest reprezentantem w części są przedmiotem bezumownego użytkowania przez A.W., będącą jednocześnie żoną M.P., a część jest własnością reprezentanta spółek. Jak wynika z uzyskanej informacji z ANR filia w Z. działki ewidencyjne [...] i [...] położone w obrębie [...], gmina [...], zadeklarowane do płatności w roku 2014 przez spółkę A są przedmiotem bezumownego użytkowania przez A.W. Umowa dzierżawy na przedmiotowe działki była zawarta na okres od 30 września 2008 r. do 4 czerwca 2014 r. Natomiast działka ewidencyjna [...] położona w obrębie [...], do której spółka A oraz Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w organizacji podjęła zobowiązanie do prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.3 i 3.1.2, działki te zostały zadeklarowane we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2014 przez te spółki są przedmiotem dzierżawy spółki C.
Mając to na uwadze nie sposób zarzucić orzekającym w sprawie organom, że błędnie uznały, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z podziałem dużego gospodarstwa na mniejsze części. Gospodarstwa utworzone w ramach spółek są zarządzane przez jedną osobę, w tym przypadku przez M.P. oraz zgodnie z definicją "gospodarstwa" w myśl art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, można – jak stwierdził organ odwoławczy – ponad wszelką wątpliwość postawić tezę, że podzielone gospodarstwa są spójne zarówno pod względem ekonomicznym jak i technicznym oraz zarządzane przez tożsame kierownictwo. Natomiast sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółek kapitałowych miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi mając na uwadze art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w związku z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014.
Skład orzekający podziela także pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie, że pomimo, iż istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych, to jednak organy są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej i w wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ winien odmówić przyznania dofinansowania – tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1659/11.
Poczynione w sprawie, a przytoczone powyżej ustalenia, poza wszelką wątpliwością wskazują – wbrew temu co twierdzi strona – że jednoosobowa spółka A nie stanowi jednostki wyodrębnionej pod względem technicznym i ekonomicznym, lecz – jak twierdzi organ odwoławczy – stanowi część składową gospodarstwa zarządzanego przez M.P. Prezes zarządu spółki oraz jedyny udziałowiec M.P. jest również właścicielem i zarządzającym spółkami E Sp. z o.o. w organizacji, B Spółka z o.o., C Spółka z o.o., D Sp. z o.o. w organizacji oraz Przedsiębiorstwem A Sp. z o.o. Nadto działka ewidencyjna [...] położona w obrębie [...], gmina K. deklarowana do pomocy finansowej ONW w areale 28,31ha przez A Spóika z o.o. jest objęta umową dzierżawy zawartą z C. Podkreślenia wymaga także, z uwagi na zarzuty zawarte w skardze, że powoływanie się przez autora skargi na inne postępowania toczące się w analogicznych sprawach nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z roku 2014, ponieważ każda ze spraw administracyjnych rozpatrywana jest indywidualnie. Jak bowiem stwierdził NSA w wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1251/10 "okoliczności pomimo pozornego podobieństwa mogą się różnić w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie". Słusznie przy tym organ drugoinstancyjny wyjaśnił stronie, że środki pomocowe pochodzące z budżetu Unii Europejskiej podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zgodnie z tym rozporządzeniem wydatkowanie środków własnych przez Wspólnotę jest centralnie zarządzane oraz monitorowane. We wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Wspólnot. Artykuł 4 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, iż "działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzecznym odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści". Natomiast zgodnie z art. 7 tegoż rozporządzenia "środki administracyjne i kary Wspólnoty mogą być stosowane wobec podmiotów gospodarczych wymienionych w art. 1, tzn. wobec osób fizycznych lub prawnych i innych jednostek posiadających zdolność prawną na mocy prawa krajowego, które popełniły nieprawidłowość. Mogą być także stosowane wobec osób, które uczestniczyły w nieprawidłowości oraz wobec tych osób, na których ciąży obowiązek poniesienia odpowiedzialności za nieprawidłowości lub obowiązek zapobiegania im". Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przez pojęcie niezgodności należy rozumieć niezgodność w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, odnośnie zaś do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 1122/2009") – przyjmuje się, każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania przedmiotowej pomocy. Zaś zgodnie z art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozporządzenie nie definiuje pojęcia "sztucznych" warunków, ale kwestia wykładni tego pojęcia była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Przedmiotowy wyrok określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR w temacie uznania sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu:
a) obiektywnego, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty i
b) subiektywnego, woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie wystąpiły te dwa elementy, jak słusznie stwierdziły orzekające w sprawie organy.
Sąd w pełni akceptuje stanowisko prezentowane w objętej skargą decyzji, że w toku postępowania Spółka nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających, że była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych do płatności działek i faktycznie prowadziła działalność rolniczą. Ustalenia organu dotyczące stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności nie zostały zresztą skutecznie zakwestionowane przez stronę skarżącą. Organ logicznie i przekonująco ocenił przedłożone dokumenty, jak też wyjaśnienia i twierdzenia zawarte w pismach strony składanych w toku postępowania. Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści, co wcześniej wykazano, prowadzą do nieprzyznania korzyści (zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16), przeto jest oczywiste, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w zupełności, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania skarżącej spółce wsparcia, o które wnioskowała. W przedmiotowej sprawie słusznie organy wywiodły, że mamy do czynienia z podziałem dużego gospodarstwa na mniejsze części. Gospodarstwa utworzone w ramach spółek są li tylko dla przypomnienia, zarządzane przez jedną osobę, czyli M.P., są spójne zarówno pod względem ekonomicznym jak i technicznym. Sztuczny podział gospodarstwa poprzez utworzenie spółek kapitałowych miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi mając na uwadze art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w związku z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014. Zadaniem organów jest każdorazowe badanie, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania.
Zdaniem Sądu organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskująca o płatność Spółka prowadziła na deklarowanych gruntach działalność rolniczą. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Ocena dowodów oraz wnioski z niej wynikające odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
O prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia przekonuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Ustalenie istnienia przesłanek z rozporządzenia nr 73/2009 skutkowało odmową przyznania płatności i brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na mocy art. 151 Ppsa skargę oddalił jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło