IV SA/Gl 932/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 38 ust. 4, art. 50 ust. 1, 4 i 7, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.), art. 9 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.) i § 1, § 2, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług medycznych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598) oraz art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r., odmówił przyznania W. M. wnioskowanych specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 4 godzin miesięcznie i przyznał je w okresie od dnia [...] do [...]r. w ilości 2 godziny miesięcznie, w zakresie uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia (interwencja i pomoc w życiu w rodzinie, w tym wsparcie psychiczne oraz pomoc w załatwianiu spraw urzędowych), a także ustalił odpłatność za przyznane świadczenie w wysokości 100 % pełnego kosztu tj. [...],- zł. za godzinę. W jej uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ze względu na stan zdrowia spełnia kryteria do otrzymania przedmiotowej pomocy oraz nie może jej oczekiwać ze strony córki, dlatego została mu ona przyznana w ilości określonej zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez lekarza [...] w dniu [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] ten sam Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. sprostował błąd pisarki w uzasadnieniu powyższej decyzji. W piśmie z dnia [...]r. oznaczonym jako "odwołanie", doręczonym w tym samym dniu do Ośrodka Pomocy Społecznej w B., W. M. domagał się zmiany niekorzystnej dla niego decyzji, którą uznał za krzywdzącą. Wskazał, że oczekuje na bezpłatne usługi opiekuńcze w ilości 4 godzin miesięcznie i nie rozumie dlaczego przy jego stanie majątkowym i dochodach ma ponosić za nie odpłatność. Decyzją z dnia [...]r. (błąd w roku jej wydania - dopisek Sądu) nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w związku z art. 50 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść art. 50 w związku z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stwierdzając, że w rozpatrywanym przypadku dochód odwołującego przekraczał kryterium dochodowe określone w tej ustawie dla osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do korzystania z bezpłatnych świadczeń opieki społecznej. Wskazało również, że brak było podstaw prawnych do dokonania odliczeń z dochodu odwołującego rat kredytów i pożyczek, a tym samym do uwzględnienia odwołania. Oryginał omówionej decyzji, znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy i przesłany do Sądu, nie został podpisany przez Przewodniczącego składu orzekającego. W skardze z dnia [...]r. skarżący podtrzymał twierdzenia zawarte w odwołaniu i nie zgodził się z ilością przyznanych mu specjalistycznych usług opiekuńczych oraz z ustaloną za nie odpłatnością. Dodatkowo, powołał się na okoliczności nie związane bezpośrednio z zaskarżoną decyzją dotyczące, zdaniem skarżącego, krzywdzącego sposobu postępowania wobec niego pracowników organu pomocy społecznej pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie oraz przywołało okoliczności i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że nie znajduje podstaw do jej zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie i to z przyczyn w niej nie podniesionych. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w oparciu o treść art. 145 § 2 ustawy p.p.s.a., w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a przesłanką nieważności rozstrzygnięcia jest m. in. stwierdzenie, iż wydane ono zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd z urzędu doszedł do przekonania, że brak podpisu osoby upoważnionej do jej wydania tj. Przewodniczącego składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. W myśl art. 18 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje sprawy w zespołach orzekających, w składzie trzech osób i jego orzeczenia podpisują wszyscy członkowie składu nie wyłączając przegłosowanego. Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 107 § 1 K.p.a. jednym z istotnych elementów decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Nadto, podpis na decyzji musi być własnoręczny i nie jest dopuszczalne stosowanie tzw. facsimile podpisu, czyli odcisku pieczęci z kopią wzoru podpisu (por. Janusz Borkowski, Decyzja Administracyjna, Zachodnie Centrum Organizacji, Łódź - Zielona Góra 1998 r., str. 72). Tym samym zaskarżona decyzja organu kolegialnego nie podpisana przez wszystkie osoby biorące udział w jej wydaniu rażąco narusza przepis art. 107 § 1 K.p.a. i przez to jest dotknięta nieważnością (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), co powoduje bezwzględną konieczność jej eliminacji z obrotu prawnego. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, gdzie znajduje się oryginał zaskarżonej decyzji. Zaakcentować trzeba, że do momentu podpisania aktu przez osobę reprezentującą organ administracyjny jest on tylko projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego (por. Barbara Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 50). W rezultacie jego wydania powstają jednak skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W tym miejscu trzeba stanowczo podkreślić, że zachowanie wymagań ustanowionych w art. 107 K.p.a. obowiązuje w jednakowej mierze organy jednoosobowe, jak również organy kolegialne. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekając w pełnym składzie członków musi uwidaczniać w wydawanych decyzjach osoby powołane do orzekania i zawierać ich podpisy. W tym względzie Kodeks postępowania administracyjnego poddaje organy kolegialne i jednoosobowe jednakowemu uregulowaniu prawnemu i nie wprowadza wyjątków. Dodatkowo zauważyć trzeba, że w zaskarżonej decyzji istnieje błąd w oznaczeniu roku jej wydania, który nie został sprostowany postanowieniem organu odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie błąd ten, jako oczywista omyłka organu odwoławczego, nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia treści art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wskazania, co do dalszego rozpoznania sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań. Zatem organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie skarżącego i na podstawie obowiązujących w sprawie przepisów prawa materialnego wyda nową i poprawną decyzję. Z tych wszystkich względów Sąd w rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji tylko uznał, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. orzekł, jak w sentencji nie znajdując podstaw do zastosowania art. 152 ustawy p.p.s.a.