IV SA/Gl 935/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, NSA Szczepan Prax, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 09 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 81 ust. 1-2 i ust. 4-6 i art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) oraz uchwały Nr XXVI/336/00 Rady Miejskiej Katowic z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto K. odmówiono R. K. częściowego zwolnienia od ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ustalając jednocześnie, iż odpłatność ta wynosić będzie przez okres pobytu dziecka w placówce kwotę [...] zł. Jak wynikało z motywów wskazanej decyzji, w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające ustalono dochód rodziny wliczając do niej dziecko umieszczone w placówce wychowawczej i dochód ten okazał się wyższy od ustawowego kryterium określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co w konsekwencji pozwoliło na obciążenie rodziny odpłatnością w maksymalnej wysokości tj. 150 % kwoty wskazanej w art. 8 cyt. ustawy. R. K. odwołał się od decyzji Prezydenta Miasta K. podnosząc w odwołaniu, iż nieprawidłowo ustalono możliwości finansowe jego rodziny. Wymienił comiesięczne wydatki, jakie ponosi są z budżetu domowego określając ich łączną kwotę na ok. [...]zł. Przy czym wskazał, iż łączna kwota stałych dochodów jego rodziny wynosi również [...] zł, natomiast dochód uzyskiwany przez niego z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych uznał za dochód niegwarantowany, a zatem taki, który nie powinien stanowić o możliwościach finansowych jego rodziny. Podkreślił, iż nie uwzględniono w zaskarżonym rozstrzygnięciu kosztów jakie ponosi na zakup odzieży dla rodziny, książek i przyborów szkolnych dla młodszej córki a także wydatków na syna przebywającego w placówce wychowawczej w postaci lekarstw, żywności i odzieży dostarczanej do placówki. W powołaniu na powyższą argumentację odwołujący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zwolnienie go od ponoszenia opłat za pobyt syna w placówce wychowawczej ok. [...] % tej opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K., po rozpoznaniu odwołania R. K. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po analizie zebranego w sprawie materiału organ II instancji stwierdził, iż dochód na osobę w rodzinie odwołującego w miesiącu [...] wynosił kwotę [...] zł, a więc przekraczał kryterium ustawowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Powołując się na treść pkt 3 uchwały Nr XXVI/336/00 Rady Miejskiej Katowic z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w przypadku uzyskiwania w rodzinie dochodu przekraczającego kryterium ustawowe (art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), zwolnienie od opłaty za pobyt dziecka w placówce wychowawczej, do wysokości 70 % dochodu na osobę w rodzinie wliczając w to dziecko przebywające w placówce mogłoby nastąpić, jeśli uzyskiwany w rodzinie dochód nie pozwalałby na opłacenie pobytu dziecka w placówce. Zdaniem organu II instancji taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, jak również nie zachodzą okoliczności, które mogłyby uzasadniać, na podstawie pkt 4 wskazanej uchwały, zwolnienie od odpłat w większym stopniu. Nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., R. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zwolnienie go z połowy opłat z tytułu przebywania jego syna K. K. w Pogotowiu Opiekuńczym Nr 1 w K.. Uzasadniając swoje żądanie skarżący podniósł, iż obraz sytuacji finansowej gospodarstwa jego rodziny został w znacznym stopniu zniekształcony. Zgodnie z jego opinią ustalenie dochodów powinno nastąpić w oparciu o średnią uzyskaną z trzech kolejnych miesięcy, a nie z jednego tylko miesiąca [...], w którym uzyskał on dodatkowe wynagrodzenie za przepracowane godziny nadliczbowe. Jednocześnie skarżący zakwestionował wyliczenie wydatków ponoszonych przez rodzinę, bowiem jego zdaniem nie uwzględniono kosztów na przybory szkolne jego młodszej córki, a także kosztów zakupionych lekarstw, odzieży czy opieki stomatologicznej dla syna K. przebywającego w placówce wychowawczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powołując się na dotychczasowo przedstawioną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny poza rozprawą ustalił, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] ograniczono skarżącemu i jego żonie wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem K. przez umieszczenie małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a postanowieniem z dnia [...]. sygn. akt [...]zastosowano wobec nieletniego syna skarżącego umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję, o czym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. przy czym, zgodnie z treścią art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. Rozpoznając skargę R. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału małoletni syn skarżącego, K. K. został umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej ze względu na sądowe ograniczenie władzy rodzicielskiej małżonków K. Zgodnie zatem z treścią art. 81 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) powinni oni ponosić opłatę za pobyt swego syna w tej placówce. Zwolnienie od tej odpłatności leży w gestii organów pomocy społecznej, które przyznać mogą takie uprawnienie osobom spełniającym wymagane przez ustawodawcę warunki. Przede wszystkim jednak prawo do korzystania z pomocy społecznej mają osoby, które uzyskają dochody odpowiadające kryteriom określonym w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ustawodawca określił także, co oznacza pojęcie "dochód" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 tego aktu prawnego za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Odnosząc się zatem do podniesionego przez skarżącego zarzutu nieprawidłowego wyliczenia jego dochodów należy zauważyć, iż zgodnie z zasadą praworządności organy administracji mają obowiązek orzekać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Spełnienie żądania skarżącego i wyliczenie jego dochodów w oparciu o wskazane przez niego trzy miesiące byłoby nadużyciem prawa i stanowiłoby o braku legalności wydanej decyzji. Przechodząc do oceny słuszności drugiego zarzutu skarżącego, a to nie wzięcia pod uwagę wszystkich wydatków ponoszonych przez jego rodzinę, a w konsekwencji odmówienia mu częściowego zwolnienia od opłaty za pobyt syna w placówce trzeba wskazać, iż istotnie, jak stanowi ust. 4. art. 81 cyt. ustawy rodzice dziecka umieszczonego w placówce wychowawczo-opiekuńczej ze względu na ograniczenie ich władzy rodzicielskiej mogli być częściowo lub całkowicie zwolnieni od ustalenia opłaty, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny. Pojęcie "sytuacja materialna", jakie użył ustawodawca w tym przepisie, zgodnie z zapisem ust. 5 tegoż art. 81 obejmuje szereg okoliczności, bowiem nakazuje uwzględnić w jej ramach nie tylko dochód rodziny ale także sytuację rodzinną, sytuację zdrowotną i majątkową rodziny. Uchwalenie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty ustawodawca powierzył w ramach delegacji ustawowej radom powiatów, co Rada Miejska Katowic wykonała w uchwale Nr XXVI/336/00 z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto K. W uchwale tej wskazane zostały wyraźnie warunki jakim odpowiadać muszą rodzice dziecka umieszczonego w placówce, by móc zwolnić ich częściowo lub całkowicie od ponoszenia takiej odpłatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organów administracyjnych co do tego, iż po stronie skarżącego nie zachodzą warunki pozwalające na zwolnienie go od odpłatności za pobyt syna K. w placówce zarówno w oparciu o pkt 3 uchwały jak i jej pkt 4. Skarżący poza wskazaniem na szereg wydatków, które stanowią typowe koszty utrzymania rodziny nie podał żadnej szczególnej przesłanki, która mogłaby uzasadniać, iż uzyskiwane przez rodzinę dochody nie mogą pozwolić na poniesienie kosztów pobytu małoletniego K. w placówce wychowawczej. Badając sprawę z urzędu na mocy art. 134 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł również takich okoliczności w zebranym w sprawie materiale. Mając zatem na względzie, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało przy uwzględnieniu przepisów postępowania oraz w oparciu o prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. SW