IV SA/Gl 936/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją Wójta Gminy M. nr [...] z [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy, Polityki Społecznej z dnia 08.12.2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015r. poz. 2284) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działający z upoważnienia Wójta Gminy M. odmówił S. J. przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad synem – K. J. urodzonego [...] W uzasadnieniu organ powołał przepis art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W opinii organu przepis ten uzasadnia podjęcie decyzji odmownej w przedmiocie wniosku strony, gdyż w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno świadczenie wybrane przez osobę uprawnioną. Tymczasem strona pobiera z GOPS świadczenie pielęgnacyjne na córkę Z. , a zatem nie spełnia warunków określonych w art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od tej decyzji strona zakwestionowała stanowisko organu prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy . Decyzją z dnia[...] . Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 c ust. 1 pkt 1 i art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych akcentując w szczególności ustęp 5 tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W ocenie Kolegium w obecnym stanie prawnym ukształtowanym art. 27 ust. 5 pkt 5 wyżej wskazanej ustawy prawo do przyznania jednego ze świadczeń na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej dotyczy również sytuacji, gdy osoba wnioskująca o świadczenie wychowuje lub sprawuje opieke nad różnymi dziećmi .Skoro zatem strona na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] ma przyznane do 31.07. 2026r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką – Z. J., to w świetle obowiązujących przepisów nie przysługuje jej świadczenie rodzicielskie na syna K. J. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zarzucając iż decyzję oparto o treść art. 27 ust. 5 w brzmieniu obowiązującym od 1.08.2017r, podczas gdy wniosek został złożony przed ta datą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Powtórzył, że zmiana brzmienia art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy wyeliminowania wątpliwości związanych ze zbiegiem prawa do świadczeń rodzinnych i koniecznością wyboru przez osobę uprawnioną tylko jednego ze świadczeń również w sytuacji, gdy uprawnienia dotyczą różnych dzieci. Zatem strona nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego, gdyż pobiera już świadczenie pielęgnacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) wynika natomiast, że skarga może zostać uwzględniona wtedy, gdy wystąpi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z przyznanymi sądom administracyjnym kompetencjami, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na jej uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, nie odpowiada bowiem prawu i została wydana z jego naruszeniem prawa. Jakkolwiek zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 27 ust. 5 ustawy polegającym na jego błędnej wykładni ,jednakże dokonując kontroli ex officio Sąd dostrzegł inną istotną nieprawidłowość w zastosowaniu prawa materialnego, a to błąd w interpretacji przepisu intertemporalnego jakim jest art. 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017r. poz. 1428) dalej "ustawa nowelizująca". Decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] gdzie w podstawie prawnej wskazano art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej "ustawa"), i przepis ten, w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej, a to do dnia 1 sierpnia 2017r. w orzecznictwie sądów administracyjnych traktowany był jako regulacja dotycząca zbiegu uprawnień do określonych w przepisie tym świadczeń w sensie podmiotowym zarówno po stronie osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie wykładnią przepis ten nie dotyczył zbiegu uprawnień z tytułu wychowania lub opieki nad różnymi dziećmi. ( por. wyrok WSA w Gliwicach IV SA/Gl 898/16) . Powyższe oznacza iż rozstrzygnięcie wniosku strony o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego nie było prawidłowe. Z uwagi jednak na fakt iż podczas orzekania w sprawie przez SKO w dniu [...] zmianie uległo brzmienie art. 27 ust. 5 ustawy organ odwoławczy zobowiązany był już rozpoznawać wniosek strony w kontekście ich nowego brzmienia. Od 1 sierpnia 2017r. art. 27 ust. 5 ustawy uzupełniono go bowiem o następująca treść “także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". Przepis art. 27 ust. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zarówno przy zastosowaniu wykładni literalnej, jak i autentycznej czy celowościowej nie nasuwa już wątpliwości. W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin wyjaśnia się wyraźnie, że "doprecyzowanie art. 27 ust. 5 ustawy ma na celu zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lun innym członkiem rodziny (druk sejmowy nr 1625). Z tej przyczyn, w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy, gdy skarżąca pobiera już świadczenie pielęgnacyjne, a więc świadczenie finansowane z budżetu państwa, które jest związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem, nie można byłoby zarzucić organowi braku podstawy prawnej do odmowy świadczenia rodzicielskiego wnioskowanego na drugie dziecko skarżącej. Jak wynika jednak z treści art. 17 ustawy nowelizującej przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (a więc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych ), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Kontrolowana decyzja wydana została natomiast w dniu [...]. Pozbawienie skarżącej uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego nastąpiło zatem bez podstawy prawnej. W przepisie intertemporalnym, jakim jest art. 17 ustawy nowelizującej, ustawodawca wyłączył spod wskazanego vacatio legis wyłącznie art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6 ustawy nowelizującej. Jednocześnie w żadnym z innych przepisów ustawy nowelizującej nie wskazano daty wejścia w życie tych przepisów. Takie rozwiązanie ustawodawcze sugeruje, że wyłączenie w stosunku do tych przepisów, traktowanych jako wyjątek, ustawodawca zrezygnował z dłuższego niż 14 dni vacatio legis. Jest to o tyle słuszne, że regulacje te nie kształtują w sposób odmienny dotychczasowych uprawnień do świadczeń. Odnoszą się do danych wymaganych we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, zawierają delegację do wydania aktu wykonawczego, a także potwierdzają dotychczasowo stosowaną praktykę przy ocenie uprawnień do świadczeń (art. 16a ust 9 i art. 17 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 6 ustawy nowelizującej). Błędnie zatem przyjął organ treść przepisu art. 17 ustawy nowelizującej uznając, że z dniem jej wejścia w życie obowiązywać zaczął także art. 27 ust. 5 ustawy w zmienionej wersji. Skarżąca wystąpiła w dniu 28.06. 2017r. o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem w dniu[...] syna K. J . Zgodnie z zasadami postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzicielskich prawo do tego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca urodzenia dziecka. Prawo skarżącej do świadczenia rodzicielskiego na syna K. powinno być zatem ustalone począwszy od czerwca 2016r. W czerwcu 2017r. ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych nie budziła wątpliwości co do tego, że art. 27 ust. 5 ustawy nie dotyczył zbiegu uprawnień z tytułu wychowania lub opieki nad różnymi dziećmi. Skarżącej przysługiwało zatem prawo do wnioskowanego świadczenia. Przepis intertemporalny określa natomiast wyraźnie, że art. 27 ust. 5 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń, począwszy od dnia 1 listopada 2017r. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy rozpatrzy sprawę uwzględniając ocenę prawną przedstawioną przez Sąd powyżej. W tym stanie rzeczy, skoro skarga okazała się skuteczna należało orzec jak w sentencji na podstawie ar. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.