IV SA/Gl 937/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie prowadzone wobec J.K. w sprawie umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł ( w tym należności główna [...] zł oraz ustawowe odsetki – [...] zł) oraz odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w pozostałej kwocie tj. [...] zł (w tym należność główna – [...] zł oraz odsetki – [...] zł.) W uzasadnieniu podniesiono, iż na dzień złożenia przez stronę wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń jego część tj. [...] zł. została już wyegzekwowana. Wobec czego, zdaniem organu, prowadzenie postępowania w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Co do pozostałej części, ze względu na brak szczególnie uzasadnionych okoliczności o jakich mowa w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówiono jej umorzenia. W odwołaniu z dnia [...] J.K. wskazuje na fakt przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego w wyniku błędu urzędniczki zatrudnionej w MOPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 i 81 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Kolegium niezależnie od tego, kiedy wpłynął wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń obowiązkiem organu było rozpatrzenie wniosku w całości, bez rozdzielania tej kwoty. Za takim stanowiskiem przemawia treść art. 30 ust. 9 ustawy on świadczeniach rodzinnych, nie odnosząc możliwości umorzenia do tego rodzaju okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] J.K. podnosi podobne argumenty jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreśla w szczególności to, że pracownica MOPS wiedziała o pobieraniu przez niego dodatku do renty otrzymywanej z ZUS. Mimo tego przyznano mu zasiłek pielęgnacyjny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś - w myśl art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena prawidłowości (legalności) załatwienia przez organy administracji publicznej złożonego przez skarżącego na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", wniosku o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Nie budzi wątpliwości, iż skarżący wnosił o umorzenie całej kwoty nienależnie pobranego świadczenia natomiast organ pierwszoinstancyjny umorzył postępowanie w części, w której świadczenie to zostało wyegzekwowane przed złożeniem wniosku, natomiast w pozostałej części odmówił umorzenia. Organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną wskazując na konieczność całościowego rozpatrzenia i załatwienia sprawy umorzeniowej wywołanej wnioskiem skarżącego. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Przyznać trzeba rację Kolegium, iż z wyżej przywołanego przepisu nie wynika możliwość rozdzielenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w zależności od momentu złożenia wniosku oraz etapu egzekucji. Natomiast za wadliwe należy uznać uchylenie przez Kolegium decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, kiedy w istocie rzeczy wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i w myśl zasady dwuinstancyjności organ odwoławczy był zobowiązany podjąć orzeczenie merytoryczne. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. dopuszcza wyjątkowo możliwość podjęcia decyzji kasacyjnej, o ile przesłanki tam określone zostały spełnione. W innym przypadku organ odwoławczy będzie zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego bądź też kasacyjnego, mieszczącego się w katalogu określonym w § 1 tego przepisu. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.