IV SA/Gl 939/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi E.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 37 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz w oparciu o art. 104 i 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił z dniem 1 lipca 2012 r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu E.N. świadczenia w postaci zasiłku stałego. W uzasadnieniu podano, że w dacie podjęcia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego E.N. deklarował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w K. przy ul [...]. Nadto w trakcie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 26 czerwca 2012 r. strona potwierdziła okoliczność zamieszkiwania pod wskazanym wyżej adresem. Następnie wskazano, że na podstawie uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia 30 maja 2012 r., w sprawie stanowiska dotyczącego skargi na działalność dyrektora MOPR w B., z uzasadnienia której wynika, że strona zamieszkuje od dłuższego czasu na terenie B. z D.D. i stanowi z nią rodzinę, zostało wszczęte postępowanie w sprawie zmiany wymienionej wyżej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Zawiadomienie o tym zostało doręczone E.N. pod adresem w B., przy ul. [...], gdzie było skierowane. Natomiast zawiadomienie w tejże sprawie skierowane także na adres w K. nie zostało podjęte w terminie. Podniesiono jednocześnie, że E.N. w dniu 12 lipca 2012 r. złożył do protokołu oświadczenie, z którego wynika, że przebywa w B. pod wskazanym wyżej adresem i śpi tam od 2006 r. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że pomimo starań nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu faktycznego pobytu strony z uwagi na niemożność kontaktu z rodziną. Okoliczność ta wynika z pisma MOPR w B., do którego zwrócono się o przeprowadzenie takiego wywiadu.Podniesiono jednocześnie, że do pisma tego zostało dołączone potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej zawierającej zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu, na którym znajduje się notatka sporządzona przez D.D. wskazująca na okoliczność pozostawania ze stroną w związku nieformalnym. Podniesiono, iż podjęto także próbę skontaktowania się ze stroną pod adresem w K., jednakże pod tym adresem jej nie zastano. Uzyskano natomiast informację od jednego z sąsiadów, że strona pojawia się w mieszkaniu rzadko, jak jest z kimś umówiona. Na tej podstawie organ uznał, że E.N. uniemożliwił ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej, majątkowej i zawodowej jego rodziny, a w szczególności czy rodzina spełnia kryterium dochodowe uprawniające stronę do zasiłku stałego. Zdaniem organu, zachowanie strony należy zakwalifikować jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, o jakim mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym na podstawie art. 106 ust. 5 i art. 11ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organ uznał za zasadne uchylenie decyzji przyznającej stronie świadczenie w postaci zasiłku stałego. W wyniku odwołania E.N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając zasadniczo ustalenia faktyczne oraz wnioski w niej zawarte. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono m.in., że w związku z informacją o tym, że strona zamieszkuje w B. z D.D., zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej konieczne stało się sporządzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, celem ustalenia czy strona nadal jest uprawniona do przyznania jej zasiłku stałego. W związku z tym organ I instancji zwrócił się do MOPR w B. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony celem ustalenia struktury i sytuacji finansowej rodziny. O działaniach tych oraz skutkach nie wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu strona została prawidłowo powiadomiona. Do przeprowadzenia wywiadu jednak nie doszło z uwagi na niemożność nawiązania kontaktu z rodziną. Wskazano, że D.D. odmówiła przyjęcia przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie przeprowadzenia w dniu 26 lipca 2012 r. wywiadu środowiskowego. Ponadto w tym dniu pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. Następnie w związku z twierdzeniami strony, że obecnie mieszka w K. w dniu 25 lipca 2012 r. poinformowano ją, że pracownik socjalny w terminie 14 dni "uda się do niej z niezapowiedzianą wizytą" celem potwierdzenia tego faktu. Pomimo, że strona wyraziła zgodę na wywiad, to w dniach 7 i 8 sierpnia 2012 r. nie zastano jej w miejscu zamieszkania. Z uwagi na powyższe Kolegium odmówiło wiarygodności informacjom zawartym w pismach strony oraz D.D., w których zaprzeczali, że strona mieszka w B., natomiast dało wiarę informacjom zawartym w uzasadnieniu uchwały Rady Miasta w B. z dnia 30 maja 2012 r. oraz oświadczeniu strony z dnia 12 lipca 2012 r. o jej pobycie w mieszkaniu D.D. w B. Kolegium uznając trafność decyzji organu I instancji stwierdziło, że organ ten w sprawie przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem zasad wyrażonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, który dał podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji E.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ postulował jej oddalenie nie widząc podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w skrócie P.p.s.a., sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi naruszenia prawa skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn, które wziął pod rozwagę z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji uchylającą z dniem [...]r. decyzję przyznającą E.N. prawo do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. Otóż podstawą wydania decyzji w sprawie był brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jej sytuacji przejawiający się niemożnością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, a tym samym uniemożliwienia ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej strony i jej rodziny pod kontem spełnienia przesłanki dochodowej mającej wpływ na prawo do zasiłku stałego. W myśl bowiem art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2012 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 182) w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie sporządza się aktualizację wywiadu. Natomiast organ uzyskał informację o zmianie miejsca zamieszkania strony, tj. że zamieszkuje ona w B. przy ul [...] z D.D. Organ powołał się w tym zakresie na pismo MOPR w B., w którym wskazano na "niemożność nawiązania kontaktu z rodziną" stwierdzając przy tym, że w dniu 16 lipca 2012 r. wysłano na wyżej wskazany adres za zwrotnym potwierdzeniem odbioru powiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak D.D. zamieszkała pod tym adresem odmówiła przyjęcia przesyłki. Jednocześnie w wyznaczonym dniu przeprowadzenia wywiadu, tj. 26 lipca 2012 r. pod wskazanym adresem nikogo nie zastano. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, pismo z dnia 16 lipca 2012 r. było adresowane do E.N., który jest stroną postępowania wszczętego w sprawie zmiany decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku stałego. Jeżeli więc osoba, która nie jest adresatem przesyłki, zamieszkująca pod tym samym adresem odmawia doręczenia przesyłki adresatowi, to przesyłkę taką można uznać za doręczoną wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie warunki określone w art. 44 k.p.a. Z pisma MOPR w B. wynika, że to D.D. odmówiła przyjęcia przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednocześnie na potwierdzeniu odbioru pisma doręczający zakreślił, że "adresat odmówił przyjęcia przesyłki", przy czym D.D. nie była jej adresatem. Natomiast adnotacje uczynione na tym dokumencie w istocie wskazują na odmowę przyjęcia przesyłki przez w/wym. a nie jej adresata. Ponadto na dowodzie tym zaznaczono, że przesyłkę w dniu 20 lipca 2012 r. pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w kancelarii MOPR w B., przy czym nie zamieszono informacji, gdzie pozostawiono zawiadomienie o tym fakcie. Co więcej przesyłka ta nie była dwukrotnie awizowana, jak o tym stanowi art. 44 § 2 i 3 k.p.a.. Powyższe wskazuje, iż nie doszło do prawidłowego doręczenia przesyłki, zawierającej informacje o terminie i miejscu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji nie można uznać, że strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu, skoro o jego terminie nie została prawidłowo powiadomiona. W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż wywiad jest czynnością procesową, uregulowaną w art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.), mającą na celu ocenę rzeczywistej sytuacji bytowo-majatkowej wnioskodawcy (bądź osoby korzystającej ze świadczeń), w tym też czy zamieszkuje on w miejscu przez niego wskazanym oraz zebranie niezbędnej dokumentacji. Jest to więc szczególny środek dowodowy w postępowaniu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, na który składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r. o sygn. akt I OSK 551/09 dostępny w CBOSA). W doktrynie podkreśla się, że dowód z wywiadu jest konglomeratem dowodowym, polegającym na równoczesnym skonfrontowaniu oświadczeń strony, treści dokumentów urzędowych i prywatnych (W. Maciejko, P. Zabornik, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz LexisNexis 2010 s. 411-415). Oznacza to, że strona powinna być poinformowana o miejscu i terminie przeprowadzenia tej czynności. Wobec tego, o ile dla ustalenia okoliczności zamieszkiwania pod adresem w K. organ zamierzał przeprowadzić wywiad, na który zresztą strona wyraziła zgodę, to należało określić w jakich dniach (np. w dniach od-do) i w jakim przedziale czasowym (np. w godzinach od-do) wywiad taki zostanie przeprowadzony. Wymogu tego nie spełnia poinformowanie strony, że w terminie 14 dni pracownik uda się na "niezapowiedzianą wizytę", celem sprawdzenia czy strona zamieszkuje pod wskazanym adresem, zresztą czynności tego rodzaju przepisy nie przewidują. Wobec powyższego należało stwierdzić, że gdyby strona pomimo jej prawidłowego powiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia wywiadu, jako szczególnej czynności procesowej, swoim zachowaniem uniemożliwiła jego przeprowadzenie a tym samym uniemożliwiła ustalenie swojej rzeczywistej sytuacji, wówczas zasadny byłby zarzut braku współdziałania skutkujący przyjęciem za udowodnione okoliczności, dla potwierdzenia (bądź zanegowania), których czynność miała być dokonana. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do uznania, że strona swoim zachowaniem uniemożliwiła ustalenie jej rzeczywistej sytuacji, która ma wpływ na prawo do zasiłku stałego bądź na jego wysokość, co stanowiło podstawę do przyjęcia braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, a w konsekwencji uchyleniem na tej podstawie decyzji, w trybie art. 106 ust. 5 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyżej zaprezentowaną ocenę oraz rozważania. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O wykonalności decyzji orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a.