IV SA/Gl 947/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] roku nr [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta B. odmówił K.K. przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej syna P.R. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że z uwagi na fakt, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie posiada kadry specjalistycznej spełniającej wymogi zgodne z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. Nr 189, poz. 1598, ze zm.) wskazano stronie możliwość zapewnienia tych usług w dostępnych jednostkach specjalistycznych znajdujących się niedaleko miejsca zamieszkania dziecka – w C. Dlatego nie można przyznać wnioskowanej pomocy. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że organ pomocy społecznej ma ustawowy obowiązek zapewnienia przedmiotowych usług, a ona sama zgłaszała, że może wskazać osoby spełniające wymogi do pracy z jej dzieckiem. Natomiast korzystanie z placówek wskazanych w decyzji byłoby dla niej bardzo uciążliwe. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 Kpa, w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1-4 i ust. 11, art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję I instancji. Kolegium ustaliło że syn wnioskodawczyni wymaga zapewnienia specjalistycznych usług opiekuńczych. W okolicznościach sprawy właściwe było jednak zaproponowanie realizacji tych usług w placówkach [...]. Strona jest przy tym w stanie dowozić dziecko gdyż zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad nim i pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Jednocześnie podkreśliło uznaniowy charakter decyzji w zakresie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Ochronę ich przyznania uzasadnia to, że strona nie pracuje, pobiera świadczenie pielęgnacyjne, a dziecko ma w szkole zorganizowane nauczanie indywidualne, logopedyczne i rehabilitacyjne. Przy uwzględnieniu złożonej przez organ I instancji szerokiej gamy usług opiekuńczych wydana decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.K. zakwestionowała przeprowadzone postępowanie administracyjne i jego wynik. Zarzuciła, że żadna z oferowanych jej form pomocy nie odpowiada pojęciu specjalistycznych usług opiekuńczych, a nadto nie gwarantowała wymiaru usług zalecanego przez lekarza specjalistę. W rezultacie jej rodzina nie uzyskała żadnej konkretnej pomocy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne nie spełniają wymogów przewidzianych w obowiązującym prawie. Zasadniczo należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie powinien był merytorycznie rozstrzygać sprawy w sytuacji, gdy decyzja pierwszoinstancyjna dotknięta była elementarnymi wadami. Jej uzasadnienie w ogóle nie odpowiada kryteriom wyznaczonym w art. 107 § 3 Kpa. Ogranicza się ono do podania, że organ nie dysponuje specjalistyczną kadrą i że stronie wskazano specjalistyczne jednostki spoza Gminy. W żadnym razie taka argumentacja nie świadczy o rozpatrzeniu wniosku strony według przesłanek z właściwych przepisów materialnoprawnych, a w konsekwencji nie jest wystarczające do odmowy przyznania żądanej pomocy. Nie stanowi dopuszczalnej prawnie przyczyny odmowy brak specjalistycznej kadry. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt. 11 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Oznacza to, że każda gmina zobowiązana jest do podjęcia takich działań organizacyjnych, które umożliwiają realizację tego obowiązku. Organy administracji gminnej nie mogą zatem tłumaczyć negatywnego stanowiska względem wnioskodawców faktem niewywiązania się przez gminę z ustawowo nałożonych na nią obowiązków. W nawiązaniu do tej kwestii niezrozumiałe są wywody Kolegium co do pojęcia miejsce zamieszkania. Kolegium przyjmuje przecież, że chodzi o gminę, na terenie której strona zamieszkuje, gdy tymczasem organ I instancji oferował skarżącej bliżej nieokreślone usługi poza Gminą B. Jednocześnie Kolegium ustaliło, że syn skarżącej wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych. W tej sytuacji należało dokonać dalszych ustaleń związanych z warunkami przyznawania owych usług, które to warunki winna określić stosowna uchwała Rady Gminy B., wydana na podstawie art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. W decyzjach obu instancji takiej uchwały w ogóle nie powołano, w związku z czym sprawa nie została wyjaśniona pod kątem zastosowania właściwego prawa materialnego. Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kpa nie został wyjaśniony również zakres koniecznych specjalistycznych usług opiekuńczych. W sposób ogólny wskazuje go jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia [...], w którym zaoferowano nawet udzielenie konkretnych wskazówek, co zostało przez organ I instancji zignorowane. Tymczasem dopiero po ustaleniu zakresu niezbędnych specjalistycznych usług można ocenić w aspekcie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czy i w jakich granicach właściwą pomoc może zapewnić rodzina uprawnionego, a w jakim zakresie winna być ona świadczona w formie instytucjonalnej. Ponieważ sprawa nie została w I instancji rozpatrzona według przesłanek prawa materialnego, a decyzja organu tej instancji praktycznie pozbawiona jest uzasadnienia, to w żaden sposób nie można też podzielić konkluzji Kolegium, że decyzja ta nie przekracza granic uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy zachodzi konieczność rozpatrzenia sprawy niemal w pełnym zakresie, co uzasadnia przekazanie jej na poziom pierwszoinstancyjny. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. DZ.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Wskazania odnośnie dalszego procedowania organu wynikają wprost z powyższych wywodów. Organ uwzględni też, że usługi opiekuńcze przyznawane są osobie, której przysługuje taka pomoc, a skarżąca występowała z wnioskiem jako przedstawiciel ustawowy swojego syna. bu