IV SA/Gl 948/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii sprzeciwu skarżącego z dnia 27 stycznia 2017 r. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r., na mocy którego zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł oraz w pozostałym zakresie oddalono wniosek p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 12 stycznia 2017 r. Pismem z dnia 3 października 2016 r. M.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 października 2016 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł oraz w pozostałym zakresie oddalił wniosek albowiem uznał, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się M.G. nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 27 stycznia 2017 r. M.G. wniósł sprzeciw na postanowienie z dnia 12 stycznia 2017 r., w którym oświadczył, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych z uwagi na bardzo ciężką chorobę zwyrodnieniową i skrzywienie kręgosłupa, powodującą niepełnosprawność w stopniu znacznym. Jednocześnie wskazał, że ma problemy z poruszaniem się i znajduje się w wyjątkowo trudnym położeniu życiowym, co skutkuje koniecznością ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich i niezbędnych koszty utrzymania. Dodał również, że w związku z kosztami naprawy ogrzewania gazowego, ubezpieczenia, przeglądu ciągnika i przyczepy rolniczej oraz utrzymania starego domu, zużył swoje oszczędności i obecnie oszczędza, w szczególności na paliwie, mniej jeżdżąc samochodem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836). W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że M.G. nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podziela w pełni ustalenia poczynione przez starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 stycznia 2017 r. W szczególności należy zauważyć, że skarżący osiąga stały dochód w kwocie netto 2.540,78 zł tytułem emerytury, posiada dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,8135 ha, w tym łąki i grunty rolne, na których nie prowadzi produkcji rolnej, a jedynie utrzymuje je "w dobrej kulturze rolnej". Jest obciążony kosztami związanymi z kilkoma innymi postępowaniami sądowymi, które toczyły się bądź toczą przed sądami powszechnymi i administracyjnymi. Jednakże dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają jedynie, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania prawa pomocy w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych albowiem pomimo jego twierdzeń o bardzo ciężkiej chorobie, powodującej niepełnosprawność w stopniu znacznym M.G. nie przedłożył ani orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani nawet zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonej u niego chorobie. Również oświadczenia skarżącego o poczynionych oszczędnościach na paliwie nie znajdują potwierdzenia w przesłanych do tut. Sądu fakturach. Tym samym skoro skarżący osiąga stały dochód w kwocie netto ponad 2.500 zł, a równocześnie z jego oświadczeń i przedłożonych dokumentów nie wynika, żeby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności takie jak przykładowo ciężka choroba, czy niepełnosprawność, które mogą świadczyć o wyjątkowo trudnym położeniu życiowym lub które mogą skutkować koniecznością ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich, a zarazem niezbędnych kosztów utrzymania to nie można uznać, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, aby uzasadniała uwzględnienie wniosku w całości. A zatem w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.