IV SA/Gl 948/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-06-20
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga-Gajewska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność obszarowa ONW w sytuacji, gdy zadeklarował powierzchnię przekraczającą dopuszczalny próg błędu (20% lub 2 ha) w stosunku do powierzchni zatwierdzonej, a także w sytuacji konfliktu kontroli krzyżowej dotyczącego tej samej działki z innym rolnikiem?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność obszarowa ONW, jeśli zadeklarowana powierzchnia przekracza dopuszczalny próg błędu (20% lub 2 ha) w stosunku do powierzchni zatwierdzonej, co skutkuje odmową przyznania pomocy lub nałożeniem sankcji. W przypadku konfliktu kontroli krzyżowej, decydujące jest faktyczne użytkowanie i posiadanie gruntu rolnego w rozumieniu jego rolniczego wykorzystania, a nie tylko formalne prawo własności czy inne tytuły prawne.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych ONW na rok 2015, deklarując 10,37 ha użytków rolnych. Kontrola wykazała błędy, w tym przekroczenie dopuszczalnej powierzchni oraz konflikt kontroli krzyżowej dotyczący jednej z działek z innym rolnikiem. W wyniku kontroli administracyjnej i terenowej stwierdzono przedeklarowanie powierzchni, co skutkowało wykluczeniem części gruntów z płatności i odmową przyznania pomocy finansowej. Rolnik zakwestionował ustalenia organów, podnosząc zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego, naruszenia przepisów postępowania i błędnego uznania go za nieposiadającego samoistnie spornej działki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
W dniu 13 czerwca 2015 r. M. G., złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 w dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Ubiegając się o wskazane powyżej płatności zadeklarował 39 działek ewidencyjnych zlokalizowanych w obrębach: M., S., gmina: B.i, powiat: [...] oraz położone na nich działki rolne: [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych 10,37 ha. W strefie ONW-obszary ze specyficznymi utrudnieniami położone są działki rolne o łącznej powierzchni 8,82 ha zaś w strefie ONW - nizinna I leży 1,55 ha użytków rolnych.
Na podstawie akt administracyjnych ustalono, że w toku kontroli administracyjnej przeprowadzonej z wykorzystaniem zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli organ stwierdził następujące błędy:
1) suma powierzchni części działek rolnych leżących na działkach ewidencyjnych: [...] oraz powierzchni niezgłoszonych na tych działkach, jest większa od powierzchni uprawnionej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) na tych działkach ewidencyjnych.
2) skarżący zadeklarował działki rolne leżące na działce ewidencyjnej [...], na której działki rolne zadeklarowali też inni rolnicy w ramach obsługi wszystkich wniosków składach w bieżącej kampanii.
Działkę ewidencyjną nr [...] o deklarowanej powierzchni 0,08 ha wchodzącą w skład powierzchni działki rolnej [...] wykluczono z płatności albowiem ustalono, iż nie graniczy z pozostałymi działkami zgłoszonymi do płatności w ramach działki rolnej[...].
W przedmiocie wykazanych w wezwaniu nieprawidłowości, które dotyczą ubiegania się o płatność w tym samym roku gospodarczym, do tej samej powierzchni - przez co najmniej dwóch rolników względem działki [...](tzw. "konflikt kontroli krzyżowej") Kierownik Biura Powiatowego ARiMR działając na podstawie art. 50 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej k.p.a. ), zobowiązał skarżącego do złożenia wyjaśnień.
Jak wynika z danych systemu informatycznego ZSZiK, osoby biorące udział w konflikcie kontroli krzyżowej to: M. G. i T. C.
W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący w dniu 14 kwietnia 2016r. przedłożył korektę wniosku, którą wycofał dotychczasową deklarację dla działki[...], część działki rolnej B = o powierzchni 0,79 ha. Do formularza dołączył oświadczenie z dnia 11 kwietnia 2016r. informując, iż w pełni podtrzymuje deklarację nieprzerwanego, samoistnego posiadania i rolniczego użytkowania działki [...] w M., której sytuację prawną regulują dokumenty: Kwestionariusz uwłaszczeniowy z 12.11.1974r., Akt Własności Ziemi z 12.11.1974r., Akt notarialny nr [...] z 12.01.1901r., Wykaz zmian danych ewidencyjnych Starostwa Powiatowego w B., Postanowienie Sądu Rejonowego w B. o sygn. [...] z dnia 31.12.1987r., Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po rodzicach Z. i F. G. Skarżący poinformował, że ze względu na stan prawny działki toczą się trzy postępowania sądowo- administracyjne. Nadto wyjaśnił, że działkę nr [...] użytkuje zgodnie z jej przeznaczeniem rolniczym, corocznie z niej korzysta, utrzymuje zgodnie z normami przez cały rok, systematycznie jej dogląda, dba o nią i uprawia. Podał terminy wykonanych zabiegów na spornej działce w latach 2014-2015. Na okoliczność przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych przedstawił oświadczenia świadków: J. K., E. H., Z. Ś.
Skarżący w dniu 15 kwietnia 2016r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z wnioskiem o wydanie kserokopii wniosku o dopłaty za rok 2015r. wraz z załącznikami, celem analizy powierzchni deklarowanych działek rolnych i konieczności złożenia wniosku na kampanię 2016r. W tym samym dniu do kancelarii BP ARiMR w B. wpłynął komplet dokumentów złożony przez skarżącego, a mianowicie:
1) Postanowienie nr ew. [...] z dnia 24 listopada 2014r. Wójta Gminy B.,
2) Oświadczenie z dnia 28.10.2015r. geodety J. K.
3) Postanowienie sygn. akt [...]z dnia 9 maja 2007r. o stwierdzeniu nabycia spadku,
4) Postanowienie syg. akt. [...] z dnia 1 czerwca 2006r. o stwierdzeniu nabycia spadku,
5) Postanowienie syg. akt. [...]z dnia 3 grudnia 2002r. o stwierdzeniu nabycia spadku,
6) Akt zgonu z dnia 02.09.1919r.
7) Postanowienie sygn. akt [...] z dnia 31.12.1987r. o uwłaszczenie,
8) Zaświadczenie z dnia 18.04.2014r. Starosty B.,
9) Pismo M.G. do Sądu Okręgowego w K. sygn. akt [...]
10) Skrócony odpis aktu zgonu P. S.,
11) Skrócony odpis aktu zgonu M. F.,
12) Mapa,
13) Akt własności ziemi z dnia 12.11.1974r.,
14) Wykaz zmian danych ewidencyjnych z dnia [...]
15) Akt notarialny nr [...] z dnia 12.01.1901r."
16) Zawiadomienie z dnia 25.02.2016r.,
17) Kwestionariusz Urzędu Gminy B. w sprawie uregulowania własności,
18) Pismo Sądu Rejonowego w B. wzywające do uiszczenia opłaty,
19) Wniosek M.G. do UG B.
W dniu 20 kwietnia 2016r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. skierował gospodarstwo producenta M. G. do kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni.
Dnia 21 kwietnia 2016r. do kancelarii BP ARiMR w B. wpłynął wniosek skarżącego o wycofanie korekty wniosku z dnia 14 kwietnia 2016r. w całości ze skutkiem natychmiastowym.
Przeprowadzona w dniu 17 maja 2016r. kontrola terenowa całego gospodarstwa tj. wszystkich działek rolnych zgłaszanych do płatności na rok 2015 wykazała nieprawidłowości:
1) Na działce rolnej [...]o deklarowanej powierzchni 1,40 ha stwierdzono 1,60 ha zboża + ugór,
2) Na działce rolnej [...] o deklarowanej powierzchni 0,24 ha stwierdzono 0,17 ha uprawy TUZ,
3) Na działce rolnej [...] o deklarowanej powierzchni 4,05 ha stwierdzono 2,89 ha ugoru,
4) Na działce rolnej [...] o deklarowanej powierzchni 0,25 ha stwierdzono 0,46 ha ugoru,
5) Na działkach [...] i [...]o deklarowanych powierzchniach odpowiednio 0,10 ha i 0,17 ha stwierdzono teren nieużytkowany rolniczo (nadano kod DR18: "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej").
Z łącznej powierzchni 10,37 ha deklarowanych do płatności JPO działek, organ I instancji ARiMR wykluczył 0,21 ha doprowadzając do zgodności deklarowanych działek ewidencyjnych z powierzchniami PEG wykorzystując bazę referencyjną LPiS i inne dostępne instrumenty kontroli. W tym wykluczono z płatności część 0,08 ha działki rolnej [...]leżącej na działce ew. nr [...] ze względu na brak spójności z pozostałą częścią działki [...] Kontrola na miejscu spowodowała dalszy spadek powierzchni o 1,50 ha (działka rolna [...] zmniejszenie 0,07 ha, działka [...] zmniejszenie 0,10 ha, działka rolna[...] zmniejszenie 0,17 ha, działka rolna [...] zmniejszenie 1,16ha).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie zgromadzonych dowodów w sprawie, w zakresie stwierdzonego błędu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr [...] ustalił, iż M. G. nie był faktycznym posiadaczem tej działki w roku 2015. Dlatego wykluczył z płatności część 0,79 ha działki rolnej [...] położonej na działce ew. nr [...] Łącznie wykluczono z płatności 2,50ha (0,21 ha + 1,50ha + 0,79ha).
Mając na uwadze położenie deklarowanych do płatności działek rolnych w dwóch strefach ONW: w strefie ze specyficznymi utrudnieniami - 8,82 ha oraz w strefie Nizinnej I- 1,55 ha oraz łączne pomniejszenie powierzchni 2,50 ha rozkład pomniejszeń na te strefy przedstawia się następująco:
Pomniejszenie dla obszarów w strefie ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 1,69 ha zaś w strefie Nizinnej I - 0,81 ha. W związku z tym powierzchnia stwierdzona dla obszarów ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 7,13 ha zaś powierzchnia stwierdzona dla obszarów strefy Nizinnej I wynosi 0,74 ha.
Stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni podczas weryfikacji danych wniosku skutkuje wykluczeniem zawyżonych powierzchni. Wykluczenie powierzchni na etapie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu ma wpływ na wysokość płatności i skutkuje nałożeniem sankcji powierzchniowych, w sposób określony w przepisach prawa unijnego.
Kierownik Biura Powiatowego w B. decyzją z dnia [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi utrudnieniami na rok 2015, którą odmówił przyznania pomocy finansowej ONW w związku z przedeklarowaniem powierzchni dla gruntów leżących w strefie ze specyficznymi utrudnieniami wynoszącym 1,69 ha co stanowi 23,70% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy:
powierzchnia zadeklarowana strefa ONW specyficzne utrudnieniami = 8,82 ha
powierzchnia stwierdzona strefa ONW specyficzne utrudnieniami = 7,13 ha
powierzchnia zawyżona = 1,69 ha / procent zawyżenia =23,70%
oraz przedeklarowaniem dla gruntów leżących w strefie Nizinnej I wynoszącym 0,81 ha co stanowi 109,46% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy:
powierzchnia zadeklarowana strefa ONW Nizinna I= 1,55 ha
powierzchnia stwierdzona strefa ONW Nizinna I= 0,74 ha
powierzchnia zawyżona = 0,8lha / procent zawyżenia = 109,46%.
Wskazał, że art. 19 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 – dalej rozporządzenia 640/201) stanowi, że "w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1,obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej łub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego", zaś zgodnie z art. 19 ust. 2 tego rozporządzenie "Jeśli różnica ta przekroczą 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie - art 18".
Organ I instancji wyliczył kwotę sankcji w wysokości 144,99zł (0,81 ha * 179,00zł (stawka ONW w strefie Nizinnej I).
"Jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z przepisami ustanowionymi przez Komisję na podstawie art. 57 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał na ustalenia w zakresie "konfliktu kontroli krzyżowej" i brak posiadania działki [...] (cześć działki rolnej B), zmniejszenie powierzchni części działek ewidencyjnych w wyniku weryfikacji powierzchni PEG oraz pomniejszenie powierzchni działek rolnych[...], [...],
N i O zgodnie z protokołem z czynności kontrolnych nr [...]
W treści uzasadnienia organ I instancji wskazał, że ustalenia powierzchni PEG poczyniono w oparciu o pomiar w powierzchni ewidencyjno-gospodarczej odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Ustaleń dokonano na podstawie kontroli administracyjnej w systemie informatycznym ZSZiK z wykorzystaniem danych LPiS i obrazu ortofotomapy. Ponadto w kontekście błędu kontroli krzyżowej organ I instancji ustalił, iż skarżący nie dysponuje możliwością swobodnego dysponowania sporną działką przez czas nieokreślony oraz w sposób celowy, bez zgody starał się poprzez incydentalne prace zakłócić posiadaczowi Państwu C. użytkowanie zgodnie z ich wolą.
Skarżący w ustawowym terminie wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko kwestionował ustalenia kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonych w dniach 1 kwietnia 2014 – 2 kwietnia 2014r. oraz w dniu 17 maja 2016r. Wniósł o ponowną kontrolę na gruncie i kategoryczne stwierdzenie powierzchni wykoszonej każdej działki oddzielnie. Prosił o wyjaśnienie dlaczego od roku 2008 nie otrzymuje płatności. W dniu 10 listopada 2015r. otrzymał na konto 4 grosze. Żąda płatności tylko i wyłącznie za skontrolowane, wykoszone powierzchnie działek, gdyż nieprzerwanie grunty te kosi, ponosi koszty paliwa i eksploatacji sprzętu rolniczego. Dalej zakwestionował ustalenia organu I instancji w zakresie ustalenia posiadacza spornej działki [...]argumentując: "organ I instancji nie przeprowadził starannie postępowania dowodowego, gdyż z działką [...] z kontroli krzyżowej- stosunkami własnościowymi jako posiadacz samoistny, jestem związany od czterech pokoleń, co bezprawnie neguje organ. Organ nie ma prawa decydować kto jest posiadaczem działki [...], od tego jest Sąd". Twierdził, iż posiadaczem tej działki był, jest i będzie nieprzerwanie on i to jemu należą się płatności za tę działkę. Kierownik BP ARiMR w B. nie dokonał wszechstronnej oceny dokumentów złożonych przez strony konfliktu kontroli krzyżowej działki [...] i błędnie rozstrzygnął kwestię uprawnień do użytkowania działki [...] na rzecz T. C. kierując się odczuciami organu a nie stanem faktycznego, nieprzerwanego posiadania i użytkowania działki [...] przez skarżącego i jego poprzedników prawnych od czterech pokoleń. Nie zgadza się z naliczonymi sankcjami za 2013 i 2014r. Skarżący podniósł, podobnie jak wielokrotnie w pismach procesowych, iż toczy się szereg postępowań mających wyjaśnić stosunki własnościowe do spornej działki nr [...] a także w sprawach innych związanych pośrednio z użytkowaniem ww. działki.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Cz. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 24 ust. 4,5 i 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015r., poz. 1551 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny ustalony przez organ I instancji oraz zaakcentował, że funkcją odwołania jest doprowadzenie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji przez ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Oznacza to, że po pierwsze, organ odwoławczy nie jest związany granicami odwołania i jeżeli strona zaskarżyła tylko cześć decyzji wydanej w pierwszej instancji, to nie oznacza to, iż decyzja w pozostałej części stała się ostateczna (wyrok SN z 9 czerwca 1999r. III RN 7/99 - OSNAP 2000, nr 9, poz. 338).
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2015 jest prawo do płatności dla działki ewidencyjnej [...] obręb M. (część działki rolnej B=0,79 ha). Jak wynika z toku przeprowadzonego postępowania działka ta stanowi grunt orny podzielony na dwie części górną i dolną. Ustalenia powyższego dokonano w oparciu o aktualne ortofotomapy dostępne w systemie IACSplus oraz wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Z prowadzonych spraw odwoławczych z lat 2013 i 2014 wynika, iż przed rokiem 2013 (przed zakupem działki przez Państwo C.) działka była ugorem, porośniętym krzewami i samosiejkami drzew. Uporządkowania działki poprzez usunięcie ww. oraz zebranie kamieni dokonali P. C., Właściciele działki od roku 2013 , którzy nie wyrażają zgody na jakiekolwiek działania ze strony skarżącego na działce [...]
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu o przyznanie płatności ARiMR jest zobowiązana do ustalenia, kto spełnia warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U poz. 364), ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ze zm.)
Podał, że maksymalne kwalifikowane obszary podlegają ustaleniu w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.):
"System identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki".
Powyższe oznacza, iż nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnie referencyjną. Dostępne w momencie wizualizacji w ZSZ i K| dane graficzne, w tym ortofotomapy, ARiMR winna bezwzględnie wykorzystywać w procesie obsługi postępowania wyjaśniającego, po kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, jeśli w danym przypadku miała miejsce.
Ustalenie powierzchni PEG w ramach działek referencyjnych, odbywa się w oparciu o dane wektorowe GO (granice odniesienia) i PZ (pole zagospodarowania) zaktualizowane i zweryfikowane na podstawie aktualnej cyfrowej ortofotomapy, przeprowadzonych w terenie pomiarów powierzchni PEG oraz kontroli terenowych zakończonych raportem z kontroli terenowej PEG, w wyniku których następuje tzw. certyfikacja powierzchni kwalifikowanej. Powierzchnia PEG powstaje poprzez odjęcie od pola odniesienia pól zagospodarowania nieuprawnionych do przyznania płatności: siedlisk, terenów komunikacyjnych, lasów, terenów zurbanizowanych, wód, terenów zadrzewionych i zakrzaczonych oraz innych terenów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza.
W sytuacji, kiedy przesłanki określone w § 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. są spełnione, osobą uprawnioną do uzyskania płatności ONW jest ten, kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne. Decydujący, zatem, jest stan faktyczny - posiadanie, a nie określone prawo do działek rolnych (np. własność, użytkowanie wieczyste, dzierżawa, itp.).
W rozpatrywanej sprawie dotyczącej płatności do gruntów rolnych na rok 2015 - wykryte postały przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.nieprawidłowości, polegające na zadeklarowaniu tej samej powierzchni działki [...] obręb M., w tym samym roku gospodarczym, przez więcej niż jednego producenta rolnego - tzw. konflikt kontroli krzyżowej, pomiędzy M. G. i T. C.
Względem działki [...]skarżący przypisuje sobie prawo do działki na podstawie przedstawionych przez siebie dokumentów.
W wyroku Sądu Okręgowego w K. IV Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] wskazano, że:
"Działkę nr [...] w 1976r. podzielono na dwie działki o numerach [...] i[...] , które następnie złączono nadając jej numer [...] Ustalono, że na rzecz małżonków F. i Z. G. wydano AWZ dotyczący tej działki. Z kolei w dniu 5 czerwca 1976r. na mocy decyzji Naczelnika Gminy w B. działka stała się własnością Skarbu Państwa, a w 1979 r. działkę przekazano w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w S., która nabyła ją w 1988r., a w 1997r. Spółdzielnia sprzedała ją I. i E. K. W 2000r. działkę kupił M. B., a w 2013r. T. i J. C. Decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji naczelnika Gminy z dnia [..] o przekazaniu działki na rzecz Skarbu Państwa przez poprzedników prawnych M. G.". "W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał przesłanek zasiedzenia nieruchomości objętej wnioskiem. W szczególności, nie została spełniona przesłanka samoistnego posiadania nieruchomości, ponieważ sam fakt sporadycznego wkraczania na cudze nieruchomości, koszenia trawy i wykonywania drobnych czynności, które według Sądu stanowiły pozory władania nieruchomością, nie może stanowić przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Sąd stwierdził, iż zeznania wnioskodawcy wskazują, że nie może pogodzić się z faktem, że jego poprzednicy prawni przekazali działki stanowiące przedmiot wniosku na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia pieniężne".
Jednocześnie T. C. jest właścicielką działki od 2013 r. na podstawie Aktu Notarialnego nr [...] z dnia [...] zakupioną od M. B., który był właścicielem działki przez ostatnie 12 lat. Prawo własności zaświadcza Urząd Gminy B.i pismem z dnia 7 października 2013r. Strona realizuje zobowiązania podatkowe. Zakupiona działka nr [...] sąsiaduje bezpośrednio z działkami [...] i[...] , których właścicielką jest również T. C.
W przedmiotowej sprawie, ani strony konfliktu, ani organy ARiMR obu instancji nie kwestionują tego, że na spornej działce w 2015r. prowadzona była działalność rolnicza. Prace polowe były wykonywane zarówno przez skarżącego jak i T.C.
Organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wykazał, że miał możliwość władania spornymi działkami, a zatem aby był ich posiadaczem. W aktach sprawy znajdują się natomiast dokumenty, z których wynika, że obecna właścicielka nieruchomości T. C.l korzysta z nieruchomości zgodnie praktyką rolniczą, nie wyraziła zgody na korzystanie z nieruchomości przez skarżącego i żądała zaprzestania naruszeń jej prawa własności.
Odnosząc się do zarzutów i argumentacji zawartych w odwołaniu wyjaśnił, że pismem z dnia 19 sierpnia 2016r. wystąpił do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu w [...] Oddziale Regionalnym z prośbą o ocenę prawidłowości przeprowadzenia kontroli na miejscu w sprawie o przyznanie płatności obszarowych M. G.na rok 2015. Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało pismem z dnia 23 sierpnia 2016r., iż na skutek wpłynięcia pisma odwoławczego przeprowadzono analizę dokumentacji pokontrolnej z kontroli na miejscu wykonanej w gospodarstwie skarżącego celem oceny poprawności jej sporządzenia. W gospodarstwie skarżącego zrealizowano kontrolę kwalifikowalności powierzchni z tytułu podejrzenia wystąpienia nieprawidłowości. We wniesionym odwołaniu skarżący podniósł kwestię pomiaru łącznego wykoszonych działek rolnych [...] (JPO/TUZ) i [...] (JPO/TUZ). Zgodnie z instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni pomiar w kompleksie wykonywany jest wówczas gdy rolnik zadeklaruje we wniosku kilka odrębnych działek rolnych należących do tej samej grupy płatności położonych obok siebie i nie ma możliwości identyfikacji granicy pomiędzy nimi w terenie. Analiza danych wektorowych wczytanych na ortofotomapę oraz fotografii z terenu wykazała, że kontrola działek rolnych [...] i [...] została przeprowadzona prawidłowo. Pomiar tych działek wykonano łącznie ponieważ leżą one w bezpośrednim sąsiedztwie i były użytkowane w jednolity sposób jako łąka. Wobec powyższego Kierownik Biura Kontroli na Miejscu poinformował, iż stwierdzenia z kontroli dla działek rolnych [...] i [...] zostały prawidłowo udokumentowane i stanowią odzwierciedlenie zastanej sytuacji terenowej, brak podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli.
Odnosząc się informacji, iż na konto skarżącego wpłynęły 0,04 grosze organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania do przyznania pomocy finansowej ONW w areale 8,82 ha (7,13 ha działki leżące w strefie ze specyficznymi utrudnieniami; 0,74 ha w strefie Nizinnej I). Z łącznej powierzchni 10,37 ha deklarowanych przez skarżącego do płatności ONW działek, organ I instancji ARiMR wykluczył 0,21 ha doprowadzając do zgodności deklarowanych działek ewidencyjnych z powierzchniami PEG wykorzystując bazę referencyjną LPiS i inne dostępne instrumenty kontroli, w tym wykluczył z płatności część działki rolnej [...] o pow. 0,08 ha ze względu na fakt braku spójności działki ew. nr [...] z pozostałą częścią działki. Wyniki kontroli na miejscu były powodem dalszego spadku powierzchni o 1,50 ha (działka rolna [...] zmniejszenie 0,07 ha, działka [...] zmniejszenie 0,10 ha, działka rolna [...] zmniejszenie 0,17 ha, działka rolna [...] zmniejszenie 1,16 ha). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie zgromadzonych dowodów w sprawie, w zakresie stwierdzonego błędu kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr [...] ustalił, iż skarżący nie był faktycznym posiadaczem tej działki w roku 2015. Dlatego wykluczył płatności części 0,79 ha działki rolnej B położonej na działce ew. nr [...]
Łącznie wykluczono z płatności 2,50 ha (0,21 ha + 1,50 ha + 0,79 ha).
Pomniejszenie dla obszarów w strefie ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 1,69 ha zaś w strefie Nizinnej I - 0,81 ha. W związku z tym powierzchnia stwierdzona dla obszarów ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 7,13 ha, zaś powierzchnia stwierdzona dla obszarów strefy Nizinnej I wynosi 0,74 ha.
Stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni podczas weryfikacji danych wniosku skutkuje wykluczeniem zawyżonych powierzchni. Wykluczenie powierzchni na etapie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu ma wpływ na wysokość płatność i skutkuje nałożeniem sankcji powierzchniowych, w sposób określony w przepisach prawa unijnego.
W związku z przedeklarowaniem powierzchni dla gruntów leżących w strefie ze specyficznymi utrudnieniami wynoszącym 1,69 ha co stanowi 23,70% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy:
powierzchnia zadeklarowana strefa ONW specyficzne utrudnieniami = 8,82 ha
powierzchnia stwierdzona strefa ONW specyficzne utrudnieniami = 7,13 ha
powierzchnia zawyżona = 1,69 ha (procent zawyżenia =23,70%)
oraz przedeklarowaniem dla gruntów leżących w strefie Nizinnej I wynoszącym 0,81 ha co stanowi 109,46% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy:
powierzchnia zadeklarowana strefa ONW Nizinna 1= 1,55 ha
powierzchnia stwierdzona strefa ONW Nizinna 1= 0,74 ha
powierzchnia zawyżona = 0,81 ha / procent zawyżenia = 109,46%
na konto beneficjenta nie została przelana żadna kwota albowiem płatności ONW na rok 2015 nie zostały przyznane. Kwota 0,04 groszy widniejąca na historii rachunku dołączonej do pisma odwoławczego jest zwrotem nadpłaty z kwoty pobranej przez komornika w dniu 24 września 2013r. w związku z realizacją tytułu egzekucyjnego nr [...]
Dyrektor ŚLOR ARiMR stwierdził, iż organy ARiMR nie ingeruje w kwestę własności deklarowanych działek do płatności bezpośrednich. Przepisy ustawy nie wymagają od wnioskodawcy prawa własności. Akt własności, umowa dzierżawy, itp. nie przesądza o posiadaniu danego gruntu. Jednakże w świetle faktu posiadania gruntu, w myśl powyższych interpretacji kodeksu cywilnego, stanowić one mogą dodatkowy element potwierdzenia posiadania. Umowa dzierżawy również nie jest wymagana do przyznania płatności. Wiążące są zarówno umowy pisemne oraz umowy ustne, o ile realizowane są treści w nich zawarte. Toczące się postępowanie o stwierdzenie, znaczące dla skarżącego, nie przesądza o ustaleniu prawa do płatności bezpośrednich na rok 2015. Strona ma prawo dochodzić swoich praw i ustalania stosunków własnościowych względem do działki[...] , jednakże ARiMR przyznaje płatności zgodnie z ustawą - do gruntów rolnych, które są w posiadaniu w rozpatrywanym okresie wnioskowania.
Dyrektor ŚLOR ARiMR wyjaśnił, iż zeznania świadków potwierdziły fakt rolniczego użytkowania działki [...] zarówno w roku 2015, jak i latach wcześniejszych, również w okresie dzieciństwa skarżącego, przez rodziców i rodzinę skarżącego. Nie wpływają one jednakże na posiadanie działki przez skarżącego, bowiem w wyniku upływu czasu stan prawny działki ulegał zmianie i w rozpatrywanej sprawie 2015r. to T. C. ma prawo własności, które jednocześnie realizuje użytkując działkę zgodnie wymogami dobrej kultury rolnej. Nie wyraża zgody, na podstawie aktualnie obowiązującego stanu prawnego działki, na korzystanie z niej przez skarżącego. Natomiast prace wykonywane na gruncie przez skarżącego miały charakter incydentalny mający na celu zakłócenie swobodnego użytkowania działki przez prawnych właścicieli. Potwierdzeniem takich działań jest fakt wydania wyroku skazującego skarżącego na karę grzywny za to, że w okresie od czerwca 2013r. do dnia 21 czerwca 2014r. wbrew żądaniu właściciela nie opuścił nienależącej do niego działki poprzez ciągłe jej użytkowanie. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w K. sygn. akt. [...] z dnia [...] skarżący użytkując działkę działał umyślnie albowiem miał świadomość faktu, iż to T. C. jest właścicielem nieruchomości objętej postępowaniem.
Dyrektor Śl.OR ARiMR wyjaśnił także, iż sankcje ustalone dla spraw o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) z lat 2013-2014 były konsekwencją stwierdzonego w toku przeprowadzonych postępowań przedeklarowania gruntów rolnych. Zaskarżona decyzja dotyczy postępowania odwoławczego w sprawie o przyznanie wsparcia finansowego ONW na rok 2015r. Sprawy z lat 2013-2014 były objęte odrębnymi postępowaniami.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, a także stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W wypadku skierowania sprawy na rozprawę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) niedostateczne zebranie materiału dowodowego oraz błędne ustalenie okoliczności faktycznych
2) naruszenie przepisów postępowania dowodowego skutkujących przyjęciem, że skarżący nie posiada samoistnie działki [...] podczas gdy jest ona przedmiotem postępowań administracyjnych mających na celu ustalenie jej stanu faktycznego.
W uzasadnieniu skargi podał, że podtrzymuje swoje zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji. Poinformował, że poprosił o interwencję poselsko-senatorską oraz o objęcie nadzorem sprawy przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje .
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie skargi następuje zatem w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.). Poza tym w przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.), natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2015 dotycząca:
1.) obszarów ze specyficznymi utrudnieniami
2.) strefa nizinna I
Warunki przyznania pomocy dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami określa ustawa z 20 lutego 2015 r.. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 ze zm.) zaś materialnoprawne przesłanki przyznawania płatności ONW określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015 r., poz. 364, dalej jako "rozporządzenie z 13 marca 2015 r.") wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 45 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia z dnia 13 marca 2015r. rolnikowi przysługuje płatność ONW do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, jeżeli:
1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";
2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:
1) na których jest:
a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";
b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;
2) położonych na obszarach ONW.
Za § 2 pkt. 3 ww. rozporządzenia: płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010r., Dz. U. Nr 39, poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha".
Zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015r.
1. Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności".
2. Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnie działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności".
3. Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w wysokości:
1) 179 zł na 1 ha-na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej 1,
2) 264 zł na 1 ha- na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II,
3) 264 zł na 1 ha- na obszarze ONW typu ze specyficznymi utrudnieniami
4) 450 zł na 1 ha- na obszarze ONW typu górskiego
- stanowiących stawki podstawowe
Maksymalne kwalifikowane obszary podlegają ustaleniu w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.):
W sytuacji, kiedy przesłanki określone w § 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. są spełnione, osobą uprawnioną do uzyskania płatności ONW jest ten, kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne. Decydujący, zatem, jest stan faktyczny - posiadanie, a nie określone prawo do działek rolnych (np. własność, użytkowanie wieczyste, dzierżawa, itp.).
W rozpoznawanej sprawie po przeprowadzonej kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu organy ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania pomocy finansowej ONW w areale 8,82 ha (7,13 ha działki leżące w strefie ze specyficznymi utrudnieniami; 0,74h a w strefie Nizinnej I). Z łącznej powierzchni 10,37ha deklarowanych przez skarżącego do płatności ONW działek, organy wykluczyły 0,21 ha doprowadzając do zgodności deklarowanych działek ewidencyjnych z powierzchniami PEG wykorzystując bazę referencyjną LPiS i inne dostępne instrumenty kontroli, w tym wykluczyły z płatności część działki rolnej[...] o pow. 0,08 ha ze względu na fakt braku spójności działki ew. nr [...] z pozostałą częścią działki, działka rolna [...] uległa zmniejszeniu o 0,07 ha, działka [...] o 0,10 ha, działka rolna N o 0,17ha, działka rolna O o 1,16 ha. Nadto wykluczyły płatności części 0,79 ha działki rolnej [...] położonej na działce ew. nr [...] Łącznie wykluczono z płatności 2,50 ha (0,21ha + 1,50 ha + 0,79 ha). Pomniejszenie dla obszarów w strefie ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 1,69 ha zaś w strefie Nizinnej I - 0,81 ha. W związku z tym powierzchnia stwierdzona dla obszarów ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 7,13 ha zaś powierzchnia stwierdzona dla obszarów strefy Nizinnej I wynosi 0,74 ha.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy zinterpretowały treść art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014 zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1,obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Albowiem jak wskazano powyżej powierzchnia dla gruntów leżących w strefie ze specyficznymi utrudnieniami została przedeklarowana o 1,69 ha co stanowi 23,70% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy, zaś przedeklarowanie dla gruntów leżących w strefie Nizinnej I wynosiło 0,81 ha co stanowi 109,46% powierzchni stwierdzonej dla tej strefy:
W rozpatrywanym przypadku organ uwzględnił zaoferowany przez stronę materiał dowodowy, ocenił wniosek oraz wyniki kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. W toku postępowania administracyjnego skarżący w żaden sposób nie wykazał zaś, że obliczenia powierzchni dokonane na podstawie systemu informatycznego oraz wyniku kontroli na miejscu – są błędne. Stąd też stanowisko strony zawarte w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, zgodnie z którym organy błędnie przyjęły, że skarżącemu nie można przypisać przymiotu samoistnego posiadacza działki [...] przyjdzie stwierdzić, że zarzut ten także nie jest zasadny.
Wskazać przy tym należy, że przepisy ustawy o płatnościach uzależniają przyznanie dopłat m.in. od okoliczności posiadania przez wnioskodawcę gruntów kwalifikujących się do objęcia jednolitą płatnością obszarową (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ustawa ta nie definiuje znaczenia pojęcia posiadania. Wobec powyższego właściwe jest oparcie się na definicji posiadania zawartej w art. 336 ustawy Kodeks cywilny stanowiącym, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W art. 336 Kc użyto zwrotu "faktycznie włada", a oznacza on konieczność wystąpienia rzeczywistego, realnego związku konkretnego podmiotu z rzeczą (corpus possessionis) i nie wystarczy na jego gruncie tylko istnienie prawnych możności osiągnięcia władania. Posiadanie jest określonym stanem faktycznym niezależnym od podłoża w postaci prawa podmiotowego tj. legitymowania się tytułem prawnym uprawniającym do takiego władania np. prawo własności, umowa dzierżawy. O jego bycie świadczy zaś przede wszystkim faktyczne władztwo nad rzeczą przejawiające się np. używaniem rzeczy. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego i psychicznego elementu władania rzeczą dla siebie. Pierwszy z nich charakteryzuje się tym, że określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy zwłaszcza w taki sposób, jak to mogą czynić osoby mające do rzeczy określone prawo. Chodzi tu o fizyczne opanowanie rzeczy o charakterze trwałym, ponieważ związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą. Drugi element określany jako czynnik woli, oznacza psychiczne nastawienie osoby do zamiaru władania rzeczą dla siebie.
Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, iż wykładnia oparta wyłącznie o cywilistyczne ujęcie instytucji posiadania jest w kontekście przedmiotu sprawy niewystarczająca i wymaga odwołania się do wykładni celowościowej właściwego tutaj przepisu art. 7 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, iż pojęcie "posiadania gruntów rolnych" w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, za czym przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie są tylko formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem koniecznym do uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego m.in. dokonywanie zasiewów, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia i zbierania plonów.
Wg skarżącego za uznaniem go za posiadacza przedmiotowej działki przemawia posiadanie w przeszłości tej działki przez jego rodzinę i prowadzone z inicjatywy skarżącego postępowania sądowe w celu odzyskania władztwa nad działką. W ocenie Sądu przesłanki te nie uzasadniają przyznania wnioskowanych dopłat.
Sporadycznie prowadzone przez skarżącego wbrew woli właścicieli prace polowe na przedmiotowej działce, nie uzasadniają stwierdzenia, że to on użytkuje rolniczo sporne działki.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że władztwo nad sporną działką utrzymuje T. C. To ona jest jej właścicielem na podstawie akt notarialnego z 29 maja 2015 r. oraz co jest istotne w rozpoznawanej sprawie rolniczo ją użytkuje. Kontrola na miejscu potwierdziła, że na działce w roku 2016 uprawiane jest zboże. Wynika to także z oświadczenia T. C. z dnia 18 kwietnia 2016 r.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło