IV SA/Gl 948/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. (G.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku skarżącego o zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r., poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. oddalić wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12 stycznia 2017 r.; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, M.G. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy określając, iż ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Skarżący oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Posiada natomiast dom o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,8135 ha, w tym łąki i grunty rolne, na których posadowiony jest dom w trakcie budowy oraz pięć budynków gospodarczych, które jednak uległy spaleniu. Wnioskodawca dodał, iż utrzymuje się z emerytury w kwocie netto 2.540,78 zł i ponosi miesięczne koszty z tytułu opłat: za energię elektryczną (86 zł), za wodę (94 zł), za wywóz śmieci (20 zł), za telefon (100 zł), za ogrzewanie gazowe (280 zł), za ubezpieczenie (60 zł), do czego dochodzi podatek rolny (30 zł), wydatki na wyżywienie (516,78 zł), środki czystości (160 zł) i leki (150 zł), a nadto 544 zł na "utrzymanie domu i całej nieruchomości" (materiały, bieżące naprawy) oraz 500 zł na utrzymanie posiadanych gruntów rolnych "w dobrej kulturze rolnej" (koszenie i pielęgnacja). Udziela poza tym wsparcia materialnego swoim dzieciom i wnukom. Nadto skarżący zaakcentował, że zostały wobec niego wydane tytuły wykonawcze, nałożona została nań kara i grzywna, a nadto obciążają go koszty związane z kilkoma innymi postępowaniami sądowymi, które toczyły się bądź toczą przed sądami powszechnymi oraz administracyjnymi. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów finansowych ani majątku, który mógłby zostać łatwo i szybko spieniężony, zaś uzyskiwany przezeń dochód - zważywszy rozmiar obciążających go wydatków, w tym kar, grzywien, kosztów innych postępowań sądowych, jak również uwzględniwszy fakt, iż prowadzona jest wobec niego egzekucja - nie umożliwia poniesienia pełnych kosztów postępowań sądowych w sprawie niniejszej oraz w drugiej sprawie, zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 947/16 (gdzie złożył on równoległy wniosek), w tym wpisów od skarg, w kwocie ogółem 400 zł (2 razy po 200 zł), bez uszczerbku w jego koniecznych potrzebach. Równocześnie jednak podkreślono, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się wnioskujący w żadnym razie nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaakcentowano bowiem, że sytuacja ta umożliwia częściową partycypację w kosztach postępowania, obejmującą uiszczenie połowy wpisów w obu wymienionych sprawach, w kwocie ogółem 200 zł (2 razy po 100 zł), a także opłacenie adwokata z wyboru - o ile jego udział w tych sprawach uważa za potrzebny. W tym kontekście zwrócono uwagę, że wnioskodawca osiąga stały dochód w kwocie netto ponad 2.500 zł, a z jego wywodów oraz z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika, aby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności (jak np. ciężka choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, bezdomność itp.), mogące świadczyć o wyjątkowo trudnym położeniu życiowym czy też skutkujące koniecznością ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich, a równocześnie niezbędnych kosztów utrzymania. Zaznaczono również, że wśród deklarowanych miesięcznych wydatków na utrzymanie wnioskodawca wymienił między innymi kwoty: 544 zł - jaką ma przeznaczać na utrzymanie domu i nieruchomości w odpowiednim stanie technicznym oraz 500 zł - jaką ma wydatkować na utrzymanie gruntów "w dobrej kulturze rolnej (koszenie i pielęgnacja). Wydatki te nie mogły jednak zostać uwzględnione w toku rozpoznania wniosku, albowiem skarżący nie potwierdził ich jakimikolwiek dokumentami, a w takiej sytuacji trudno uznać za przekonujące jego oświadczenia o wydatkowaniu tak wysokich kwot na wspomniane cele. Nadto dodano, iż za całkowitym uwzględnieniem wniosku skarżącego nie może również przemawiać fakt, że udziela on pomocy materialnej swoim dzieciom i wnukom. Ogólnikowe twierdzenia dotyczące dochodów tych osób niepozwalających na godne utrzymanie nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia tezy, iż tego rodzaju wsparcie powinno mieć pierwszeństwo przed daniną publicznoprawną jaką są koszty sądowe. Wskazano również, że oceny sytuacji materialnej strony nie zmienia okoliczność utraty części dobytku w pożarze, jako że po pierwsze - wnioskodawca nie wykazał bezpośredniego wpływu tego zdarzenia na jego bieżące wydatki związane z utrzymaniem się, a po drugie - z przedłożonych przezeń dokumentów wynika, że pożarowi uległa jedynie stodoła (vide: informacja Straży Pożarnej - karta nr 69 akt sprawy). Opisane wyżej postanowienie starszego referendarza sądowego zostało przez wnioskodawcę zaskarżone sprzeciwem, w którym oświadczył on, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych z uwagi na bardzo ciężką chorobę zwyrodnieniową i skrzywienie kręgosłupa. Wywiódł też, że ma problemy z poruszaniem się i znajduje się w wyjątkowo trudnym położeniu życiowym, co skutkuje koniecznością ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich i niezbędnych koszty utrzymania. Dodał również, że w związku z kosztami naprawy ogrzewania gazowego, ubezpieczenia, przeglądu ciągnika i przyczepy rolniczej oraz utrzymania starego domu, zużył swoje oszczędności i obecnie oszczędza, w szczególności na paliwie, mniej jeżdżąc samochodem. Po rozpoznaniu powyższego sprzeciwu tutejszy Sąd, postanowieniem wydanym w dniu 21 lutego 2017 r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r. W dniu 4 lipca 2017 r., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku, M.G. złożył do Sądu kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W treści tego formularza powołał się zasadniczo na te same okoliczności, które podnosił we wcześniejszym wniosku oraz w sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r. i jedynie wymieniając koszty ponoszone na wyżywienie oraz na utrzymanie domu w odpowiednim stanie technicznym i na utrzymanie gruntów "w dobrej kulturze rolnej", wymienił kwoty niższe niż poprzednio, a mianowicie odpowiednio 436 zł, 344 zł i 300 zł wobec wcześniejszych 516,78 zł, 544 zł i 500 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności przyjdzie raz jeszcze zaznaczyć, że w tej samej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. częściowo uwzględniono poprzedni wniosek M.G. o przyznanie prawa pomocy zwalniając go od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł i oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd. W tym kontekście należy podkreślić, iż zgodnie z art. 164 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ewentualne uwzględnienie kolejnego wniosku skarżącego, w którym domaga się on całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłoby zatem odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w pkt 2 tego aktu, co oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. Innymi słowy, wniosek taki mógłby zostać uwzględniony wyłącznie wówczas, gdyby sytuacja materialna i życiowa skarżącego uległy w międzyczasie na tyle istotnemu pogorszeniu, aby nawet częściowa partycypacja w kosztach niniejszego postępowania (oraz w drugiej sprawie o sygn. IV SA/Gl 947/16, gdzie równolegle zgłosił takie żądanie) mogłaby go narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem rozpoznającego wniosek nie można przyjąć, aby w powyższym zakresie doszło do zmian, które mogłyby uzasadniać pozytywne rozstrzygnięcie żądania strony. Do konkluzji takiej prowadzi już samo porównanie treści niniejszego wniosku z danymi, na które skarżący powoływał się we wniosku wcześniejszym oraz w sprzeciwie od postanowienia z dnia 12 stycznia 2017 r. Po pierwsze bowiem - zgodnie z wywodami M.G., uzyskuje on nadal dochód w kwocie identycznej jak poprzednio. Po drugie, w nowym wniosku skarżący powołał się zasadniczo na taką samą argumentację jak wcześniej, zaś jedyna istotna różnica sprowadza się do obniżenia niektórych wydatków w stosunku do stanu poprzedniego (wydatki na wyżywienie, utrzymanie domu i posiadanych gruntów, w kwotach odpowiednio 436 zł, 344 zł i 300 zł wobec wcześniejszych 516,78 zł, 544 zł i 500 zł). Wskazał także wprawdzie dodatkowo na koszty związane z utrzymaniem samochodu, jednak o nich wspominał już wcześniej w sprzeciwie. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, iż brak jest nowych okoliczności mogących stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku strony i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.