IV SA/Gl 951/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent R. przyznał D.C. świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy zarówno ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362, ze zm.), jak i ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 z 2006 r., poz. 2259, ze zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe wyznaczone w tej drugiej ustawie, a z racji bycia osobą bezrobotną kwalifikuje się ona do udzielenia jej wsparcia. Jednocześnie organ wskazał, że w [...] udzielono stronie świadczenie publicznoprawne opiewające łącznie na kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni nie godziła się przy tym na proponowaną jej pomoc w formie posiłku, odwołując się przy tym do względów zdrowotnych, których nie sprecyzowała, a nawet odmówiła udzielenia informacji na ich temat. Przyznane świadczenie organ uznał za odpowiednie zarówno w stosunku do sytuacji strony, jak i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej, które szeroko zobrazował. Wyjaśniając zasady udzielania pomocy społecznej organ podniósł, że nie jest zobowiązany do uwzględnienia wszystkich żądań strony. Jest ona długotrwale bezrobotna, posiada średnie wykształcenie, nie ma nikogo na swym utrzymaniu, a stan zdrowia umożliwia jej podjęcie pracy. Winna zatem wykazać aktywność w poszukiwaniu źródeł dochodu, a nie ograniczać się do roszczeniowej postawy wobec instytucji pomocy społecznej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wydaną na skutek odwołania strony. Kolegium podzieliło zasadnicze ustalenia i wnioski organu I instancji, nie dopatrując się przesłanek do uchylenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.C. wniosła o "unieważnienie zaskarżonej decyzji", zarzucając jej naruszenie przepisów powołanych na wstępie ustaw oraz rozporządzenia wykonawczego w zakresie programu dożywiania, a także naruszenie procedury administracyjnej. Skarżąca zwróciła wpierw uwagę na błąd rachunkowy w zaskarżonej decyzji, polegający na określeniu sumy otrzymanego przez nią zasiłku okresowego dodatku mieszkaniowego na kwotę [...] zł, zamiast kwoty o [...] zł niższej. Następnie wyraziła pogląd, że powinna otrzymać na żywność świadczenie w kwocie [...] zł, odpowiadającej różnicy między 150 % kryterium dochodowego, a posiadanym przez nią dochodem w kwocie [...] zł. Przyznane jej świadczenie uznała za zaniżone w stosunku do jej potrzeb. Natomiast Kolegium nie przeanalizowało możliwości finansowych OPS. Zaznaczyła, że wcześniej otrzymywała świadczenia do wysokości kryterium dochodowego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem podniesione w niej zarzuty należy uznać za chybione, nie mogące podważyć legalności zaskarżonej decyzji. W okolicznościach sprawy zasygnalizować można nawet wystąpienie sytuacji objętej dyspozycją art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: ppsa, przewidującego zakaz reformationis in peius. Otóż skarżąca ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej ubiegała się o zasiłek celowy na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" uregulowanego w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. i rozporządzenia wykonawczego z dnia 7 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 25, poz. 186, ze zm.). Jednak § 6 tego rozporządzenia stanowi, że taki zasiłek celowy, a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego są przyznawane w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Z ustaleń organów w tej sprawie wynika, że posiłek można było skarżącej zapewnić, ale ona odmówiła przyjęcia tej formy pomocy nie przedstawiając takich powodów, które uzasadniałyby odstąpienie od zasady wyrażonej we wskazanym przepisie – na rzecz świadczenia pieniężnego. Organy obu instancji dostrzegły tą okoliczność lecz mimo to "dla dobra strony" przyznały pomoc finansową wyłącznie w oparciu o oświadczenie skarżącej o stanie jej zdrowia. Tak więc w razie uchylenia zaskarżonej decyzji mogłoby dojść do odmowy przyznania jej zasiłku celowego, a przyznanie posiłku w naturze byłoby bezprzedmiotowe w odniesieniu do minionego okresu, przy uwzględnieniu, że skarżącej świadczenia na omawiany cel są udzielane cyklicznie. Ta ostatnia okoliczność stanowi drugą podstawę oddalenia skargi. Mianowicie zaskarżona decyzja została wydana już po wypłaceniu skarżącej kolejnego zasiłku na zakup żywności w kwocie [...] zł na podstawie decyzji z dnia [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a termin wypłaty oznaczono na dzień [...]. Tak więc bieżące potrzeby skarżącej były systematycznie zaspokajane. Natomiast w związku z tą nową decyzją skarżąca w toku kontrolowanego postępowania odwoławczego nie wykazała by na skutek przyznania jej zbyt niskiego świadczenia ([...] zł) za okres wsteczny pozostały po jej stronie jakieś niezaspokojone potrzeby, a w szczególności zaciągnięte długi. W rezultacie nie jest możliwe przyznanie jej za tamten okres dalszej sumy pieniężnej, gdyż pomoc społeczna udzielona na konkretny cel nie może być źródłem oszczędności ani być przyznawana na pokrycie innych potrzeb. Sama wysokość przedmiotowego zasiłku również nie budzi zastrzeżeń wobec wynikających z ustaleń organów okoliczności dotyczących sytuacji życiowej skarżącej. Błędny jest jej pogląd, według którego zasiłek ten należało ustalić w takim rozmiarze, by skarżąca dysponowała 150 % kryterium dochodowego. Ustawa regulująca program dożywiania w art. 5 ust. 1 uzależnia przyznanie pomocy od nieprzekroczenia tego kryterium dochodowego, a nie stanowi, że pomoc ma być udzielona w wysokości sięgającego tego kryterium. Chybiony jest również zarzut skargi w aspekcie wyliczeń przestawionych przez Kolegium. Podana przez ten organ kwota [...] zł po prostu poza zasiłkiem okresowym i dodatkiem mieszkaniowym obejmuje też sporny zasiłek celowy, czego skarżąca nie uwzględnia, a przecież w decyzji chodziło o podanie łącznej sumy wsparcia udzielonego skarżącej w [...]. Wskazanie w tym aspekcie kwoty dodatku mieszkaniowego nie było żadnym błędem. Bezzasadnie skarżąca powołuje się na wcześniej wydane decyzje, a jeżeli już – to właściwsze byłoby wskazanie decyzji bezpośrednio poprzedzającej obecnie omawianą, którą także przyznano jej zasiłek w kwocie [...] zł. Skarga na decyzję odwoławczą w tamtej sprawie została oddalona wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 859/11. Natomiast co do kolejnego zarzutu, jakoby Kolegium nie ustosunkowało się do możliwości finansowych OPS, to wypadnie stwierdzić, że organ odwoławczy dysponował w tym zakresie danymi przedstawionymi w I instancji, a ponieważ nie zostały one wyraźnie zakwestionowane, to mógł się na nich oprzeć, czemu dał wyraz choćby potwierdzeniem, że organ I instancji kierował się swoimi ograniczonymi możliwościami finansowymi. W końcu zaakcentować należy uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięć ogranicza się do sprawdzenia, czy granice owego uznania nie zostały przekroczone. O ile więc organ orzekający przedstawił racjonalne argumenty przemawiające za zajętym stanowiskiem, wynikającym z ustaleń mających oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, to podważenie uznaniowej decyzji staje się niedopuszczalne. Tymczasem organ meriti szczegółowo ustalił sytuację skarżącej i podał jasne i przekonujące powody przyznania świadczenia w kwocie [...] zł, a organ odwoławczy słusznie to stanowisko podtrzymał. Nie doszło przy tym do naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji. mw