IV SA/Gl 953/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta K. na podstawie art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 104 i 163 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił z dniem [...] decyzję własną z dnia [...], nr [...], przyznającą świadczenie pielęgnacyjne G.P.. W jej uzasadnieniu wskazano, że powodem uchylenia decyzji było uznanie wypłaconych dotychczas świadczeń za niezależnie pobrane. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono bowiem, że osoba wymagająca opieki – J.P., przebywa w w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci [...] i [...] w K., a więc w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, co zostało potwierdzone zaświadczeniem wystawionym przez dyrektora tego ośrodka oraz zameldowaniem tymczasowym J.P. w K.. Organ zaakcentował, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. W rezultacie, umieszczenie J.P. w dniu [...] w przywołanym Ośrodku oznacza brak podstaw do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego i skutkować musi uznaniem tego świadczenia za świadczenie nienależne. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G.P. domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od grudnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Argumentowała, że nauka jej córki w szkole trwa 4 dni w tygodniu, a nie jak twierdzi organ co najmniej 5 dni. Nadto, wskazała na swoją trudną sytuację finansową i niepełnosprawność córki, która powoduje konieczność sprawowania nad nią osobistej opieki przez co najmniej 20 dni w miesiącu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Podkreśliło, iż uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga wystąpienia dwóch przesłanek: matka lub ojciec dziecka albo jego opiekun faktyczny dziecka muszą sprawować opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności oraz muszą w związku z tą opieką zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Należy również zauważyć, że przesłanką wyłączającą przyznanie świadczenia jest okoliczność, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy dziecko korzysta z opieki instytucji zapewniającej jej całodobową opiekę co najmniej 5 dni w tygodniu. W niniejszej sprawie podstawową sprawą było ustalenie, czy Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci [...] i [...] w K. jest placówką, który świadczy właśnie taką opiekę. Kolegium po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, na podstawie pisma dyrektora tego ośrodka z dnia [...], nr [...], ustaliło w sposób nie budzący wątpliwości, że ośrodek, w którym przebywa córka odwołującej zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem ferii zimowych, letnich i świąt, dlatego świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G.P. wyraziła swoje niezadowolenie z treści powyższej decyzji i wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie zaakcentowała, że jej córka J.P. ma zapewnioną całodobową opiekę jedynie przez 4 dni w tygodniu, od poniedziałku do czwartku, czego potwierdzeniem jest dołączone do skargi zaświadczenie wydane przez dyrektora ośrodka z dnia [...]. Natomiast różnice w zaświadczeniach wystawionych przez dyrekcję ośrodka, dotyczące okresu sprawowania rzeczywistej opieki, wynikają z faktu, że placówka ta jest również normalną szkołą, w której uczą się także dzieci zdrowe i chore, z różnym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca oświadczyła, że w czasie kiedy córka przebywa poza ośrodkiem ponosi wszystkie koszty związane z jej nauką, przejazdem i wyżywieniem. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że przesłanką wyłączającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a nie sytuacja faktyczna związana z okresem rzeczywistego przebywania dziecka w placówce, na która powołuje się skarżąca w skardze oraz w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi odwoławczemu zarzucić, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył obowiązujące przepisy prawa. Na wstępie zważyć należy, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując określone w ustawie środki. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku dodatkowo naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w art. 17 ust. 5 przywołanej ustawy zostały określone przesłanki negatywne, uniemożliwiające uzyskanie tego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, albo w związku z koniecznością kształcenia rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Istotne znaczenie dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma właściwe rozumienie wyrażeń zawartych w powołanym przepisie, a mianowicie "placówki zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu" oraz właściwe wyjaśnienie charakteru placówki, w której dziecko przebywa i którego rodzic występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres, a nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce, czy też liczba godzin w poszczególnych dniach (por. wyroki NSA z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2692/00, Lex 79347 i z dnia 23 lipca 2002 r., sygn. akt I SA 587/02, Lex 160203 oraz prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 128/06 - nie publikowany, dotyczący samej skarżącej). Zatem, w przypadku kiedy umieszczenie w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym nastąpiło w związku z koniecznością kształcenia osoby wymagającej opieki, wyłączenie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nastąpi nie wskutek samego faktu umieszczenia w ośrodku, ale dopiero wówczas, kiedy ośrodek taki zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że specjalny ośrodek szkolno - wychowawczy nie został wyłączony z pojęcia "placówki", w której możliwe jest umieszczenie osoby wymagającej opieki w związku z koniecznością jej kształcenia. Na podstawie § 1 pkt 1 lit. d, § 26, § 27, § 32 i § 33 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.) specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zapewniają całodobową opiekę i wychowanie dla dzieci oraz młodzieży w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania oraz umożliwiają realizację indywidualnych programów edukacyjnych. Tym samym są to placówki stworzone w celu kształcenia, zapewniające wychowankom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu przez cały rok szkolny. Bezspornym jest, że niniejszej w sprawie córka skarżącej, na podstawie skierowania wydanego (na wniosek matki) przez Prezydenta Miasta K. została umieszczona od dnia [...] w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci [...] i [...] w K., do którego stosuje się przepisy powołanego rozporządzenia z dnia 7 marca 2005 r. Znajduje to potwierdzenie w zaświadczeniu dyrektora powołanego ośrodka z dnia [...] stwierdzającego, że istniejący przy ośrodku internat jest placówką, która zapewnia słuchaczom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem ferii zimowych, letnich oraz świąt. Nie ulega wątpliwości, że wbrew ocenie skarżącej nie ma sprzeczności pomiędzy powyższym zaświadczeniem, a zaświadczeniem wystawionym przez dyrektora ośrodka w dniu [...], stwierdzającym, że jej córka w roku szkolnym 2007/2008 jest "słuchaczką klasy IE na kierunku Technik prac biurowych" (cytat), zaś nauka odbywa się od poniedziałku do czwartku i w tym czasie ośrodek zapewnia słuchaczom całodobową opiekę w internacie. Sprzeczność w przywołanych zaświadczeniach nie występuje, albowiem informacje w nich zawarte nie wykluczają się wzajemnie. Zaświadczenie z dnia [...] dotyczy wyłącznie indywidualnego okresu odbywania nauki w klasie, do jakiej została przypisana córka skarżącej. Natomiast zaświadczenie z dnia [...] odnosi się do funkcjonowania internatu w ogólności (w całej placówce), w tym również do córki skarżącej. W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że działający przy ośrodku internat zapewnia jej słuchaczom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem ferii zimowych, letnich oraz świąt. Należy zauważyć, że istotą i celem świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowa pomoc tym rodzicom, którzy z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oczywistym jest, iż w sytuacji gdy dziecko wymagające opieki przebywa w placówce, która może mu zapewnić właściwą opiekę nie zachodzi konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Bez znaczenia dla sprawy są indywidualne uzgodnienia dotyczące czasu sprawowania przez ośrodek opieki, dokonane pomiędzy dyrekcją ośrodka a skarżącą, jak również okoliczności związane z dowożeniem i odbiorem córki ze szkoły. Przewidziane w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione wyłącznie od tego, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu i wbrew ocenie skarżącej, nie jest istotny wymiar czasu, w jakim konkretnie dziecko przebywa w danej placówce. Przepis ten przez pojęcie "5 dni w tygodniu" rozumie możliwości zapewnienia opieki przez taki okres, a nie oznacza liczbę dni rzeczywistego przebywania w ośrodku. W konsekwencji nie ma faktycznego znaczenia, iż córka skarżącej przebywa w ośrodku od poniedziałku do czwartku, zaś pozostały czas spędza pod opieką matki, bowiem ma ona realną możliwość przebywania w internacie przez 5 dni w tygodniu. Dzięki istnieniu internatu córka skarżącej ma zapewnioną opiekę od poniedziałku do piątku każdego tygodnia, co oznacza również, że skarżąca została zwolniona w tym czasie z obowiązku opieki nad córką i może podjąć pracę zarobkową. Cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest zapewnienia dziecku legitymującym się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności opieki został tym samym spełniony. W odniesieniu do sprecyzowanych przez skarżącą zarzutów skargi należy zaznaczyć, że ustawodawca nie przewidział przy tym formy pośredniej polegającej na tym, iż mimo umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, możliwe byłoby przyznanie rodzicowi (opiekunowi) dziecka świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na indywidualną sytuację zdrowotną dziecka bądź stopień zaangażowania rodzica (opiekuna) w sprawy dziecka przebywającego w takiej placówce, czy też w celu zapewnienia dziecku opieki i środków utrzymania w dni wolne od nauki. Podsumowując należy uznać, że ta decyzja jest prawidłowa i dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania p.p.s.a. Sam fakt przebywania córki skarżącej w całodobowym ośrodku zapewniającym opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu lub możliwość przebywania dziecka w nim, w takim okresie czasu stanowi przesłankę skutkującą pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, zdaniem Sądu, organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił przesłanki jakimi się kierował przy wydaniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić, co orzeczono w sentencji.