IV SA/Gl 956/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik WSA (del.) Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S.P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S.P. przyznania uprawnień kombatanckich. W opinii organu rodzaj działalności wykonywanej przez wnioskodawcę na rzecz Armii Krajowej w okresie II wojny światowej, nie opowiadał pojęciu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych i organizacjach, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż ubiegający się o przyznanie uprawnień kombatanckich nie wykazał w toku postępowania administracyjnego podstawowego atrybutu służby w podziemnej organizacji wojskowej, jakim było złożenie przysięgi wojskowej. Z uwagi na powyższe w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych brak było podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia o uprawnieniach wnioskodawcy. Po złożeniu przez S.P. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w dniu [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję własną. W jej motywach organ, odwołując się do posiadanej wiedzy historycznej, ustalił, że opisywana przez stronę działalność nie była działalnością konspiracyjną w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, ze względu na zbyt młody wiek wnioskodawcy. Wskazał przy tym na instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., która stanowiła, że członkiem Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej może być każdy Polak o nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę. W ocenie organu, dokument ten jednoznacznie określał warunki zostania członkiem Armii Krajowej. Skoro S.P. w roku [...] miał [...] lat, to zgodnie z zakreślonym w instrukcji kryterium wiekowym, nie mógł pełnić służby w tej formacji. Organ powołując się na doświadczenie życiowe uznał, iż osoba w tym wieku nie byłaby w stanie podporządkować się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywać odpowiedzialnych zadań, czy brać udział w akcjach zbrojnych. W tym zakresie Kierownik Urzędu uznał oświadczenia dwóch świadków dotyczące działalności i złożenia przysięgi przez wnioskodawcę, za niewiarygodne. Organ raz jeszcze zaznaczył, że opisana przez wnioskodawcę forma współpracy z Armią Krajową, polegająca na [...], nie mogła być uznana za pełnienie służby w jej szeregach. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konkluzji stwierdził, iż ocena zebranych w sprawie dowodów nie uzasadnia wydania decyzji zgodnej z żądaniem wniosku. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wydanym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, S.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podając, iż w okresie okupacji hitlerowskiej był [...] i [...] w [...] plutonie Armii Krajowej, brał czynny udział w przeprowadzanych przez oddział akcjach, składał też przysięgę i miał pseudonim. Wskazał również nazwisko i pseudonim swojego dowódcy. W ocenie skarżącego organ bezpodstawnie odmówił wiary zeznaniom świadków, potwierdzających powyższe okoliczności. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację tożsamą z tą, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga winna być uwzględniona. Na wstępie rozważań wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, a więc innymi słowy, zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkować winno uchyleniem decyzji. W niniejszej sprawie problem sprowadza się do właściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim określa on uprawnienia do otrzymania uprawnień kombatanckich z tytułu represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. W ocenie sądu, w zaskarżonej decyzji organ dokonał błędnej interpretacji tegoż przepisu uznając, że zbyt młody wiek skarżącego w okresie okupacji (od [...]), uwzględniając instrukcję gen. K. Sosnkowskiego, uniemożliwia przyjęcie, że pełnił on służbę w AK, a co za tym idzie nie ma podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że ani art. 1 ust. 2 pkt 3 ani też żaden inny przepis cytowanej ustawy nie ustanawia kryterium wieku dla osób ubiegających się o status kombatanta, a tym samym kryterium to nie może stanowić jedynej negatywnej przesłanki skutkującej odmową przyznania uprawnień kombatanckich. Pogląd ten znajduje aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych ( vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995r. SA/Kr 2891/94, Prokuratura i Prawo 1996/5/64; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 1995r. SA/Rz 607/94, Prokuratura i Prawo 1996/7-8/65; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001r. V SA 612/01, Lex nr 121892, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002r. V SA 1538/2001, Palestra 2003 nr 3-4 str.223; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2001r. SA/Bk 1287/00 niepubl.; ; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lutego 2004r. SA/Bk 1308/03 niepubl., wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 listopada 2004r. II SA/Bk 590/04). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ uznał, w oparciu jedynie o treść przywołanej instrukcji gen. K. Sosnkowskiego, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym faktów podawanych przez skarżącego i świadków, że nie są spełnione wymogi art. 1 ust. 2 pkt 3 i dowolnie przyjął, że nie jest wykluczona pomoc skarżącego [...], co nie jest jednak tożsame z pełnieniem służby w rozumieniu cytowanego przepisu. Powyższa konkluzja o pełnieniu przez skarżącego jedynie [...] jest przedwczesna i gołosłowna, i nie znajduje oparcia w tych dowodach, jakie znajdują się w aktach sprawy, stanowiąc naruszenie art. 80 k.p.a.. Zauważyć należy, że nie tylko skarżący , ale i dwaj świadkowie (dokumentujący swoją przynależność do AK) wskazują i opisują konkretne fakty, zdarzenia, nazwiska i pseudonimy. Z naruszeniem więc art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ nie podjął działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i nie rozpatrzył zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podane fakty winny być przedmiotem wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i dokładnej oceny. Podkreślić należy również, że w myśl art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli organ odmawia wiarygodności przedstawionym dowodom, to winien wskazać na jakiej podstawie lub też z jakich przyczyn to czyni. Nie wystarcza bowiem lakoniczne stwierdzenie, że dowód nie jest wiarygodny. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy istotne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony, stosownie do przytoczonych wyżej wskazówek i umotywować rozstrzygniecie stosownie do wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.