IV SA/Gl 957/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przyznania H. K. zasiłku celowego na zakup karniszy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jakkolwiek strona spełnia kryteria dla uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, nadto wnioskowana potrzeba jest niezbędna w rozumieniu przywołanej ustawy, to jednak skoro decyzją z dnia [...]r. przyznano zasiłek celowy na zakup karniszy w kwocie [...] zł, potrzeba ta nie stanowi już celu pomocy społecznej. Dlatego na zasadzie art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej orzeczono jak w osnowie. Odwołaniem złożonym od kilkunastu decyzji odmownych H. K. zaskarżył również i powyższą decyzję, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, lecz nie precyzując szczegółowych zarzutów przeciwko niemu. Zaakcentował jedynie, że z powodu złego stanu zdrowia i braku możliwości zarobkowania oraz zbyt szczupłych świadczeń z pomocy społecznej grozi mu śmierć głodowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., na mocy m.in. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujące ustalenia faktyczne: H. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje jednopokojowe mieszkanie z zasobów gminnych, jego dochód wynosi [...] zł, z czego [...] zł to zasiłek stały i [...] zł to dodatek mieszkaniowy. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Analiza budżetu strony wykazała miesięczne wydatki w kwocie [...]zł. Następnie wskazał na stan prawny istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, w tym na brzmienie art. 3 ust. 4 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle których świadczenia z pomocy społecznej mogą być przyznane, jeśli zgłoszona potrzeba odpowiada celowi i możliwościom pomocy społecznej, przy czym osobie prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe można go udzielić, jeżeli jej dochód nie przekracza [...] zł. Dalej organ ten zważył, iż po myśli art. 39 przywołanej ustawy zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ma on charakter uznaniowy, a zależy od możliwości danego ośrodka i potrzeb strony. Kolegium zauważyło, że odwołujący się systematycznie korzysta ze świadczeń pomocowych, które pobiera w wysokości [...]zł miesięcznie, nadto otrzymuje nieodpłatne całodzienne usługi z wyżywieniem przez pięć dni w tygodniu. W ocenie organu strona marnotrawi posiadane środki, na co wskazują poniesione w okresie od lutego do kwietnia [...] r. wydatki na zakup: skarpet za [...] zł, prześcieradła z gumką za [...]zł, pościeli z mikrowłókna za [...]zł, parasola automatycznego za [...]zł, poduszki pierzowo-puchowej za [...]zł, pidżamy za [...]zł, coca-coli, pizzy, dwóch kurtek, czterech par półbutów za łączną kwotę [...] zł, torby trekingowej za [...]zł, misek do miksowania za [...]zł, dwóch patelni ze stali nierdzewnej za [...]zł, i innych przedmiotów. Te wydatki organ uznał za zbędne w sytuacji skarżącego, nie znajdujące uzasadnienia w jego poziomie życia i dochodów, a w każdym razie za sprzeciwiające się przyznaniu wnioskowanej pomocy, która nie służy podnoszeniu standardu życia, a zaspokajaniu niezbędnych bieżących potrzeb bytowych. Wreszcie organ zważył, iż strona otrzymała już pomoc na zakup karniszy, które winny służyć przez wiele lat. W zbiorczej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaskarżającej kilkanaście decyzji H. K. wyraził niezadowolenie m.in. z powyższej decyzji. Zaakcentował brak uwzględnienia jego uzasadnionych żądań, wskazując na zły stan zdrowia oraz brak możliwości uzyskania innych źródeł dochodu. Nadto podkreślił występujące, jego zdaniem, nieprawidłowości w działaniu organu pierwszej instancji. Dlatego domagał się uchylenia zapadłych decyzji i przyznania dochodzonych świadczeń. W piśmie jego pełnomocnika z dnia [...]r. wyeksponowano naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i zaniechanie kierowania się słusznym interesem strony. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, iż przyznana w [...] r. kwota [...] zł na zakup karniszy prawdopodobnie została przeznaczona przez skarżącego na bieżące potrzeby, a w każdym razie skarżący nie zakupił za tę kwotę karniszy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Gdy zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty podniesione przez skarżącego nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Poza sporem jest fakt, że skarżący spełnia kryteria, od których uzależnione jest przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" jest prawnie niedookreślone, jego interpretacja i ocena należą do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Budzi istotne wątpliwości Sądu pogląd organów orzekających w sprawie, że karnisze należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych w rozumieniu cytowanego przepisu. Bezspornie można żyć bez tego urządzenia mieszkania. Oczywistym przy tym jest, że standardy wynikające z poziomu życia ogółu mieszkańców ulegają stałym zmianom, generalnie na lepsze, co wpływa na modyfikacje owych standardów, to jednak po pierwsze jak trafnie zważył organ odwoławczy pomoc społeczna nie ma na celu podniesienia poziomu życia podopiecznych, po wtóre można znaleźć tańsze zamienniki karniszy. W tym kontekście przyszło zważyć, że nawet gdyby omawianą potrzebę zaliczyć do niezbędnych potrzeb życiowych wymagających udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego, to skarżący uzyskał już dofinansowanie na ten cel w roku 2008, a nie jest to potrzeba coroczna. Jeżeli nie skorzystał z niej we wskazanym celu, to niepodobna z tego powodu zgodzić się z jego argumentacją o konieczności uwzględnienia obecnego wniosku. Po pierwsze z uwagi na fakt zaspokojenie żądania, po wtóre z uwagi na możliwość ewentualnego uzyskania zastępczego rozwiązania we własnym zakresie, po trzecie ze względu na nienadające się do zaakceptowania postępowanie polegające na zużyciu środków celowych na inne przeznaczenie. W tym miejscu godzi się też podzielić pogląd organu odwoławczego, wedle którego skarżący korzystający permanentnie z pomocy społecznej (i wydając więcej środków niż wykazuje), przeznacza część z nich na wątpliwej potrzeby przedmioty, po to, aby następnie domagać się z pomocy społecznej dofinansowania na bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Takie postępowanie jest społecznie naganne i nie może znaleźć aprobaty w państwie prawa w postaci przyznania środków pomocowych. Świadczenia z pomocy społecznej spełniają funkcję subsydiarną, a zatem przysługują wówczas, gdy osoba własnym staraniem nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb. Wyrazem tego stanu rzeczy jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem pomoc społeczna jest uruchamiana wówczas, gdy zawiodą inne sposoby wyjścia z trudności życiowych. Skarżący uzyskuje szereg comiesięcznych świadczeń z pomocy społecznej, szczególnie zasiłków celowych, uzyskuje również zasiłek stały, który ewentualnie mógł przeznaczyć na przedmiotowy cel, zamiast kupować mniej potrzebne przedmioty. Zwłaszcza, że otrzymuje dodatek mieszkaniowy i całodzienne wyżywienie, przeto ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe. Skarżący nie może ciężaru całego bieżącego utrzymania przerzucać na organy pomocowe, nadto winien z nimi współdziałać. Z tych przyczyn skarga nie mogła odnieść skutku i dlatego, stosownie do brzmienia art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.