IV SA/Gl 958/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. W dniu 6 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) W. W. nadesłał do Sądu wniosek o sporządzenie i doręczenie sentencji wspomnianego orzeczenia. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2018 r. tutejszy Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku zapadłego w przedmiotowej sprawie. Następnie, w piśmie z dnia 26 marca 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego z urzędu. Żądanie to zostało uwzględnione przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. ustanawiającym dla wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach wyznaczyła radcę prawnego P. S. Pismem procesowym datowanym na 13 czerwca 2018 r. wskazany wyżej pełnomocnik procesowy złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku. Postanowieniem wydanym w dniu 9 lipca 2018 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu podniósł, iż wbrew twierdzeniom reprezentującego stronę radcy prawnego, pełnomocnik ten w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Podniesione we wniosku okoliczności, czy też rzekoma "mnogość spraw" skarżącego zawisłych w tutejszym Sądzie nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2018 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Następnie, w dniu 28 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Należy bowiem zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i dlatego – zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury –sąd, jako dysponent środków publicznych na ten cel, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 – wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Reprezentujący stronę radca prawny złożył wprawdzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, jednak przyjdzie stwierdzić, że czynność ta była prawnie bezskuteczna. Należy bowiem zaakcentować, iż zgodnie z art. 177 § 4 P.p.s.a. opinię taką składa się w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, czyli – z mocy art. 177 § 1 tej ustawy – w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Tymczasem, w niniejszej sprawie skarga została oddalona wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r., a uzasadnienie tego orzeczenia w ogóle nie zostało sporządzone, gdyż zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik nie złożyli prawidłowego, terminowego wniosku w tym zakresie (uzasadnienie postanowienia Sądu z dnia 9 lipca 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku). W konsekwencji powyższego nie można uznać, aby opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została złożona w ustawowym terminie wynikającym z przywołanego art. 177 § 4 P.p.s.a., a co za tym idzie, jako czynność bezskuteczna w rozumieniu art. 85 tej ustawy, nie mogła odnieść żadnych skutków prawnych, a w szczególności inicjować procedury wskazanej w jej art. 177 § 4 zd. drugie i trzecie. W tym stanie rzeczy, choć nie można negować nakładu pracy wspomnianego pełnomocnika, związanej ze sporządzeniem i złożeniem przedmiotowej opinii, to jednak trudno zgodzić się, aby udzielił w ten sposób skarżącemu rzeczywistej pomocy prawnej, która uzasadniałaby przyznanie mu żądanego wynagrodzenia. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.