IV SA/Gl 964/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Wiesław Morys WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant: st. referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 1 ust. 1 i art.4 ust. 1 i 2 oraz art.2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późno zm.) odmówił M. C. przyznania uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art.2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 r., a z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona doznała, we wnioskowanym okresie, prześladowań nie objętych przepisami ustawy. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M. C. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, ponownego rozpoznania sprawy i przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Podnosił, że faktycznie zaraz po deportacji do III Rzeszy ([...] 1943 r.) dokonał ucieczki i do [...] 1944 r. ukrywał się w P. przed niemieckim okupantem. Jego zdaniem sytuacja osoby ukrywającej się była gorsza, od sytuacji osób dowiezionych do celu i pracujących na terenie III Rzeszy. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.2 pkt.2 lit a, art.3 ust 1 i art.4 ust.4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez m Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz.395 z późn.zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona ubiega się o przyznanie przedmiotowego świadczenia z tytułu ukrywania się przed represją hitlerowską. Po myśli zaś art. 2 powołanej wyżej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które były ofiarami represji polegającej na: -osadzeniu w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych -(art. 2 pkt 1 w/w ustawy ), -deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 01 września 1939 r., na terytorium m Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 -(art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy ), -deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 01 września 1939 r., na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 05 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach -(art. 2 pkt 2 lit. b w/w ustawy). Organ podniósł, że z powyższego wynika, że przepisy w/w ustawy nie przewidują przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu ukrywania się przed represją hitlerowską, a co za tym idzie Kierownik Urzędu zobligowany był odmówić przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i piśmie procesowym z dnia [...] r. M. C. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej oraz ustalenia jego uprawnień do otrzymania wnioskowanego świadczenia, gdyż - jego zdaniem - spełnia wszystkie warunki do otrzymania świadczenia. Podnosił, że domaga się przyznania świadczenia z tytułu "deportacji", a nie ukrywania się przed okupantami hitlerowskimi. Podkreślił, że "ukrywanie się" było wynikiem (skutkiem) deportacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 2 pkt 2 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./ represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 01 września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945, b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z wyjaśnień skarżącego zawartych we "wniosku o przyznanie świadczenia" z dnia [...] r. wynika, że skarżący w czasie transportu kolejowego do Niemiec wyskoczył z pociągu i uniknął tym samym wykonywania pracy przymusowej na terenie III Rzeszy. Skarżący podaje tam także, że "po dłuższych perypetiach" powrócił do miejsca zamieszkania (P.) , gdzie ukrywał się do końca okupacji hitlerowskiej. Należy wyjaśnić skarżącemu, iż wbrew jego twierdzeniom przedmiotowe świadczenie pieniężne nie przysługuje "za sam fakt deportacji" , przez co rozumie przymusowe umieszczenie go w transporcie ( w pociągu) do III Rzeszy, a za faktycznie (skutecznie) dokonaną deportację do pracy przymusowej i to na okres co najmniej 6 miesięcy, co w przedmiotowym przypadku nie miało miejsca, skoro skarżący dokonał wyżej opisanej ucieczki z transportu. Za prawidłowością tego rozumowania przemawia treść art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w którym określone zostały wyłącznie przesłanki prawne dotyczące sposobu obliczania wysokości należnego świadczenia pieniężnego, mowa jest o tym, że świadczenie takie przysługuje "za każdy pełny miesiąc trwania pracy". Zatem należy stanąć na stanowisku, że wynika stąd jedynie obowiązek ustalenia faktycznego czasu trwania deportacji określonej osoby , natomiast nie wynika obowiązek wykazania przez tę osobę, czy w czasie pobytu w miejscu deportacji, faktycznie wykonywała pracę przymusową. Innymi słowy w rozpatrywanej sytuacji chodzi w każdym przypadku o wykazanie faktycznego pobytu w miejscu deportacji (w rozpatrywanym przypadku przez okres co najmniej 6 miesięcy). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący w ogóle nie dotarł do docelowego miejsca deportacji, a zatem dalsze rozważania w tym względzie są bezprzedmiotowe. Przepisy omawianej ustawy – co trafnie wskazał organ administracji - nie przewidują także przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu ukrywania się przed represją hitlerowską. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .