IV SA/Gl 965/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o stwierdzenie niezgodności z prawem Zarządzenia Wójta Gminy P. z dnia [...] nr [...] w sprawie kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji publicznej oraz sposobem uiszczania opłaty - jako sprzecznego z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przywołany art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może stanowić podstawy do określenia opłat związanych z udostępnieniem lub przekształceniem informacji w formie wskazanej we wniosku. Zdaniem wojewody udostępnienie informacji jest co do zasady bezpłatne, natomiast odstępstwa od tej zasady muszą wynikać z indywidualnej oceny, a nie mogą być określane w akcie o charakterze generalnym. Dla wykazania trafności tego stanowiska odwołał się do poglądów prezentowanych w literaturze jak również przywołał w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P. wniósł o jej oddalenie i wskazał, że Zarządzeniem z dnia [...] Nr [...] uchylone zostało Zarządzenie objęte skargą Wojewody [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Jak podnosi się w literaturze oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych z wystąpieniem wskazanej przesłanki spotkamy się w przypadku, gdy skarżone orzeczenie organu administracji zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego w drodze autokontroli, czy też w następstwie innych działań uprawnionych organów administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie, jak zostało to powyżej zaznaczone Wojewoda [...] pismem z dnia [...] wniósł do tutejszego Sądu za pośrednictwem Wójta Gminy P. skargę, w której domaga się stwierdzenia niezgodności z prawem Zarządzenia Wójta tej gminy z dnia [...] w sprawie kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji publicznej oraz sposobem uiszczania opłaty. W przedłożonych aktach administracyjnych brak jest informacji o tym, w którym dniu Wojewoda [...] skierował do organu gminy P. przedmiotową skargę, jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt ten nie odgrywa istotniejszej roli. Wynika to z tego, że jak wynika z dołączonego do odpowiedzi na skargę Zarządzenia Wójta Gminy P. z dnia [...], objęte skargą zarządzenie zostało uchylone. W przedstawionym stanie faktycznym wyczerpana została przesłanka umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego przedmiotową skargą, ponieważ w obrocie prawnym nie ma już zarządzenia Wójta Gminy P. z dnia [...], gdyż zostało ono uchylone Zarządzeniem Wójta P. z dnia [...]. Zatem w dniu wniesienia przez Wojewodę [...] przedmiotowej skargi, kwestionowane zarządzenie już nie obowiązywało. W świetle powyższego ustalenia rozważenia wymaga inna okoliczność, a mianowicie, czy sąd administracyjny w takiej sytuacji obowiązany był prowadzić postępowanie i wydawać orzeczenie, czy też umorzyć postępowanie. Udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie wymaga rozważenia konsekwencji prawnych wynikających z uchylenia spornego zarządzenia we własnym zakresie i ewentualnych skutków prawnych wyroku tutejszego Sądu. Następstwem wydania zarządzenia Wójta P. z dnia [...] stało się wyeliminowanie spornego zarządzenia z [...]. Zatem z dniem [...] w obrocie prawnym nie ma już kwestionowanego Zarządzenia i na jego podstawie nie mogą być podejmowane żadne czynności prawne. W przypadku wydania orzeczenia przez sąd administracyjny sytuacja wyglądałaby w sposób następujący. Kwestionowane Zarządzenie nie jest aktem prawa miejscowego, zatem sąd administracyjny w ramach przysługujących mu uprawnień kontrolnych władny jest jedynie stwierdzić niezgodność takiego zarządzenia z prawem. Warto zauważyć, że Wojewoda [...] w swojej skardze z [...] wystąpił właśnie z takim żądaniem. Następstwem uwzględnienia skargi Wojewody [...] byłoby zatem wydanie wyroku, mocą którego tutejszy Sąd stwierdziłby nieważność tego Zarządzenia, jednakże Zarządzenie to wyeliminowane zostałoby z obrotu prawnego dopiero z dniem wydania wyroku, a zatem z dniem 1 grudnia 2015 r. Zestawienie dat wyeliminowania przedmiotowego Zarządzenia z obrotu prawnego pozwala opowiedzieć się za stanowiskiem, że korzystniejszym jest wyeliminowanie go mocą własnego Zarządzenia przez Wójta Gminy P. Przy ocenie prawnej rozpoznawanej sprawy przyjdzie odnieść się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, otóż postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 689/14, uchylone zostało postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 16661/13 umarzające postępowanie w sprawie, w której kwestionowana uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego utraciła moc prawną przed dniem orzekania. W przywołanej sprawie sytuacja faktyczna była inna, ponieważ skarga została wniesiona w końcowym okresie obowiązywania spornej uchwały, jak również uchwała ta była aktem prawa miejscowego, a zatem stosownie do obowiązujących unormowań prawnych sąd uprawniony był do stwierdzenia jej nieważności. W świetle powyższego orzeczenie zapadłe w ramach przywołanego postępowania nie ma zastosowania do niniejszej sprawy. Na marginesie przyjdzie odnieść się do konsekwencji prawnych obu form wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowego Zarządzenia, otóż wyeliminowanie go mocą wyroku sądu administracyjnego stosownie do postanowień art. 147 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje podstawę do wzruszenia rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych, a zatem zakończonych decyzją administracyjną. Charakter spornego Zarządzenia pozwala stwierdzić, że nie stanowiło ono podstawy wydania takiego rozstrzygnięcia, zatem brak jest podstaw do orzekania w tej sprawie skoro Wójt Gminy P. własnym zarządzeniem wyeliminował je z obrotu prawnego. W świetle przeprowadzonych rozważań postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. sw