IV SA/Gl 967/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H.K. przyznania zasiłku celowego w postaci zwrotu kosztów uregulowanego rachunku telefonicznego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego typu świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że z uwagi na uregulowanie rachunku telefonicznego we własnym zakresie, zgłaszana potrzeba została już zaspokojona. Nadto zauważono, że zgłoszona potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym jej zaspokojenie nie jest zgodne z celami pomocy społecznej. Z decyzją tą nie zgodził się H.K., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Zaznaczył, że decyzje w jego sprawach wydawane są w sposób rutynowy i nie uwzględniają złożoności jego sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach tej decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do zgłoszonej przez stronę potrzeby. W pierwszej kolejności organ odwoławczy przybliżył sytuację osobistą i majątkową strony i stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, albowiem nie dysponuje żadnym własnym dochodem i utrzymuje się jedynie ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Wysokość tych świadczeń w skali miesiąca wielokrotnie przekracza kwotę [...] zł, nadto strona posiada nieodpłatne usługi łącznie z wyżywieniem w dziennym domu pomocy społecznej. Po przestawieniu analizy związanej z sytuacją dochodową i osobistą strony organ odwoławczy przywołał postanowienia przepisów prawa regulujących przyznawanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w tym zasiłków celowych. W ramach tej części rozważań organ ten podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego posiada charakter uznaniowy i uzależnione jest od ilości środków, jakimi dysponuje na zaspokajanie tego typu potrzeb. Następnie wskazany organ przeprowadził analizę sytuacji strony w kontekście wykorzystania przyznawanych świadczeń i doszedł do przekonania, że strona marnotrawi je, albowiem często dokonuje zakupów, które przekraczają jej możliwości finansowe. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że zgłoszona przez stronę potrzeba została już przez nią zaspokojona, zatem przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest już zbędne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł H.K. W skardze tej nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem oraz podkreślił, że organy administracji nie biorą pod uwagę twierdzeń przez niego podnoszonych i posługują się nieprawdziwymi argumentami. Podkreślił, że nie jest brana pod uwagę jego wyjątkowa sytuacja, która uzasadnia udzielanie mu pomocy w szerszym zakresie niż innym osobom, a prowadzona polityka przyznawania świadczeń doprowadzi go do śmierci głodowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego adwokat L. G.-L. pismem z dnia [...]r. podtrzymała żądanie skarżącego i wystąpiła o przyznanie wnioskowanego świadczenia, jak również zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracji podejmując rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, jak również dopuściły się naruszenia postanowień art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że zgłoszona potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że H.K. wnioskiem z dnia [...]r. wystąpił do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci zwrotu kwoty opłaconego rachunku telefonicznego w wysokości [...] zł. Wywiad środowiskowy w sprawie przeprowadzony został także w dniu [...]r. oznacza to, że organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie w tym zakresie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w takim zakresie, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. Przedmiotowym wnioskiem H.K. ubiega się o przyznanie zasiłku celowego w formie zwrotu kosztów opłaconego rachunku telefonicznego w wysokości [...] zł. W świetle powyższego niezbędnym jest zweryfikowanie stanu normatywnego obowiązujące w tym zakresie. Stosownie do postanowień art. 36 pkt 1 lit. "c" ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym, zatem osoba ubiegająca się o taką formę pomocy zobligowana jest spełnić wymogi wynikające z treści art. 8 ust. 1 tej ustawy, a zatem dochód osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać kwoty 477 zł jak również musi wystąpić jeden z powodów przewidzianych w tej ustawie. Wskazana wysokość kryterium dochodowego wynika z postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z kolei po myśli art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazany katalog potrzeb, które mogą być zaspokojone posiada charakter otwarty i zadaniem organu jest w każdym przypadku w sposób indywidualny ocenić, czy potrzeba taka mieści się w celach i możliwościach pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto po myśli art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Po przedstawieniu stanu normatywnego w sprawie niezbędnym jest przejście na grunt rozpatrywanej sprawy i ustalić, czy organy administracji w sposób odpowiadający normom prawnym podjęły kwestionowane rozstrzygnięcie czy też dopuściły się w tym zakresie uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że pełnomocnik skarżącego w piśmie skierowanym do tutejszego Sądu, w którym podtrzymał wniesioną skargę akcentował, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania, albowiem nie wyjaśniły w sposób pogłębiony sytuacji osobistej skarżącego. Nadto podniesiono zarzut, iż organ pierwszej instancji naruszył postanowienia prawa materialnego poprzez uznanie, że zgłoszona potrzeba nie jest niezbędną potrzebą. Odnosząc się do podniesionych zarzutów przyjdzie stwierdzić, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do podniesionego zarzutu wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Zarzut ten w kontekście działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji, jak również czynności wykonanych przez organ odwoławczy jest całkowicie pozbawiony podstaw. Organ pierwszej instancji w następstwie zgłoszonego żądania przeprowadził prawem przewidziane postępowanie i w tym celu wykorzystał wszelkie informacje którymi dysponował i zgromadził w trakcie prowadzenia licznych postępowań inicjowanych wnioskami skarżącego. W ramach tych działań organ pierwszej instancji dokonał między innymi oceny sytuacji dochodowej strony i analizy posiadanych środków finansowych w kontekście obowiązującej na terenie tej gminy polityki świadczeń. W świetle powyższych ustaleń przyjdzie uznać, że organy administracji publicznej obu instancji w sposób pełny ustaliły sytuację osobistą skarżącego w kontekście zgłoszonej potrzeby i nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Odrębnym zarzutem sformułowanym w piśmie pełnomocnika skarżącego jest wskazanie, że organy administracji nie uznały potrzeby zgłoszonej przez skarżącego za niezbędną. Uzasadnieniem takiego zarzutu stała się trudna sytuacja życiowa skarżącego oraz niemożność zaspokojenia przez skarżącego wszystkich potrzeb. Podniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut nie może być uwzględniony, albowiem przychylić się należy do stanowiska prezentowanego przez organy administracji, iż skarżący domaga się przyznania świadczenia, mocą którego zwrócony zostanie mu wydatek poniesiony na pokrycie kosztów dokonanego zakupu karty telefonicznej. Skoro skarżący we własnym zakresie był w stanie zaspokoić występującą potrzebą i jak wynika z akt administracyjnych nie była ona związana z koniecznością pilnego kontaktu z podmiotem, z którym nie może się on skontaktować, to tym samym zgłoszona potrzeba nie może być uznana za niezbędną, a to w konsekwencji oznacza, że nie może być ona zaspokojona w drodze świadczenia, którym jest zasiłek celowy. W tym miejscu zaznaczyć należy, że powoływanie się przez skarżącego na wyjątkowość jego sytuacji i wynikającą z tego konieczność specjalnego traktowania i przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w wyższej wysokości nie może być uwzględnione. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, iż sytuacja każdej osoby i rodziny ubiegającej się o takie świadczenia jest szczególna i uzasadnia uwzględnienie zgłoszonych przez nich potrzeb. Zgłaszane przez skarżącego nieinteresowanie się losem innych osób i rodzin jest usprawiedliwione subiektywnym podejściem do własnych potrzeb, jednakże organy administracji zobligowane są do respektowania obowiązujących unormowań prawnych w tym także do zasad wynikających z postanowień Konstytucji RP. Z tego też powodu organy te muszą mieć w polu widzenia szerszą sytuację niż ta, którą przyjmuje skarżący skupiający się jedynie na własnych potrzebach. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie uznać, że organy administracji obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że z treści uzasadnienia organu odwoławczego wynika, iż skarżący marnotrawi przyznawane świadczenia, ponieważ zaspokaja potrzeby, które nie są niezbędnymi potrzebami w świetle postanowień ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie skład orzekający w przedmiotowej sprawie dostrzega, że pracownicy socjalni organu pierwszej instancji prowadzący skarżącego nie opracowali planu działań zmierzającego do wyprowadzenia skarżącego z systemu pomocy społecznej. Brak takiego planu ogranicza możliwości skutecznej pomocy skarżącemu i ograniczenia ilości żądań kierowanych pod adresem organów pomocy społecznej i skutkuje generacją kolejnych postępowań, które nastawione są na rozpatrzenie zgłoszonej potrzeby a nie na rozwiązanie sytuacji strony. Dostrzeżone uchybienie w pracy organu pierwszej instancji nie przekłada się na ocenę prawidłowości kontrolowanej decyzji, albowiem związane jest z wykonywaną pracą przez pracowników socjalnych i ich umiejętnościami. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW