IV SA/Gl 967/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. M. M. w dniu 24 września 2012 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci: M., M. i K. M. Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr[...] , na podstawie art. 3-5, art. 8, art. 12a i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), odmówiono M. M. przyznania prawa do pobierania świadczeń rodzinnych, w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r., w postaci zasiłku rodzinnego, jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż ponownie rozpatrując wniosek z dnia 24 września 2012 r. złożony przez stronę, na skutek wydania w dniu 18 lutego 2013 r. decyzji kasacyjnej przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (Nr[...]) uznano, iż syn strony – M. M. przebywa od miesiąca lipca 2011 r. pod opieką babci – G. Z. w W., a w soboty i niedziele u swojego ojca w G.. Z tego powodu strona nie sprawuje nad nim osobistej opieki, co więcej nie spełnia również ustawowego kryterium dochodowego do przyznania jej prawa do świadczeń rodzinnych. Miesięczny dochód strony w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 915,28- zł., czyli przekracza kwotę 623,- zł. uprawniającą do pobierania świadczeń rodzinnych o 292,28- zł. na osobę, tj. o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego (77,- zł.). Od powyższej decyzji M. M. złożyła odwołanie z dnia 24 maja 2013 r., w którym nie zgodziła się z podjętym w jej sprawie rozstrzygnięciem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr[...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu podniosło, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa art. 2 i art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00- zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty 623,00- zł. Zatem prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Oceniając prawidłowość wyliczenia dochodu rodziny odwołującej się wskazano, że w art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych określono, iż ilekroć w tej ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast treść art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Podstawę do wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w przypadku gdy wnioskodawca uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych stanowi dołączone do wniosku o zasiłek rodzinny zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego członka rodziny, wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku, wysokości należnego podatku. Jednocześnie dodatki do zasiłku przysługują w razie spełnienia określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych przesłanek tylko wówczas gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania samego zasiłku rodzinnego. W wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego ustalono, iż od sierpnia 2011 r. jej syn M. M. nie zamieszkuje z matką ani z ojcem – W. M. Mieszka natomiast z babcią G. Z. w W., gdzie uczęszcza do szkoły. Ojciec dziecka – W. M. jest kierowcą międzynarodowym i synem zajmuje się w weekendy. Dodatkowo, odwołująca – M. M. nie przekazuje żadnych środków finansowych i rzeczowych na dziecko M. M., co zostało potwierdzone w protokole przesłuchania G. Z. ( k- 56). W ocenie organu odwoławczego zasadne było zatem odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego i przyjąć do obliczenia kryterium dochodowego składu rodziny odwołującej tylko trzy osoby, bez uwzględnienia M. M. W tej sytuacji, miesięczny dochód odwołującej w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie wynosi 915,28- zł., czyli przekracza kwotę 623,- zł. uprawniającą do pobierania świadczeń rodzinnych o kwotę 292,28- zł. na osobę, tj. o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego (77,- zł.). W skardze na powyższą decyzję M. M. domagała się przyznania wnioskowanych przez nią świadczeń. Akcentowała, iż zeznania G. Z. i W. M. nie są wiarygodne, gdyż wszyscy są w konflikcie. Ojciec nie opiekuje się swoimi dziećmi, bowiem często wyjeżdża za granicę, co więcej nie mieszka w G., ale w W. z konkubiną i jej dziećmi. Syn skarżącej – M. M. nie chce przebywać z ojcem i spędza u niej weekendy, dlatego też powinna mieć wypłacane należne jej świadczenia, zwłaszcza, że w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne (K. M.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.) Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwana dalej ustawą. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była zasadność odmowy ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz skarżącej w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. oraz dodatków do niego w postaci zasiłku rodzinnego, jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Wniosek o przyznanie zasiłku oraz wskazanych dodatków skarżąca złożyła w dniu 24 września 2012 r. wskazując, że członkami jej rodziny są oprócz niej jest również trójka jej dzieci. Jedyną przyczyną odmowy przyznania wnioskowanych przez skarżącą świadczeń było przekroczenie przez jej rodzinę kryterium dochodowego warunkującego możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, a w konsekwencji również dodatków do tego zasiłku, co wynika z treści art. 8 ustawy. Wysokość kwoty tego kryterium, określona została w przypadku rodziny skarżącej, która wychowuje niepełnosprawne dziecko, w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy, na kwotę 623,00- zł., która stanowi przeliczony na osobę przeciętny miesięczny dochód wszystkich członków rodziny. Nie było kwestionowane w sprawie, że taka właśnie kwota kryterium dochodowego miała w sprawie zastosowanie. Jak również nie budziła wątpliwości kwota wyliczonego przez organy dochodu rodziny skarżącej. Spór dotyczył natomiast tego, czy w skład rodziny powinien wchodzić syn M. M., który od sierpnia 2011 r. nie zamieszkuje ze skarżącą, ale z babcią. Było to związane z tym, że w ocenie skarżącej, powinien on być zaliczony do "rodziny" w rozumieniu ustawy, gdyż przebywa z nią. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska skarżącej. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych wskazuje, że na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] o sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem skarżącej - małoletnim M. M. zostało powierzone ojcu – W. M. z ograniczeniem jej do ustanowienia nadzoru kuratora (k- 210 i 217). Zatem organ prawidłowo ustalił, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób oraz wyliczył dochód rodziny, w rozumieniu definicji legalnej rodziny ustalonej na potrzeby omawianej ustawy. Bez znaczenia jest podniesiona przez skarżącą w skardze okoliczność, że syn M. jest czasowo zameldowany u skarżącej, skoro od miesiąca sierpnia 2011 r. przebywa i uczęszcza do szkoły u babci w W., co potwierdzają złożone w aktach administracyjnych dokumenty i oświadczenia (k-210, 215, 239 i 240). Tymczasem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 539,00- zł. W świetle art. 4 ust. 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu oraz osobie uczącej się. Do pełnego przedstawienia okoliczności istotnych w kontekście przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku rodzinnego należy przywołać legalną definicję "rodziny" i "dochodu rodziny". W myśl art. 3 pkt 2 ustawy dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 3 pkt 16 ustawy, stanowiąc że przez rodzinę rozumie się: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Jeżeli zatem definicje te połączyć z przepisem art. 5 ust. 2 ustawy, to uznać należy, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzinie, której dochody z uwzględnieniem członków rodziny wymienionych w art. 3 pkt 16, w tym niepełnosprawnego syna, w przeliczeniu na jedną osobę nie przekraczają 623,00- zł. Ustawodawca zarówno określając pojęcie rodziny, jak i osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 3 pkt 17) uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przytoczonych przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o świadczenia rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, np. wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I OSK 150/05 - Lex 192108, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1128/09). Powołany natomiast wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1128/09 jednoznacznie wskazuje, że organy administracji ustalając krąg osób wchodzących w skład rodziny winny kierować się jedynie treścią art. 3 pkt 16 ustawy, bez względu na inne występujące okoliczności faktyczne. Oznacza to w praktyce, co wyżej podkreślono, że organ ustala osoby wchodzące w skład rodziny, nie badając faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny (wspólnego gospodarowania). Zatem ustalenie tej okoliczności w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia, chyba że zachodziłaby okoliczność, o której mowa w art. 3 pkt 16 zdanie drugie, tzn. dziecko znajduje się pod opieką opiekuna prawnego, pozostaje w związku małżeńskim, a także wówczas, gdy pełnoletnie dziecko posiada własne dziecko (p. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1128/09). Taka sytuacja bezspornie w sprawie niniejszej nie występuje. Jak wyżej wskazano zasiłek rodzinny ustalany był, stosownie do treści art. 3 pkt 10 ustawy, na okres zasiłkowy, a dochodami natomiast, stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych są dochody osiągnięte przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym ten okres zasiłkowy. Skarżąca domagała się przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami na okres zasiłkowy 2012 - 2013, dochodem na podstawie którego należy oceniać jej prawo do świadczeń jest dochód z 2011 r. Organ prawidłowo ustalił dochód osiągnięty przez skarżącą w 2011 r., zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy i § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych. Prawidłowo zatem organ uznał, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej był wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego, które wynosi 623,00- zł. Niemożliwe było również skorzystanie przez skarżącą z możliwości, jaką daje art. 5 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem bowiem, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód w rodzinie skarżącej był wyższy od obowiązującego kryterium o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku, tj. 77,00- zł. Na wynik kontroli zaskarżonej decyzji nie może mieć również wpływu sprawa konfliktów trwających między skarżącą a ojcem jej dzieci. Brak jest związku pomiędzy uprawnieniem do świadczeń rodzinnych przyznawanych osobie, która nie opiekuje się dzieckiem oraz okolicznością przebywania dziecka w innej miejscowości, jaki i pod opieką innych osób. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.