IV SA/Gl 968/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz H. K. kwotę [...] zł ([...] zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez H. K. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ ten wskazał, że w sprawie skarżącej wydana została decyzja z dnia [...] r. Nr [...] w trybie art. 127 w związku z art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Z uwagi na obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej, wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Organ ten wskazał, że w ramach postępowania wstępnego stwierdził, iż sprawa skarżącej była już dwukrotnie rozpoznawana, tym samym skarżąca wyczerpała już przysługujące jej uprawnienia. Ponadto organ ten wskazał, że z uwagi na prawidłowe pouczenie zamieszczone w decyzji z dnia [...] r. o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyczerpane zostały przesłanki wydania przedmiotowego postanowienia. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie, traktując je jako decyzja o odmowie przyznania jej świadczenia, o które się ubiega. W skardze tej podniosła argumenty merytoryczne i domaga się przyznania jej wnioskowanego świadczenia z tytułu wykonywania pracy przymusowej jako osoba deportowana. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie jej i przywołał analogiczne argumenty jakimi kierował się przy podejmowaniu przedmiotowego postanowienia. Jednocześnie organ ten wystąpił o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca pismem procesowym z dnia [...] r. wyraziła zgodę na rozpatrzenie jej sprawy w trybie uproszczonym i ponownie odniosła się do merytorycznych kwestii związanych z ubieganiem się o przyznanie świadczenia przewidzianego z tytułu wykonywania pracy przymusowej jako osoba deportowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o brzmienie art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie skarżąca pismem z dnia [...] r. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Należy zauważyć, że pismo z takim wnioskiem skierowane zostało do organu administracji w sytuacji, gdy organ ten już dwukrotnie rozpatrzył jej sprawę. Jak wynika z treści decyzji z dnia [...] r. organ ten w sposób prawidłowy pouczył skarżącą, iż od decyzji tej służy jej prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji, a skargę należy wnieść za pośrednictwem tegoż organu. Oznacza to, że przywołane powyżej pismo skarżącej skierowane zostało do organu administracji w otwartym terminie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Równocześnie należy zauważyć, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną wydaną po wyczerpaniu toku instancji. Zatem weryfikacja tej decyzji może nastąpić jedynie w sposób wskazany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Po myśli art. 154 i 155 tegoż Kodeksu decyzja ostateczna może być w każdym czasie zmieniona lub uchylona po spełnieniu przewidzianych w tych przepisach przesłanek. Wznowienie postępowania następuje po wystąpieniu okoliczności wskazanych w art. 145 § 1, a stwierdzenie nieważności decyzji, gdy zaistnieją przesłanki zamieszczone w art. 156 § 1. Stosownie do postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy czuwają na tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przywołanie treści wskazanego przepisu ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ organ administracji po wpłynięciu do niego wskazanego pisma nie podjął działań nim przewidzianych, a w szczególności nie zwrócił się do skarżącej celem wyjaśnienia jego charakteru prawnego. Organ ten uznał, że stosownie do tego co zostało w piśmie sformułowane stanowi ono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem jest formą powrotu strony do postępowania odwoławczego, w przypadku podjęcia decyzji przez organ centralny. Zdaniem organu administracji przyjęcie wskazanego charakteru tego pisma, wynikało z prawidłowego pouczenia strony zamieszczonego w pouczeniu prawnym o przysługujących środkach odwoławczych. Zdaniem Sądu ograniczenie się przez organ administracji do uznania, że pouczenie o przysługujących środkach prawnych jest prawidłowe i znane skarżącej w rozpatrywanej sprawie jest nie wystarczające. Otóż organ ten kierując się treścią art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego winien, przed podjęciem jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, zwrócić się do skarżącej o wyjaśnienie jego charakteru prawnego i o sprecyzowanie wniesionego żądania, jak również wskazać jakie będą konsekwencje związane z podtrzymaniem sformułowanego stanowiska w przedmiotowym piśmie procesowym. Dopiero po otrzymaniu zajęcia stanowiska przez skarżącą organ ten winien podjąć dalsze stosowne działania. Taki sposób wyjaśnienia treści pisma skarżącej z dnia [...] r. podyktowany jest także tym, że skarżąca jak wskazuje to w swoich pismach nie zna się na obowiązujących przepisach prawa i oczekuje od organu administracji pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Odrębnym zagadnieniem jest kwestia rodzaju rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ administracji w takim przypadku z jakim spotkamy się w tej sprawie. Zdaniem Sądu nie jest właściwym rozstrzygnięcie podjęte przez organ administracji, polegające na stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. W tego typu przypadkach organ administracji winien albo uruchomić postępowanie nadzwyczajne zmierzające do weryfikacji podjętej decyzji albo też umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, natomiast nie ma podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 134, gdyż przepis ten ma zastosowanie jedynie do postępowania odwoławczego i jest elementem postępowania wstępnego prowadzonego przez organ odwoławczy. Wskazane uchybienie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik postępowania i wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ administracji przy aktywnym udziale skarżącej ustali charakter prawny pisma z dnia [...] r. a następnie stosownie do przyjętych ustaleń podejmie stosowne działania lub rozstrzygnięcia prawne stosownie do wskazań zamieszczonych w niniejszym wyroku. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonego postanowienia organ administracji stwierdził niedopuszczalność odwołania. Sąd nie orzekał o wykonaniu uchylonego postanowienia, po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do postanowień art. 210 § 2 wyżej wymienionej ustawy orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cytowanej ustawy uchylono zaskarżone postanowienie. su.