IV SA/Gl 969/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2016 r. T. M. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek ten został oddalony przez starszego referendarza sądowego postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r., zaś powodem tego rozstrzygnięcia był fakt, iż skarżący nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń nie nadsyłając dokumentów potwierdzających, iż jest osobą bezrobotną oraz, że pobiera świadczenia z pomocy społecznej. Następnie, to jest w dni 23 września 2016 r. skarżący po raz kolejny złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy - tym razem w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W treści tego formularza oświadczył, iż jest bezrobotny, gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, których sumę w skali miesiąca określił na 1.272 zł, ponosząc przy tym koszty związane z zamieszkiwanym lokalem (800 zł) oraz z zakupem lekarstw (150 zł), zaś pozostałą kwotę (322 zł) przeznaczając na żywność i środki czystości. Tym razem skarżący dołączył do wniosku zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 23 września 2016 r., potwierdzające, iż od kwietnia 2013 r. jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Wezwaniem z dnia 25 października 2016 r. zwrócono się do strony o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku, poprzez udokumentowanie uzyskiwanych dochodów. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać kopie wszystkich decyzji administracyjnych, na mocy których skarżący pobiera aktualnie świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej ewentualnie nadesłanie aktualnego (wydanego nie wcześniej niż we wrześniu 2016 r.) zaświadczenia właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdzającego, że korzysta z takich świadczeń. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 28 listopada 2016 r. wnioskodawca nie udzielił na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku T. M. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jakkolwiek bowiem wnioskodawca udokumentował fakt, iż jest osobą bezrobotną, to jednak i tym razem nie uprawdopodobnił oświadczeń o swoich źródłach utrzymania, nie nadsyłając żadnych decyzji ani zaświadczeń, które mogłyby potwierdzać fakt, że istotnie pobiera aktualnie świadczenia z pomocy społecznej. T. M. został do tego - już po raz drugi - wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 25 października 2016 r. Wezwanie to było konieczne. Choć bowiem dokumenty dołączone akt administracyjnych niniejszej sprawy potwierdzają, że wnioskujący znajdował się w trudnym położeniu i korzystał z pomocy społecznej, to jednak dotyczą one okresu sprzed ponad roku. Wspomniane wezwanie z dnia 25 października 2016 r. zostało doręczone wnioskodawcy w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierająca wspomniane wezwanie przesyłka, którą wysłano na wskazany przezeń we wniosku adres ([...] G., ul. [...]), została zwrócona do Sądu z wzmianką o niepodjęciu w terminie, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu 7 listopada 2016 r., a następnie powtórnie, w dniu 15 listopada 2016 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., jej skuteczne doręczenie nastąpiło z dniem 21 listopada 2016 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 28 listopada 2016 r. W terminie tym T. M. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełnił wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 25 października 2016 r. strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż nie zobrazowała swojej sytuacji dochodowej. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.