IV SA/Gl 983/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant Referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. decyzja z dnia [...]r. nr [...] przyznał D. B. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności od dnia 01 sierpnia [...] r. do dnia 31 sierpnia [...] r. w wysokości [...]zł i w okresie od dnia 1 września [...] r. do 31 września [...] r. w wysokości [...]zł. Równocześnie organ ustalił termin wypłaty zasiłku w wysokości [...] zł na dzień 28 września [...]r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1, art. 38 ust. 1, 2, 4, 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 104 oraz art. 108 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, zgodnie z art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, minimalną wysokość zasiłku okresowego w przypadku osoby samotnie gospodarującej oraz w przypadku rodziny. Ponadto przywołano uchwałę Rady Miejskiej w R. Nr [...] z dnia [...]r. zwiększającą wysokość minimalnego zasiłku okresowego ustalając go na poziomie 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby i 50% różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. W dalszej kolejności podniesiono, że strona spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i jednocześnie występuje jeden z przypadków, o którym mowa w art. 7 ust. 2-15 tej ustawy, to jest niepełnosprawność. Ponadto podano, że wysokość zasiłku okresowego dostosowana jest do możliwości pomocy społecznej W odwołaniu skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., D. B. zwrócił się o wyjaśnienie, na jakiej podstawie została obliczona wysokość zasiłku okresowego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie odnotowano, iż z akt sprawy wynika, że D. B. mieszka wspólnie z konkubiną, co potwierdza podpisany przez niego protokół z wywiadu środowiskowego. W.w. jest osobą bierną zawodowo z uwagi na zły stan zdrowia, ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności. W okresie od 1 czerwca [...] r. do 30 czerwca [...] r. miał przyznany zasiłek stały w wysokości [...]zł miesięcznie. W miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, w lipcu [...] r. dochody rodziny strony wynosiły [...]zł ([...]zł. na osobę) a od miesiąca sierpnia [...] r. wynosiły [...]zł ([...]zł. na osobę). Wskazano, że powyższe kwoty pozostają w sprzeczności z innymi dokumentami przekazanymi przy odwołaniu przez organ I instancji. Dla przykładu podano, ze inne kwoty wynikają z notatki z dnia [...]r., zgodnie z którą wobec strony w tym czasie toczyło się postępowanie w sprawie zmiany zasiłku stałego. Z akt sprawy nie wynika natomiast w jakiej wysokości i czy w ogóle organ I instancji badając dochód rodziny strony wziął pod uwagę wysokość zasiłku stałego. W tej sytuacji Kolegium uznało, że nie jest w stanie w sposób prawidłowy obliczyć dochodu rodziny strony w okresie, za który przyznano stronie świadczenie. Podkreślono, ze sposób w jaki organ I instancji obliczył dochód rodziny w.w w tym okresie nie wynika również z treści uzasadnienia decyzji. Z uzasadnienia tego nie wynika również na jakiej podstawie doszło do zróżnicowania kwot tego zasiłku w miesiącach, na które został przyznany. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy wskazano na koniecznośc ponownego zbadania sytuacji dochodowej rodziny strony oraz ustalenia zgodnie z zasadami określonymi w ustawie pomocy społecznej dochodu rodziny strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. B. kwestionował ustalenia organu, ze wraz z A. P. stanowi rodzinę. Podniósł, że w.w. "jest u niego, lecz tylko śpi, ma dokumenty i ubrania". Wskazał, że jest od dzieciństwa chory, otrzymuje rentę socjalnaą i ma orzeczenie o niepełnosprawności. Zaznaczył , że od 1 czerwca do sierpnia nic nie otrzymał oprócz zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto wyraził wątpliwość co do prawidłowości wydawanych decyzji w sprawie zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie przywołując analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z kolei art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi, ze prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" Natomiast zgodnie z art. 147 ust.2 tej ustawy w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; w przypadku rodziny - 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Przy czym zgodnie z art. 30 ust. 6 cyt. ustawy rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego. Powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że dla celów postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej istotne jest ustalenie wysokości dochodu. Wysokość dochodu przesądza bowiem zarówno o uprawnieniu do otrzymania świadczenia jak również ma wpływ na jego wysokość. Ustalenia we wskazanym zakresie powinny być dokonane zgodnie z zasadami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z nich zawartą w art. 7 k.p.a. jest zasada prawdy obiektywnej. W jej myśl przepis ten nakazuje organom administracji prowadzącym postępowanie, podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ma to miejsce wówczas, gdy organ w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy. Takie obowiązki nakłada na organ art. 77 § 1 i § 2 k.p.a. w celu poszukiwania prawdy i wydania rozstrzygnięcia nie budzącego wątpliwości. Działania więc organu podejmowane w trakcie przeprowadzonego postępowania i zgromadzone dowody służące ustaleniu stanu faktycznego muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnianiu decyzji, co wyraźnie wynika z art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie materiał zgromadzony w aktach administracyjnych prowadzi do uprawnionego wniosku, że istnieją wątpliwości, co do prawidłowości ustalenia dochodu rodziny skarżącego. Z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, tj. w lipcu [...] r. dochody rodziny strony wynosiły [...] ([...]zł. na osobę) a od miesiąca sierpnia [...] r. wynosiły [...]zł ([...]zł. na osobę). Jednakże, jak zauważyło Kolegium, zachodzi sprzeczność powyższych ustaleń i z innymi dokumentami. Między innymi ze sporządzonej przez pracownika socjalnego notatki służbowej, wynikają odmienne zapisy dotyczące kwot dochodu skarżącego. Ponadto z jej treści wynika, że toczyło się postępowanie w sprawie zmiany zasiłku stałego. Skoro zasiłek stały wliczany jest do dochodu, to jego wysokość ma wpływ na ustalenie wysokości tego dochodu. Ustalenia w tym zakresie mają zatem istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast z treści uzasadnienia organu I instancji nie wynika w jaki sposób oraz na podstawie jakich dokumentów organ ten obliczył dochód rodziny. Ponadto, jak trafnie zauważyło Kolegium, organ I instancji nie wskazał dlaczego w jednym miesiącu rodzina otrzymała zasiłek okresowy w wysokości [...]zł, a w następnym w wysokości [...]zł., zatem nie wyjaśnił z czego wynika tak istotne zróżnicowanie wysokości przyznanego w danych miesiącach świadczenia. Wobec powyższego trafna jest konstatacja organu odwoławczego, że ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące sytuacji dochodowej rodziny strony skarżącej nie znajdują dostatecznego oparcia w materiale dowodowym sprawy, co uniemożliwiło organowi odwoławczemu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Słusznie zatem Kolegium, powołując się na przepis art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy zamiast uchylenia decyzji organu I instancji i przekazywania do ponownego rozpoznania, w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ II instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W przedmiotowej zaś sprawie bezsprzecznie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, gdyż istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie wynikają jednoznacznie ze stanu faktycznego sprawy. Tym samym przyjąć należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował powyższy przepis. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego w kwestii ustalenia, że skarżący wraz z A. P. nie stanowi rodziny trzeba wskazać, że stosownie do art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z powyższego uregulowania wynika, że na gruncie pomocy społecznej relacje formalne między osobami nie odgrywają żadnej roli natomiast znaczenie mają takie elementy jak wspólne zamieszkanie i gospodarowanie. Kolegium nie zakwestionowało ustaleń organu I instancji, że A. P. wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze skarżącym uznając, iż znajdują one dostateczne umocowanie w materiale sprawy. Przyjdzie zauważyć, że w toku postępowania A. P. wprawdzie zaprzeczała jakoby wspólnie zamieszkiwała ze skarżącym, jednakże pomimo składnych deklaracji nie wskazała miejsca, w którym przebywa. Kierowaną do niej korespondencję na adres skarżącego osobiście odbierała pod wskazanym adresem. Skarżący natomiast nie kwestionował faktu przebywania w.w. wraz z jej rzeczami (dokumenty, ubrania) w jego mieszkaniu. Ponadto z akt sprawy nie wynika aby A. P. dysponowała jakimikolwiek własnymi dochodami, a zaspokaja najniezbędniejsze potrzeby. Przyjęcie zatem przez Kolegium, że skarżący wraz z A. P. tworzy rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej nie jest całkowicie pozbawione podstaw. Ponadto przyjdzie stwierdzić, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie była wyłącznie decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego, zatem wyrażane przez skarżącego wątpliwości co do prawidłowości wydawanych decyzji w innych sprawach dotyczących zasiłku stałego nie mogły być objęte kontrolą Sądu w zakresie rozpoznania niniejszej sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organ odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę nie dopuścił się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo ocenił zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.