IV SA/Gl 983/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z [...] nr [...] Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 2 pkt 3 i 9, art. 5 ust. 3, 3a i 3b, art. 8b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.) oraz art. 44, uznał P. Ż. (dalej "strona", "skarżący") za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że do Ośrodka wpłynął wniosek o podjęcie działań wobec strony w związku z przyznaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. K. w kwocie 350 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Następnie wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie strona w dniu 8 listopada 2017 r. zgłosiła się do Ośrodka, jednakże odmówiła przeprowadzenia wywiadu, przedkładając jednocześnie kopię wniosku złożonego do Prokuratury Rejonowej w G. z 7 listopada 2017 r. o zaprzeczenie ojcostwa. Wobec tego wszczęto postępowanie w sprawie uznania strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie organ I instancji ustalił, na podstawie pisma Komornika Sądowego z 30 listopada 2017 r., iż strona przez ostatnie 6 miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. W związku z powyższym została wydana decyzja z[...] . nr [...] na mocy której uznano stronę za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jednakże w wyniku wniesienia odwołania decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z [...] nr[...] . W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy Ośrodek wystąpił do Prokuratury Rejonowej w G. z zapytaniem o tok postępowania w sprawie bezskuteczności uznania ojcostwa strony w stosunku do małoletniego. W odpowiedzi Prokuratura poinformowała, że postępowanie zostało zakończone decyzją o braku przesłanek do wystąpienia z powództwem do właściwego sądu. Następnie organ I instancji podkreślił, że strona 18 czerwca 2018 r. ponownie odmówiła przeprowadzenia wywiadu, powołując się na bezprawność postępowania oraz na toczące się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa. Ponadto organ I instancji wskazał, że pismem z 26 czerwca 2018 r. organ egzekucyjny potwierdził fakt niewywiązywania się przez stronę przez ostatnie 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Natomiast 11 lipca 2018 r. strona stawiła się w Ośrodku i zażądała spisania oświadczenia, w którym zostały poruszone ponownie kwestie zweryfikowane wcześniej. W dniu 30 lipca 2018 r. strona wniosła odwołanie od decyzji z [...] oświadczając, iż nie jest dłużnikiem alimentacyjnym a zatem nie podlega obowiązkowi przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Dodała również, że weźmie odpowiedzialność za dziecko i będzie na nie łożyć jeżeli badania DNA, o które wnioskuje, zostaną przeprowadzone i potwierdzą ojcostwo. Ponadto oświadczyła, że jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., bez prawa do zasiłku, poszukuje zatrudnienia jednakże obecnie jest w trudnej sytuacji życiowej ponieważ nie posiada żadnych środków własnych i jest na utrzymaniu swoich rodziców. Decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1659) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1257), utrzymało w całości decyzję z [...] w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło dotychczasowy przebieg sprawy oraz zacytowało treść art. 5 ust. 1 – 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie stwierdziło, że strona 18 czerwca 2018 r. złożyła oświadczenie, pod odpowiedzialnością karną, z którego wynikało, iż nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego ponieważ nie uważa się za ojca M. K. Poza tym Kolegium dodało, że organ I instancji pismem z 29 czerwca 2018 r. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie uznania strony za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych i o prawie do czynnego udziału w tym postępowaniu oraz o fakcie, że postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia bezskuteczności ojcostwa strony względem małoletniego M. K. zostało zakończone przez Prokuraturę Rejonową G. w dniu 27 kwietnia 2017 r. decyzją o braku przesłanek do wystąpienia z powództwem do sądu. Jednocześnie wskazało, że kolejne oświadczenie strona złożyła 11 lipca 2018 r., w którym stwierdziła, że zajmowała się dzieckiem oraz dodała w szczególności, że leczy się u urologa, ortopedy, cierpi na "dysfunkcję wzroku", ma zaburzenia równowagi i jest niezdolna do pracy, a zatem nie ma możliwości płacenia alimentów i jest na utrzymaniu rodziców. Wobec powyższego zdaniem Kolegium w przypadku strony zaistniała przesłanka z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w postaci uniemożliwiania przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a jednocześnie w okresie ostatnich 6 miesięcy strona nie wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych na rzecz dziecka w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Podsumowując Kolegium podniosło, że organ I instancji postąpił prawidłowo uznając stronę za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych a zarazem w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie pojawiły się żadne podstawy do zmiany lub uchylenia kwestionowanej decyzji. Pismem z 15 września 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu skargi ponownie oświadczył, że nie uchyla się od obowiązków alimentacyjnych jednakże nie łożył na dziecko alimentów ponieważ nie ma pewności, iż jest jego ojcem, gdyż nie zostały przeprowadzone badania DNA. Następnie stwierdził, że komornik nie miał prawa egzekwować jakichkolwiek od niego kwot ponieważ w jego ocenie dziecko przebywa w R. bezprawnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z 17 stycznia 2019 r., ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, podtrzymał w całości osobistą skargę oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zdaniem pełnomocnik skarżący nie odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego a jedynie zaznaczył, że nie uważa się za ojca uprawnionego do alimentów M. K. Jednocześnie wyjaśnił, że skarżący jest osobą chorą psychicznie, cierpi na schizofrenię rezydualną i nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji przerwania wywiadu. Ponadto zdaniem pełnomocnika zarówno decyzja z [...] jak i decyzja z[...] . powinny zostać uchylone z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tym samym sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G., którą uznano skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. 2018 r. poz. 554 ze zm., zwanej dalej w skrócie "ustawą"). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Ponadto art. 8b ustawy stanowi, że organ właściwy dłużnika może upoważnić w formie pisemnej swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do podejmowania działań wobec dłużników alimentacyjnych, prowadzenia postępowania i wydawania w tych sprawach decyzji. Tymczasem stosownie do treści art. 2 pkt 9) ustawy organem właściwym dłużnika jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. W tym miejscu należy również podkreślić, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które w istocie - łącznie z przesłanką negatywną z art. 5 ust. 3a ustawy - określają również warunki wydania decyzji w tym przedmiocie, zostały w sposób enumeratywny wymienione w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (por. E. Tomaszewska, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz do art. 5, opubl. LexisNexis 2015, wraz z powołanym tam wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 889/2012, LexisNexis nr 6678659). Tym samym postępowanie o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, których spełnienie jednakże nie stanowi jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygająca pozostaje bowiem treść art. 5 ust. 3a ww. ustawy, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Okoliczność ta ma bowiem decydujące znaczenie dla wszczęcia i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z akt jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 ustawy albowiem skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu 8 listopada 2017 r. przez referenta świadczeń rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wynika, że skarżący zgłosił się na wezwanie z 31 października 2017 r. jednakże odmówił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Jednocześnie z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 18 czerwca 2018 r. wynika, że nie wyraził on również zgodny na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego ze względu na wątpliwości dotyczące jego ojcostwa. Wobec powyższego zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że zaistniała przesłanka określona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, bowiem skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego a zarazem złożenia oświadczenia majątkowego. Ponadto w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie trafnie przyjęły, że nie został spełniony warunek wynikający z art. 5 ust. 3a ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, pismem z 30 listopada 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. stwierdził, że w okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie dokonał wpłat. Jednocześnie kolejnym pismem Komornik potwierdził, że nie wyegzekwowano od skarżącego w okresie od 1 stycznia do 26 czerwca 2018 r. żadnej kwoty. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo uznały, że zachowanie skarżącego wyczerpało dyspozycję art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i prawidłowo wydano decyzję o uznaniu skarżącego - jako dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co tym samym dowodzi o braku zasadności skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Podsumowując Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, uznał działanie organu odwoławczego i organu pierwszej instancji za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi w całości. Odnosząc się natomiast do zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego wydania decyzji z [...] przez nieprawidłowo oznaczony organ a mianowicie przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w G., należy wskazać, iż jest on niezasadny w świetle art. 8b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.