IV SA/Gl 986/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając o z upoważnienia Prezydenta Miasta R., skierował J. O. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w R. Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. stwierdzono potrzebę przyjęcia J. O. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Strona spełnia warunki zawarte w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, nie można zapewnić jej pomocy w formie usług opiekuńczych. J. O. wniósł odwołanie od tej decyzji twierdząc, iż nie ma potrzeby umieszczania go w domu pomocy społecznej bowiem pozostaje pod opieką żony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko. W uzasadnieniu podniesiono w szczególności, iż stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. W myśl art. 54 ust. 1 ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Natomiast w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej łub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Ze względu na stan zdrowia strona wymaga całodobowej opieki ze strony innych osób, której nie można zapewnić w miejscu jej zamieszkania. Sąd Rejonowy w R. Wydział IV Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] sygn. akt: [...] postanowił umieścić Pana J. O. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Postanowienie stało się prawomocne z dniem [...] r. W skardze z dnia [...] września 2014 r. J. O. wyjaśnia, iż chodzi o własnych siłach i jest w stanie wszystko zrobić wokół siebie. Żona chodzi z nim na zakupy oraz opiekuje się nim. Dopiero w sytuacji, kiedy nie będzie mógł sobie poradzić lub żona zachoruje zwróci się do opieki społecznej o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: Kolegium) z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w całości w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działającego o z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie skierowania J. O. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Podstawę materialnoprawną przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy art. 54 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.). Stosownie do art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę taką kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2). W myśl przepisu zamieszczonego w ust. 4 art. 54 u.p.s., w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Analiza przywołanych wyżej przepisów prowadzi do kilku wniosków, istotnych dla rozpatrywanej sprawy. Po pierwsze – wedle ust. 1 art. 54 u.p.s. umieszczenie w domu pomocy społecznej stanowi prawo osoby spełniającej wymogi tam określone; po drugie – jak wynika z ust. 4 art. 54 u.p.s., pojawia się grupa osób, które "bezwzględnie wymagają pomocy" w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej (dalej: dps); po trzecie – jeśli osoba zaliczona do tej grupy (bezwzględnie wymagających pomocy w tej formie) nie wyraża zgody na umieszczenie w dps ośrodek pomocy społecznej zobowiązany jest do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Zawiadomienie to, jak należy wnosić, ma na celu ochronę osoby bezwzględnie wymagającej umieszczenia w dps w postępowaniu zmierzającym do zastępczego wyrażenia zgody przez sąd opiekuńczy. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt postępowania, J. O. jest osobą bezwzględnie wymagającą pomocy w postaci umieszczenia w dps odpowiedniego typu. Okoliczność ta wynika z Postanowienia Sądu Rejonowego w R. Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...] (karta 25 akt administracyjnych). W pkt. 1 tego orzeczenia Sąd postanowił : "Stwierdzić potrzebę przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej J. O. urodzonego [...] r. w T. bez jego zgody". Jednocześnie, co stwierdzono in fine, umieszczenie w dps następuje bez zgody skarżącego. U podstaw stanowiska Sądu legła "Opinia o stanie zdrowia psychicznego" datowana na dzień [...] grudzień 2013 r., sporządzona na jego zlecenie przez lekarza specjalistę terapii uzależnień i współuzależnienia (karta 14-16 akt administracyjnych). Jak wynika z wniosków zawartych w końcowej części opinii J. O. wykazuje cechy "otępienia znacznego w przebiegu uzależnienia od alkoholu". Ze względu na stan psychiczny nie jest zdolny do samodzielnego zaspakajania swoich podstawowych potrzeb bytowych. Nie wymaga leczenia w oddziale psychiatrycznym, natomiast bezwzględnie wymaga stałej opieki i kontroli przez osoby drugiej. Brak stałej opieki i nadzoru zagraża jego życiu i zdrowiu oraz życiu osób z jego najbliższego otoczenia. W konkluzji opinii stwierdzono, iż występują przesłanki do umieszczenia go w dps wbrew jego woli, bowiem ze względu na ewidentne zaburzenia krytycyzmu nie jest w stanie realnie ocenić swoich możliwości i sytuacji życiowej. Wobec tego uznać trzeba, iż zachodzą materialne przesłanki określone w art. 54 ust. 1 u.p.s. do umieszczenia J. O. w dps dla osób przewlekle psychicznie chorych. Jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu choroby psychicznej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Skarżący nie wyraził zgody na umieszczenie go w dps, jednakowoż zgodę tą zastąpiło orzeczenie Sądu podjęte na wniosek Prokuratora. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .