IV SA/Gl 987/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA del. Teresa Cisyk (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Starosta R. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), umorzył postępowanie w sprawie skierowania J. B., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji podał, iż o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania wystąpił Prokurator Rejonowy w R. wskazując, że J. B. leczył się psychiatrycznie, był poddany badaniom psychiatrycznym, a biegli stwierdzili u niego [...]. Organ stwierdził, że w przedłożonych przez Prokuraturę aktach sprawy karnej, o sygn. akt. [...], która została umorzona, brak jest opinii sądowo-psychiatrycznej z badania ambulatoryjnego. Ponadto organ ustalił, iż w latach [...]-[...] w stosunku do J. B. nie prowadzono postępowania w sprawie zastosowania leczenia odwykowego, a nadto, że od dnia otrzymania prawa jazdy (bezterminowego), tj. od [...] r., wobec w/w nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie w sprawie wykroczenia drogowego. Organ powołał się także na wyjaśnienia J. B. oraz zaświadczenie z Poradni Zdrowia Psychicznego w R. wystawione przez lekarza psychiatrę W. M., że wymieniony leczył się w latach [...]–[...], oraz na orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. pochodzące od psychologa uprawnionego do badania osób kierujących pojazdami, stwierdzające dalszą przydatność i zdolność do pracy na stanowisku: [...],[...],[...]. Stąd, brak przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator Rejonowy w R., wnosząc o jej uchylenie i o wydanie decyzji kierującej J. B. na badania. Zdaniem Prokuratora, umorzenie w przedmiotowej sprawie nie jest zasadne, albowiem u w/w stwierdzono [...] i [...]. Kierowanie pojazdem wymaga także ogólnej sprawności psychofizycznej, która ulega obniżeniu poprzez nadużywanie alkoholu, a także różnego rodzaju zaburzenia nerwowe. W myśl postanowień ustawy Prawo o ruchu drogowym, wspomniane zaburzenia powinien ocenić uprawniony lekarz, na podstawie decyzji kierującej na badania, z art. 122 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, następnie oceniając zarzuty odwołania stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie w świetle zebranego materiału dowodowego i regulacji prawnych w tej sprawie. Zgodnie bowiem, z treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm) zwanej dalej ustawą, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega m.in. kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), zwanego dalej rozporządzeniem, również wynika, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W ocenie Kolegium, mając na uwadze materiał dowodowy, nie zachodzi podstawa skierowania J. B. na badania lekarskie. Nie można także uznać za zrealizowaną podstawę skierowania określoną w § 2 ust. 5 - powzięcie przez starostę wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Organ dodał, że przekazana staroście przez Prokuratora Rejonowego w R. informacja jest w części informacją lakoniczną. Wskazanie, że J. B. "..leczył się psychiatrycznie i był poddany badaniom psychiatrycznym do sprawy [...]. Biegli stwierdzili u niego [...].", stanowiłoby oczywistą podstawę do skierowania na badania lekarskie, jednakże ta okoliczność nie znalazła potwierdzenia w aktach tej sprawy karnej, brak jest w nich opinii sądowo – psychiatrycznej z badania ambulatoryjnego przeprowadzonego przez dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, co potwierdza tę okoliczność notatka służbowa organu z dnia [...] r. Również inne czynności dowodowe nie uzasadniły twierdzenia o wystąpieniu [...]. Z pisma Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w R. z dnia [...] r., wynika, że w okresie [...]-[...] Komisja nie prowadziła postępowania o zastosowanie jednej z form leczenia odwykowego względem J. B.. Również rodzaj wykonywanych czynności zawodowych ([...]) oraz przedłożone orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r., nie dawały organowi podstaw do powzięcia wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia J. B.. Organ uwzględnił także dotychczasowy sposób zachowania się w/w w ruchu drogowym (niekaralność za wykroczenia drogowe). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił stanowisko w przedmiocie oceny przyjętej przez organ I instancji, że starosta nie powziął wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia J. B., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, która mieści się w granicach zasady swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy stwierdził, że samo wskazanie we wniosku Prokuratora, że J. B. leczył się psychiatrycznie nie świadczy jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do korzystania z posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Informacja taka, nie wyczerpuje przesłanki skierowania na badania lekarskie. Nie można przyjąć, by każdy przypadek leczenia psychiatrycznego mógł być podstawą skierowania. Z regulacji art. 122 ust. 1 ustawy i § 2 ust. 5 rozporządzenia, chodzi o takie zastrzeżenia, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Powyższe unormowanie wymaga informacji, która jednoznacznie wskazuje na taki rodzaj "zastrzeżeń", nie chodzi zaś tylko o możliwość ich występowania. Zgodnie z brzmieniem językowym, "zastrzeżenie" - to uwaga wyrażająca krytykę, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś, mimo ogólnej oceny pozytywnej (Słownik języka polskiego, t. III, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1999, s. 900). Taka kategoria zastrzeżeń nie została w jakikolwiek sposób wykazana w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Rejonowy w R. żądając jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, na podstawie którego nastąpiło rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Podkreślono, że w aktach sprawy karnej znalazła się notatka Komendy Powiatowej Policji, iż J. B. leczy się psychiatrycznie w Poradni Zdrowia Psychicznego w R., jednak organ pierwszej instancji nie wystąpił do w/w instytucji z zapytaniem czy istotnie w/w jest na takim leczeniu. Nieprzeprowadzenie tego dowodu było dla rozstrzygnięcia sprawy bardzo istotne, ponieważ w razie potwierdzenia tego faktu starosta powinien wydać decyzję w myśl art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. Prokurator powtórzył, że w trakcie prowadzonego postępowania w Prokuraturze Rejonowej w R. przeciwko J. B. ustalono, że w przeszłości leczył się on psychiatrycznie. Przy sprawie karnej został poddany także badaniom przez biegłych lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili u niego zaburzenia nerwicowe i alkoholizm. Ponieważ w/w posiada prawo jazdy kategorii B, z uwagi na wyżej wskazany stan zdrowia wystąpiono do Starosty R. z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. Prokurator podniósł także, że uzyskał wiadomość od lekarza psychiatry W. M., że J. B. cierpi na zaburzenia nerwicowe oraz alkoholizm. Dodał, że gdyby z Poradni Zdrowia Psychicznego w R. otrzymano wiadomość, że w/w leczy się w tej placówce, wtedy z całą pewnością, pomimo wszelkich innych zebranych w sprawie dowodów, nie można byłoby uznać, że nie zachodzą zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia oraz zdolności do kierowania pojazdami. Jednakże tak jak i organ I instancji, Kolegium dopuściło się zaniechania w prowadzonym przez siebie postępowaniu, gdyż nie zweryfikowało braku przeprowadzenia przez Starostę tak istotnego dowodu w sprawie, jakim jest dowód z dokumentacji Poradni Zdrowia Psychicznego. Prokurator podniósł, że umorzenie przedmiotowej sprawy nie może opierać się na przedłożonym zaświadczeniu lekarskim pochodzącym od lekarza psychiatry oraz na orzeczeniu lekarskim, gdyż w jego ocenie nie pochodzą od podmiotów uprawnionych do wypowiadania się w kwestii istnienie lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem u osób posiadających prawo jazdy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium wskazało, że samo stwierdzenie w notatce Komendy Powiatowej Policji w R., że J. B. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w R. nie świadczy jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do korzystania z posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. W piśmie procesowym z dnia [...] r., Prokurator Rejonowy w R. podniósł, że skoro J. B. leczył się w Poradni Zdrowia Psychicznego w R. w latach [...]-[...], to wydanie w dniu [...] r. orzeczenia lekarskiego dopuszczającego wymienionego do ubiegania się na kurs prawa jazdy i uzyskanie uprawnień po zdanym egzaminie budzi wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jego wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania aktu. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Starosty R. w przedmiocie umorzenia postępowania, w sprawie skierowania J. B., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Postępowanie administracyjne we wskazanej wyżej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ orzekający, w wyniku złożonego przez Prokuratora Rejonowego w R. wniosku o wszczęcie takiego postępowania, w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, poprzez wydanie decyzji o skierowanie J. B. na badania lekarskie, w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis art. 122 ust. 1 ust. 4 ustawy stanowi, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z przepisu powyższego więc wynika, że po pierwsze, musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia", a po drugie, potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania, które kończy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie. Również z przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215) zwanego dalej rozporządzeniem, wynika, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W celu dalszych rozważań należy odnotować, iż niniejsza sprawa zainicjowana wnioskiem prokuratora z dnia [...] r., nie dotyczyła kierowcy przed otrzymaniem prawa jazdy lecz kierowcy, który posiada prawo jazdy kat. B, od dnia [...] r. Podkreślić przy tym wypada, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy, zatem jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. Dlatego też, ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. W związku z powyższym, organ nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Odnotować również warto, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa, co wynika z art. 7 Konstytucji RP oraz z zasady legalizmu zawartej w art. 6 K.p.a. Stąd skorzystanie przez organ z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy będzie możliwe tylko wtedy, gdy nasuną się zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. "..Nie wystarczą wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Musi istnieć coś więcej niż wątpliwość. Okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze." (R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II.). Uwzględniając regulacje z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia, przyjdzie stwierdzić, że do skierowania na badania kontrolne nie jest wystarczająca sama informacja wskazująca na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych. Stąd w rozpoznawanej sprawie, organ orzekający, po otrzymaniu zawiadomienia od Prokuratora o stanie zdrowia kierowcy (alkoholizm), który uniemożliwia kierowanie pojazdem J. B., przeprowadził postępowanie dowodowe, bowiem zawiadomienie takie nie zwalnia organu od dokonania jego oceny pod względem wystąpienia przesłanki, o której mowa w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przypomnieć wypada, że w zawiadomieniu Prokurator podał, że J. B."..leczył się psychiatrycznie i był poddany badaniom psychiatrycznym do sprawy [...]. Biegli stwierdzili u niego [...]." Jednakże ta okoliczność, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego przez organ nie znalazła potwierdzenia w aktach tej sprawy karnej, bowiem brak było w nich opinii sądowo – psychiatrycznej. Natomiast słusznie organy przyjęły, że sama notatka Komendy Powiatowej Policji w R., że J. B. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w R. nie przesądza o istnieniu u w/w przeciwwskazań do korzystania z posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Organy orzekające bowiem ustaliły, że J. B. był leczony w Poradni Zdrowia Psychicznego w R., w latach [...]–[...], czego prokurator nie neguje. Tę okoliczność potwierdza także zaświadczenie lekarskie w/w Poradni z dnia [...] r., podpisane przez lekarza psychiatrę W. M., a zatem organ dysponował dokumentem pochodzącym od placówki, w której się leczył, we wskazanym w nim okresie, czego skarżący nie zauważa. Ponadto J. B. przyznał w oświadczeniu, że nie leczy się już od [...] r., gdyż od około 10 lat nie pije alkoholu. Dodał, że kiedy się leczył nie ubiegał się o prawo jazdy. Bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt, iż J. . otrzymał prawo jazdy w dniu [...] r, po uprzednich badaniach i pozytywnym orzeczeniu lekarskim wydanym w dniu [...] r. Organy ustaliły także, że z uwagi na charakter wykonywanej pracy w/w poddawany jest badaniom: psychologicznym, kwalifikacyjnym okresowym w celu określenia jego przydatności i zdolności do pracy na stanowisku [...],[...],[...]. Orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., podpisane przez psychologa uprawnionego do badania osób kierujących pojazdami, potwierdza u J. B. zdolność do wykonywania pracy na w/w stanowiskach, proponując kolejny termin badań okresowych po trzech latach, a zatem w [...] r. Odnotować trzeba, że uzyskane przez organ pismo Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w R. z dnia [...] r., wskazuje, że w okresie [...]-[...] Komisja nie prowadziła żadnego postępowania o zastosowanie jednej z form leczenia odwykowego względem J. B.. Przy ocenie całego materiału organ wziął pod uwagę także dotychczasowy sposób zachowania się w/w w ruchu drogowym (niekaralność za wykroczenia drogowe). W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zwłaszcza przez zastosowanie art. 77 § 1 K.p.a., zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, dochowując przy tym czynnego udziału stron w postępowaniu. Mając na uwadze rodzaj wykonywanych czynności zawodowych ([...]), treść orzeczenia psychologicznego z dnia [...] r., zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r., pisma Gminnej Komisji, oświadczenia kierowcy oraz posiadane przez organ akta kierowcy, nie dawały one organowi podstaw do powzięcia wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia J. B., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Stwierdzić przyjdzie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jest spójny. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że wymagane przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy "zastrzeżenie co do stanu zdrowia", musi zostać przynajmniej uprawdopodobnione. Ponadto, z lektury akt nie wynika, aby w rozpoznawanej sprawie okoliczność leczenia przed uzyskaniem prawa jazdy, trwała także po uzyskaniu takiego uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż J. B., ze względu na rodzaj wykonywanej pracy zawodowej ([...]) jest poddawany okresowym badaniom lekarskim, a te potwierdziły sprawność funkcji psychofizycznych i psycholog uprawniony do badania osób kierujących pojazdami orzekł o jego zdolności do pracy. Ponadto organy orzekające wykazały, że podnoszona okoliczność leczenia się J. B. nie została uprawdopodobniona jako przeciwwskazanie do kierowania pojazdami. Zaakcentować przyjdzie, że w świetle zebranych dowodów, w wyniku przeprowadzonego postępowania zostały opisane i wskazane okoliczności, które nie uprawdopodobniły istnienia stanów chorobowych, wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2005., I OSK 79/05 - LEX nr 191003). Zaskarżona decyzja zawiera pełne ustalenia faktyczne, prezentuje dowody, na jakich organ się oparł dokonując ich oceny oraz rozważania faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd organu zaprezentowany w motywach zaskarżone decyzji, dlatego nie znalazł podstaw do jej wzruszenia. W tym stanie faktycznym oraz prawnym brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, wszczętej z inicjatywy Prokuratora, w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, organy administracji publicznej naruszyły prawo. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.