IV SA/Gl 987/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), zobowiązano M.S. do zwrotu zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...]r. do [...]r. oraz do zwrotu dodatku szkoleniowego za okres od dnia [...]r. do [...]r., w łącznej kwocie [...] zł brutto. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, iż M.S. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, a mimo tego dokonał rejestracji jako osoba bezrobotna pobierając zasiłek dla bezrobotnych i dodatek szkoleniowy. W tej sytuacji pobierane świadczenia były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i podlegają zwrotowi. Decyzję tę poprzedzało zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie doręczone M.S. oraz protokół z przesłuchania strony z dnia [...]r. M.S. odwołał się od opisanej decyzji wskazując w odwołaniu, iż zasiłek dla bezrobotnych i dodatek szkoleniowy należał mu się. Oświadczył, iż z posiadanego gospodarstwa rolnego nie ma żadnego dochodu, jak też nie uzyskuje czynszu z umowy dzierżawy, poza tym co otrzymuje w naturze. Opisał nadto, iż utrzymywał się z pracy w Fabryce A do [...]r. skąd zwolniono go z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy. Od tej pory cały czas pozostaje w leczeniu aczkolwiek nie uzyskał uprawnień do renty. Otrzymane jako zasiłek dla bezrobotnych pieniądze wydał na wyżywienie i utrzymanie. Oświadczył nadto, iż nie stać go na zwrot żądanej przez organ kwoty, motywując to opisaną sytuacją materialną i zdrowotną. Wskutek złożonego odwołania sprawa rozpoznana została przez Wojewodę Ś., który decyzją dnia [...]r. Nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k,p,a. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Analizując stan faktyczny sprawy Wojewoda wskazał, iż odwołujący rejestrując się w dniu [...]r. jako bezrobotny, został prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach wynikających ze statusu osoby bezrobotnej, a w tym o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Pouczenie o obowiązujących przepisach potwierdził własnoręcznym podpisem. Po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania odwołującemu statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku, doręczono mu decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. Nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o uchyleniu decyzji wydanych w sprawie przyznania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego i utracie statusu osoby bezrobotnej. Powołując się na art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Wojewoda wskazał, iż za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie jest obowiązana do jego zwrotu. Organ odwoławczy zauważył, iż M.S. rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy nie poinformował organu o tym, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, a informację tę Urząd powziął od Gminy. Odwołujący nie kwestionuje faktu posiadania gospodarstwa rolnego, a twierdzi, iż wydzierżawił go innej osobie. Kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny sprawy, gdyż poprzez umowę dzierżawy odwołujący nie zmienił swego statusu właściciela gospodarstwa rolnego, a co więcej był uprawniony do osiągania przychodów z tytułu dzierżawy. Ponad rozważania faktyczne i prawne, w uzasadnieniu decyzji II instancji Wojewoda Ś. poinformował odwołującego, iż przysługuje mu prawo wystąpienia w odrębnym postępowaniu o rozłożenie na raty lub umorzenie należności, którą zobowiązany jest zwrócić. W skardze od decyzji Wojewody Ś. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarzucił nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, poprzez naruszenie art. 7 k.p.a oraz rozpoznanie jej bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela, a także bez należytego poinformowania go o wpływie faktu własności nieruchomości rolnej na uprawnienie do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W skardze zarzucono nadto naruszenie art. 10 k.p.a z powodu nie zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Uzasadniając skargę M.S. oświadczył, iż nie jest rolnikiem, nie posiada specjalistycznych maszyn i urządzeń, a od lat wykonuje pracę zawodowa na podstawie stosunku pracy. Większość jego ziemi oddaje w dzierżawę i z tego tytułu nie pobiera czynszu dzierżawnego. Uznał, jako niezgodne z konstytucyjną zasadą równości, pozbawienie go prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdy nie wykonuje pracy, a uzyskiwany zasiłek pokrywał jego podstawowe potrzeby. Zaprzeczył, by w chwili rejestracji jako bezrobotnego pouczono go o wpływie własności nieruchomości rolnej na uprawnienia i obowiązki osoby bezrobotnej. Zasiłek dla bezrobotnych pobierał zatem w dobrej wierze, a pozbawienie go uprawnień do zasiłku i nakazanie jego zwrotu, mimo uprzednio wydanej decyzji pozytywnej w tym przedmiocie, pozostaje w sprzeczności z zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zdaniem skarżącego organy nie powiadomiły go o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy, czym został pozbawiony możliwości uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony. Do skargi załączono kopie oświadczenia podpisanego przez skarżącego. Oświadczenie to dotyczyło pouczenia o treści art. 33 ust.3, ust. 4 pkt 4, art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o obowiązku zawiadamiania Powiatowego Urzędu Pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności lub innych okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku., a także obowiązku składania pisemnego oświadczenia o dochodach i innych dokumentach niezbędnych do ustalenia uprawnień zasiłkowych W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i odnosząc się do zarzutów skargi organ powołał się na dowody, w postaci karty rejestracyjnej skarżącego, znajdujące się w aktach sprawy zakończonej decyzją Wojewody Ś. z dnia [...]r. Nr [...] i wskazał, iż skarżący został szczegółowo poinformowany o przesłankach posiadania statusu osoby bezrobotnej i jego utraty. Skarżący podpisał "Oświadczenie Bezrobotnego" w Karcie Rejestracji Bezrobotnego, a w pkt 5 takiego oświadczenia znajduje się deklaracja bezrobotnego, w której oświadcza on, iż nie jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych. Ponadto Wojewoda Ś. wskazał, iż zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. jest również niezasadny. Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie, a po otrzymaniu zawiadomienia zgłosił się w organie i wypowiedział odnośnie zgromadzonego materiału (dowód - protokół urzędowy z dnia [...]r.). Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach dopuszczono dowód z akt tut. Sądu sygn. akt IV SA/Gl 410/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy. (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Konsekwentnie do powyższego zaznaczyć należy, iż sprawa wszczętą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach wskutek wniesienia przez M.S. skargi na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. Nr [...] nie mogła doprowadzić do uwzględnienia skargi ze względu na brak dostrzeżenia uchybień koniecznych do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż decyzje w przedmiocie statutu osoby bezrobotnej, zasiłku dla bezrobotnych , a także decyzje w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń dla bezrobotnych nie mają charakteru uznania administracyjnego. Organy ściśle związane są w tym przedmiocie obowiązującymi przepisami, w szczególności z tego tytułu, iż rozdysponowują środki pieniężne z funduszu pracy, których zarówno ilość, jak i przeznaczenie poddane jest rygorystycznej polityce. Zarzut skargi o pominięciu w sprawie słusznego interesu strony jest przeto całkowicie nietrafny. Odnosząc się do dalszych twierdzeń skarżącego, również im nie można przyznać słuszności. Odwołując się do dokumentacji zebranej w aktach kontrolowanej sprawy stwierdzić należy bowiem, iż skarżący nie był pozbawiony uprawnień wynikających z treści art. 10 k.p.a. Zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń stawił się w organie i złożył stosowne wyjaśnienia (karta 12 akt). Natomiast przeciwko twierdzeniom o braku poinformowania skarżącego o jego obowiązkach wynikających z rejestracji jako bezrobotny, a w szczególności o obowiązku informowania organu w przypadku bycia właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych przemawia materiał zebrany w sprawie tut. Sądu sygn. akt IV SA/Gl 410/08, której akta dopuszczono jako dowód. Znajdująca się tam Karta Bezrobotnego (karta 2) w pełni poświadcza twierdzenia Wojewody Ś. o przyjęciu do wiadomości przez skarżącego wskazanych obowiązków. Nie informując organu o swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżący nie wywiązał się z nałożonych na bezrobotnego obowiązków i zasadne jest postawienie tezy, iż wprowadził organ w błąd. Nie do skarżącego bowiem należała ocena skutków wywoływanych faktem zawartej przez niego umowy dzierżawy lecz zobowiązany był on informację o swoim statusie majątkowym przekazać w Powiatowym Urzędzie Pracy. Przesłanką uznania świadczenia pieniężnego za nienależnie pobrane, zgodnie z zapisem zawartym w art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), jest wypłata tego świadczenia na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Nie wyjawienie tak istotnego faktu, jakim jest własność gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad [...] ha przeliczeniowych prawidłowo uznane zostało przez organ za spełnienie opisanej przesłanki. Zgodnie natomiast z zapisem zawartym w art. 76 ust. 1 wymienionej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Również i w tym wypadku decyzja w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia nie ma charakteru uznania administracyjnego, a organ administracji nie może uzależniać swego stanowiska od jakichkolwiek innych, niż przedstawione w treści art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, okoliczności. Nie ma tu znaczenia sytuacja materialna, czy zdrowotna osoby zobowiązanej, ani też przyczyny, dla których nie powiadomiła ona organu o swojej pełnej kondycji majątkowej, mimo, iż wiedziała o takiej konieczności. Nie można przeto stawiać organowi rozpoznającemu sprawę zarzutu, iż nie wyjaśnił należycie okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną decyzję za legalną, co czyni wniesiona skargę nieskuteczną. W związku z powyższym orzeczono, po myśli art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji