IV SA/Gl 995/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, ŚPWIS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: organ I instancji, PPIS) z dnia [...]r. nr [...] stwierdzającą u D. S. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kodeksu pracy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu po wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 196/15 PPIS w T. uzyskał uzupełnione orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia [...]r. nr [...], w którym lekarze orzecznicy wyjaśnili, że badanie elektroneurograficzne z dnia 9 grudnia 2013 r. wykazało cechy prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka, a u D. S. wykluczono istnienie istotnych pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: WOMP) uznali, że istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia (obecnie w okresie remisji), wobec powyższego nie znaleźli podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...]r. Na skutek skargi pracodawcy - A sp. z o. o. w T. powyższa decyzja została uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 761/16. W motywach wyroku wskazano, że w sprawie pozostaje wątpliwość czy po operacji przeprowadzonej u D. S. w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone, a w razie stwierdzenia, że zostało wyleczone brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem Sądu organ nie zawarł w decyzji jednoznacznych stwierdzeń, a przytoczenie fragmentu pisma Kierownika Działu Konsultacyjno- Diagnostycznego WOMP w Sosnowcu z dnia [...]r. nie jest wykonaniem wytycznych Sądu i stanowi tylko przedstawienie innego poglądu niż ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...]ponownie utrzymał w mocy decyzję PPIS w T. z dnia [...]r. nr [...] stwierdzającą u D. S. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół ciaśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kodeksu pracy. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał dotychczasowy przebieg postępowania. Dalej wskazał, że decyzja została wydana w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach- Poradnię Chorób Zawodowych w Sosnowcu z dnia [...]r. nr [...] oraz uzupełnione po wyrokach WSA w Gliwicach orzeczeniem lekarskim PChZ WOMP z dnia [...]r. nr [...] i orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...]r. nr [...], w którym lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową- przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. ŚPWIS zaznaczył, że w orzeczeniu z dnia [...]r. z uwagi na wieloletnią pracę w narażeniu na czynności stwarzające ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka w kończynie górnej prawej istnieją podstawy do przyjęcia co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka rozpoznanego strony. Wskazał, że stanowisko lekarzy IMP i ZŚ jest zgodne z orzeczeniem lekarskim jednostki I stopnia. Nadto organ przytoczył treść ww. orzeczenia, zgodnie z którym nie można twierdzić, że schorzenie zostało u D. S. wyleczone. Po zabiegu operacyjnym nastąpiła jedynie poprawa w zakresie drętwienia ręki (aktualnie występuje tylko okresowo w obrębie kciuka), utrzymuje się jednak osłabienie siły chwytu ręki i ból okolicy nadgarstka po obciążeniu. W dwóch ostatnich badaniach EMG (wykonanych już po leczeniu operacyjnym), potwierdzono utrzymywanie się zaburzeń przewodnictwa (aktualnie w stopniu niewielkim). ŚPWIS wskazał, że zdaniem lekarzy pomimo dobrego efektu terapeutycznego zabiegu odbarczenia nerwu pośrodkowego prawego (zmniejszenie dolegliwości, obiektywnie w badaniu EMG początkowo normalizacja, a ostatnio niewielkie zaburzenia neurograficzne) nie udało się ostatecznie przywrócić pełnej funkcji nerwu. Stan taki wynika z faktu, że nerw pośrodkowy w okresie, kiedy jest uciśnięty, ulega uszkodzeniu, co daje obraz mniej lub bardziej zaawansowanej neuropatii. Operacyjne odbarczenie nerwu pośrodkowego nie naprawia tego uszkodzenia, a jedynie zapobiega dalszej destrukcji nerwu. Niektóre dolegliwości pojawiające się w okresie późniejszym po zabiegu, takie jak np. ból w rzucie nadgarstka, mogą być spowodowane np. przez tworzącą się w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu bliznę pozabiegową. W orzeczeniu podkreślono również, że nie można zaprzeczyć, że rozpoznane u D. S. schorzenie w postaci zespołu cieśni nadgarstka wystąpiło w trakcie zatrudnienia w warunkach bez wątpienia narażających na jego powstanie - jest to więc schorzenie zawodowe. Przeprowadzone leczenie operacyjne spowodowało poprawę w zakresie dolegliwości i parametrów przewodnictwa nerwu pośrodkowego, nie spowodowało jednak całkowitego wyleczenia. Lekarze nadmienili, że nadal aktualne jest stanowisko Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, zgodnie z którym w przypadkach skutecznie leczonych chorób, przy istnieniu nie budzącego wątpliwości rozpoznania klinicznego i przy spełnieniu innych koniecznych warunków orzeczniczych należy je uznać za schorzenia zawodowe. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A sp. z o.o. w T. – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 138 k.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ II instancji do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2015 r. Skarżąca Spółka podniosła, że organ II instancji nie doprowadził do wyjaśnienia sygnalizowanych przez Sąd niejasności, zawartych w wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim, w tym sprzeczności pomiędzy sentencją orzeczenia, rozpoznającego u D. S. chorobę zawodową, a ustaleniami zawartymi w jego uzasadnieniu, z których wynika, iż schorzenie to zostało wyleczone. Wskazała, że w konsekwencji tego zaniechania organ wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u D. S. w sytuacji, gdy z orzeczenia lekarskiego wynika, iż stan pacjentki jest taki, jak po wyleczeniu przebytej choroby, a zatem, zgodnie z wiążącą organ oceną prawną Sądu, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia D. S. oraz dostatecznego wyjaśnienia sprawy wyrażające się zaniechaniem uzyskania od jednostki medycznej, uzupełniającego orzeczenia lekarskiego, które wyjaśniałoby sprzeczności i niejasności, zachodzące w wydanym uprzednio w sprawie orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. zgodnie ze wskazaniami Sądu. W ocenie skarżącej orzeczenie z dnia [...]r. w żadnej mierze nie przyczynia się do usunięcia powyższych wątpliwości, nie zawiera ustosunkowania do poprzedniej opinii, a w istocie stanowi powielenie jej treści. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego placówki diagnostycznej pierwszego stopnia pod względem formalnym, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wewnętrznie sprzeczne, z którego uzasadnienia wynika, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Równocześnie strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności: § 6 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia poprzez niewystąpienie do jednostki orzeczniczej o wydanie dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, jak również niepodjęcie innych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego. W obszernym uzasadnieniu skarżąca Spółka podkreśliła, że organ II instancji, ignorując wytyczne zawarte w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. oraz 8 lutego 2017 r. oparł swoją decyzję na orzeczeniu lekarskim, w którym dokonano rozpoznania choroby zawodowej pomimo uzyskania dobrego efektu terapeutycznego. W ocenie strony skarżącej okoliczność ta, zgodnie z dokonaną przez Sąd i wiążącą w niniejszej sprawie oceną prawną, stanowi bezwzględną przeszkodę do stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto skarżącą Spółka wskazała, że organ wbrew wytycznym Sądu oparł się na stanowisku Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, zgodnie z którym w przypadkach skutecznie wyleczonych chorób, przy istnieniu niebudzącego wątpliwości rozpoznania klinicznego i przy spełnieniu innych koniecznych warunków orzeczniczych należy uznać je za schorzenia zawodowe. Na koniec strona skarżąca zaznaczyła, że to na organie cięży obowiązek skontrolowania czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Zdaniem skarżącej organ jest obowiązany do dokonania oceny formalnej poprawności orzeczenia lekarskiego, będącego dowodem z opinii biegłego. W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego względnie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej. W związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 761/16 decyzji Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...]. powtórne rozpoznanie sprawy przez organy nastąpiło w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Tym samym kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a. dokonywana obecnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w cyt. wyroku. W związku z powyższym, konieczne jest ustalenie co zostało "przesądzone" przez Sąd w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 761/16. W motywach wyroku wskazano, że w sprawie pozostaje wątpliwość czy po operacji przeprowadzonej u D. S. w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone, a w razie stwierdzenia, że zostało wyleczone brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art.77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Przedstawione Sądowi wraz ze skargą akta administracyjne pozwalają stwierdzić, że organ wykonał zalecenia zawarte w wyroku z dnia 8 lutego 2017 r. zwracając się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o wyjaśnienie spornych kwestii. Organ otrzymał uzupełniające orzeczenie lekarskie nr [...], w którym zaznaczono, że nie można twierdzić, że schorzenie zostało u D. S. wyleczone. Po zabiegu operacyjnym nastąpiła jedynie poprawa w zakresie drętwienia ręki (aktualnie występuje tylko okresowo w obrębie kciuka), utrzymuje się jednak osłabienie siły chwytu ręki i ból okolicy nadgarstka po obciążeniu. W dwóch ostatnich badaniach EMG (wykonanych już po leczeniu operacyjnym), potwierdzono utrzymywanie się zaburzeń przewodnictwa (aktualnie w stopniu niewielkim). W orzeczeniu wskazano, że pomimo dobrego efektu terapeutycznego zabiegu odbarczenia nerwu pośrodkowego prawego (zmniejszenie dolegliwości, obiektywnie w badaniu EMG początkowo normalizacja, a ostatnio niewielkie zaburzenia neurograficzne) nie udało się ostatecznie przywrócić pełnej funkcji nerwu. Stan taki wynika z faktu, że nerw pośrodkowy w okresie, kiedy jest uciśnięty, ulega uszkodzeniu, co daje obraz mniej lub bardziej zaawansowanej neuropatii. Operacyjne odbarczenie nerwu pośrodkowego nie naprawia tego uszkodzenia, a jedynie zapobiega dalszej destrukcji nerwu. Niektóre dolegliwości pojawiające się w okresie późniejszym po zabiegu, takie jak np. ból w rzucie nadgarstka, mogą być spowodowane np. przez tworzącą się w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu bliznę pozabiegową. W orzeczeniu podkreślono również, że nie można zaprzeczyć, że rozpoznane u D. S. schorzenie w postaci zespołu cieśni nadgarstka wystąpiło w trakcie zatrudnienia w warunkach bez wątpienia narażających na jego powstanie - jest to więc schorzenie zawodowe. Przeprowadzone leczenie operacyjne spowodowało poprawę w zakresie dolegliwości i parametrów przewodnictwa nerwu pośrodkowego, nie spowodowało jednak całkowitego wyleczenia. Lekarze nadmienili, że nadal aktualne jest stanowisko Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy, zgodnie z którym w przypadkach skutecznie leczonych chorób, przy istnieniu nie budzącego wątpliwości rozpoznania klinicznego i przy spełnieniu innych koniecznych warunków orzeczniczych należy je uznać za schorzenia zawodowe. W rozpatrywanej sprawie, orzeczenie lekarskie uzupełnione przez stosowne wyjaśnienia przedstawione na żądanie organu, zgodnie z wytycznymi prawomocnego wyroku z dnia 8 lutego 2017 r. odpowiada prawu, gdyż spełnia warunki formalne, a także zostało należycie i wyczerpująco uzasadnione, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalenia oparto na analizie pełnego stanu faktycznego (tj. na analizie narażenia zawodowego, dostępnej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badaniach specjalistycznych, jak również wiedzy szczególnej dotyczącej przedmiotowej choroby zawodowej). Wbrew twierdzeniu strony skarżącej pracodawcy, konkluzja orzeczenia lekarskiego nie budzi wątpliwości, jest jednoznaczna, konkretna i niesprzeczna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Ponownie powtórzyć tu trzeba ugruntowany pogląd judykatury, do którego skład orzekający przychyla się w całości. Zgodnie z tym poglądem każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie – jak każdy dowód w postępowaniu. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Organ inspekcji sanitarnej nie naruszył również zasady wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, ponieważ wykazano istnienie związku przyczyno- skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a stwierdzonym schorzeniem. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego, bowiem zgromadził przed wydaniem zaskarżonej decyzji obszerny materiał dowodowy, przeprowadził postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartymi w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów k.p.a., a w szczególności oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu lekarskim mającym charakter opinii biegłego. Reasumując Sąd stwierdza, że organ drugoinstancyjny odniósł się szczegółowo do wszystkich kwestii uznanych za niewyjaśnione lub sporne w wyroku WSA z dnia 8 lutego 2017 r. Przedstawił w tym zakresie stosowną argumentację podpartą uzyskaną opinią uzupełniającą. Opinia ta stanowi wiarygodny środek dowodowy potwierdzający istnienie choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.