IV SA/Gl 996/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E.Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Następnie pismem z dnia [...] skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu "PPF". Kolejnym pismem z dnia [...] nadanym w terminie otwartym do uzupełnienia braków wniosku, skarżąca zwróciła się do Sądu o wyjaśnienie sposobu wypełnienia urzędowego formularza "PPF", po czym, po uzyskaniu stosownych wyjaśnień, w dniu [...] wpłynął do Sądu wniosek sporządzony na tym formularzu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że wobec zamiaru wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 17 czerwca 2009 r. koniecznym staje się udział w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego adwokata lub radcy prawnego, a ona nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi na skorzystanie z usług adwokata z wyboru. Nadto oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem K.Ś. i synem D.Ś. Podała także, że jest właścicielką domu w zabudowie szeregowej o powierzchni [...] m2. Nie podała natomiast danych, które wskazywałyby, iż dysponuje innymi zasobami materialnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składa się dochód skarżącej z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł oraz umowy zlecenia w kwocie [...] zł, dochód jej męża osiągany z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł, a także dochody syna z tytułu renty socjalnej w kwocie [...] zł oraz [...] zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku skarżąca dołączyła również zestawienie miesięcznych wydatków ponoszonych przez jej gospodarstwo domowe, z którego wynika, że wydatki te oscylują w granicach [...] zł, przy czym zaznaczyła, że osiągane przez rodzinę dochody i tak nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich jej potrzeb. Wśród miesięcznych wydatków wskazała wydatki na zakup żywności w kwocie ok. [...] zł, z tytułu spłaty rat pożyczki [...] zł, opłaty za prąd w kwocie [...] zł, a za ogrzewanie gazowe, przy uwzględnieniu podwyżek cen nośnika energii, ok. [...] zł. Ponadto podała, że wydatkuje miesięcznie [...] zł z tytułu składek ubezpieczeniowych, [...] zł tytułem podatku i usług komunalnych, [...] zł za dostawę wody, [...] zł na naprawy różnego rodzaju sprzętu gospodarstwa domowego lub jego odtworzenie, [...] zł na zakup benzyny, [...] zł na zakup leków, sprzętu ortopedycznego oraz usług rehabilitacyjnych i treningów logopedycznych niezbędnych jej synowi. Wśród koniecznych miesięcznych wydatków jej gospodarstwa domowego podała również wydatki ponoszone na korzystanie z usług różnych operatorów telekomunikacyjnych w kwocie [...] zł, na zakup środków czystości, bielizny pościelowej i odzieży w kwocie łącznej [...] zł. Na zakończenie podniosła, że podane wydatki nie wyczerpują w pełni katalogu miesięcznych obciążeń budżetu gospodarstwa, gdyż nie uwzględniają np. kosztów naprawy samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie adwokata jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, które uniemożliwiają jej poniesienie tych kosztów (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca i jej małżonek znajdują się niewątpliwie w trudnym położeniu życiowym wynikającym z poważnych problemów zdrowotnych ich oraz ich syna. Należy jednak podkreślić, iż przywołany wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi jednoznacznie, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje przede wszystkim stan majątkowy osoby składającej wniosek. Tymczasem analiza sytuacji materialnej E.Ś. (i jej rodziny) prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z oświadczeń skarżącej wynika bowiem, iż jej trzyosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości przekraczającej sześć tysięcy złotych, co w ocenie Sądu powinno bez trudu umożliwić zgromadzenie środków finansowych wystarczających na pokrycie kosztów związanych z udziałem niniejszym postępowaniu adwokata z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej trzyosobowej rodziny. Jakkolwiek wnioskodawczyni podniosła, że obciążają ją znaczne koszty utrzymania, to jednak jej oświadczenia w tym zakresie nie można przyjąć bezkrytycznie. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że koszty ogrzewania gazowego wykazane przez skarżącą w kwocie [...] zł miesięcznie są ponoszone w okresie grzewczym tzn. w okresie od miesiąca października do kwietnia zatem przez 7 miesięcy w roku, co dałoby się przeliczyć na średnią kwotę miesięcznych wydatków na ten cel w wysokości ok. [...] zł. Podobnie w odniesieniu do kosztów zakupu energii elektrycznej należy zwrócić uwagę, że rachunki z reguły obejmują okres dwumiesięczny, a nie jednomiesięczny, co stanowi o konieczności uwzględnienia tych wydatków na poziomie ok. [...] zł miesięcznie, a nie jak tego chce wnioskodawczyni w kwocie [...] zł. Również w odniesieniu do wydatków na zakup benzyny do samochodu oraz remonty i odtworzenie stanu zniszczonych artykułów gospodarstwa domowego strona nie poparła swych twierdzeń żadnymi dowodami źródłowymi, które wskazywałyby na tak wysoki ich poziom. Trzeba bowiem zauważyć, iż zakup paliwa samochodowego za kwotę ok. [...] zł związany byłby z koniecznością przejeżdżania samochodem ok. [...] km miesięcznie, zaś za kwotę [...] zł (12 miesięcy x [...] zł) można wymienić niemal corocznie wszystkie sprzęty ADG użytkowane w przeciętnym gospodarstwie domowym. Zatem należało uznać, iż z treści oświadczenia strony nie wynika, by miesięczne wydatki na niezbędne potrzeby życiowe rodziny były na tyle duże, aby stanowiły istotne obciążenie dla trzyosobowej rodziny dysponującej relatywnie znacznym dochodem, jakim jest kwota [...] zł. Z oświadczenia tego nie wynika również, by rodzina skarżącej obciążona była ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania, poza kosztami leczenia jej członków. W tym kontekście należy zauważyć, że prawo pomocy jest instytucją mającą na celu zapewnienie prawa do sądu osobom, które z racji trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły, w szczególności pozostającym w niedostatku materialnym, nie są w stanie samodzielnie zgromadzić środków finansowych pozwalających im na ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem instytucja, za pomocą której Państwo umożliwia im dochodzenie ich słusznych roszczeń przed sądami administracyjnymi. Jednak, na co należy zwrócić szczególną uwagę, jest to instytucja, z której dobrodziejstwa można skorzystać tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy skarżący stosownie do regulacji art. 246 p.p.s.a., nie jest w stanie ponieść bądź jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro zatem skarżąca, nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów udziału adwokata w niniejszym postępowaniu sądowym bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swojej rodziny, należało odmówić jej przyznania prawa pomocy. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.