IV SA/Gl 997/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] Przedmiotem sporu jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej – dalej SKO, Kolegium- nr [...] z [...]r. którą organ ten po rozpatrzeniu sprawy z odwołania M.Z. dalej strona, skarżący od decyzji z dnia [...]r, nr [...] Wójta Gminy M., w przedmiocie: uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy M. nr [...] z dnia [...]r w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. ur. [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób że: 1) uchylił decyzję ostateczną Wójta Gminy M. nr [...] z dnia [...]r przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. ur "[...]r w wysokości 500zł miesięcznie na okres od 01.10.2017r do 30.09.2018r 2) odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. ur. [...]r w wysokości 500zł miesięcznie na okres od 01.10.2017r do 30.09.2018r. Stan sprawy jest następujący ; Wójt Gminy M. [...]r. wydał ostateczną nr [...] którą przyznał stronie świadczenie wychowawcze na dziecko M.Z. ur. [...]r. W dniu 12.06.2018r. Wójt Gminy M. wydał decyzję o nr [...], którą uchylił swoją decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...]r w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. ur. [...]r. na podstawie m.in. art. 1, art . 2, art. 5, art.7, art. 10, art. 10, art. 20, art. 23, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 104 ,art. 107, art. 151 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U. z 2017 r.,poz.1257), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz, zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017, poz. 1465) . W wyniku wznowienia postępowania organ I instancji ustalił, że świadczenie wychowawcze na dziecko M.Z. zostało przyznane stronie na podstawie nieprawdziwych informacji w zakresie ilości osób w rodzinie strony. W dniu 09.11.2017r. do organu wpłynęło pismo z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., z którego wynikało, że toczy się tam postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci N.Z. i A.Z. W związku z powyższym. Organ powziął wątpliwość co do zasadności wypłaty świadczeń, gdyż z pisma wynikało, że dzieci nie zamieszkują z ojcem. Jak organ ostatecznie organ ustalił N. i A.Z. córki strony nie zamieszkują wspólnie z wnioskodawcą lecz zamieszkują wraz z matką we W. Stwierdzono, iż strona nie przedłożyła wyroku o ustanowieniu opieki naprzemiennej na córkami, a jedynie orzeczenie o ustaleniu kontaktów z dziećmi. W ocenie organu orzeczenie to nie spełnia o wyczerpaniu przez stronę definicji opieki naprzemiennej, gdyż ograniczono w nim opiekę do 8 h dziennie z wyłączeniem okresów świątecznych i wakacyjnych, gdzie strona z uwagi na znaczną odległość kontaktuje się z córkami telefonicznie a osobiście jedynie w okresach świątecznych i wakacyjnych. Z tego względu organ uznał, iż świadczenie na syna nie przysługuje stronie, gdyż skoro córki zamieszkują wraz z matką, to syn stanowi pierwsze dziecko w rodzinie strony i pobieranie nań świadczenia jest uzależnione od nieprzekroczenia kryterium dochodowego, które w jego sytuacji jest przekroczone i stanowi kwotę w przeliczeniu na osobę od 01.10.2017 do 31.10.2017 1302,90 zł i od 01.11.2017r. po uwzględnieniu dochodu z roku bazowego 2016 i dochodu z 2017r dochód stanowi 1431,62 zł co powoduje, iż stronie świadczenie wychowawcze na syna nie przysługuje. W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi: błędne przyjęcie podstawy prawnej uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia dalece dowolną ocenę kryterium opieki/pieczy naprzemiennej brak przeprowadzenia ponownego rozpoznania sprawy/przeprowadzenie bez udziału strony bezpośrednio zainteresowanej i wniosła o uchylenie decyzji w całości. Zaakcentowała, że złożony wniosek dot. ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko syna M. jako kolejnego dziecka — tym samym, brak jest konieczności przedstawiania dochodów rodziny. Zaznaczył, że GOPS przeprowadził postępowanie i wydał nową decyzję bez zawiadomienia o wznowieniu postępowania i tym samym uniemożliwił wzięcie w nim udziału, odebrał możliwość obrony zajętego stanowiska, pozbawił praw. SKO nie stwierdziło podstaw do uwzględnienia odwołania i w dniu [...]r wydało opisaną powyżej decyzję na podstawie m.in. art., 145 § 1 pkt.5, art. 151 § 1 pkt.2, art. 138 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 14.06.1960r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 t.j.) którą uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób że: uchyliło decyzję ostateczną Wójta Gminy M. nr [...] z dnia [...]r przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. i odmówiło przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na to dziecko w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 01.10.2017r do 30.09.2018r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne sprawy co do tego, iż skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej na córkami, a okoliczność ta nie wynika z treści wyroku S.O. we W. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Rodzina strony nie składa się z córek A. i N. i nie sprawuje ona opieki naprzemiennej nad nimi, zatem świadczenie wychowawcze na dziecko M.Z. zostało przyznane na podstawie nieprawdziwych informacji w zakresie ilości osób w rodzinie strony co oznacza, iż świadczenie wychowawcze na nie stronie nie przysługuje, gdyż przekroczone jest kryterium dochodowe. Kolegium przywołało w treści decyzji regulacje ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci: a to art. 4, art. 2 pkt 16 i art. 26 kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy wskazał też na art. 145 §1 pkt.5 Kpa zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podał iż przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Warunkiem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt.5 Kpa jest pojawienie się tylko takich dowodów, które są dla sprawy istotne, są one nowe i które istniały w dniu wydania decyzji, oraz nie były znane organowi administracyjnemu. Kolegium podniosło iż na gruncie przedmiotowej sprawy bezspornie wystąpiła nowa, istotna dla sprawy okoliczność, nieznana organowi I instancji w dniu orzekania o której mowa w art. 145 §1 pkt 5 Kpa. Z kolei ponowna weryfikacja uprawnień wykazała, że ujawnienie, tej okoliczności miało także istotny wpływ na uprawnienie Strony przyznane ostateczną decyzją z dnia [...]r. organ I instancji ustalił bowiem, że po weryfikacji przesłanki dochodowej, stanowiącej ustawowy pułap przyznania uprawnienia na pierwsze dziecko, świadczenie wychowawcze nie przysługiwało w okresie od 01.10.2017r. do 30.09.2018r., ze względu na to, że dochód na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 800 zł. Zarzut zawarty w odwołaniu w ocenie kolegium był bezzasadny gdyż postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. przyznanego ostateczną decyzją z dnia [...]r., nr [...] i jednocześnie poinformował o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie, zgodnie z art. 10 Kpa, a postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 28.05.2018r. stronie. W skardze do WSA w Gliwicach skarżący organowi II instancji zarzucił błędne ustalenia faktyczne co do dziecka objętego wnioskiem, błędne przyjęcie podstawy odmowy przyznania świadczenia, dalece dowolną ocenę kryterium opieki/pieczy naprzemiennej, zaznaczył, że złożony wniosek dot. ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko syna M., jako kolejnego dziecka - tym samym, brak jest konieczności przedstawiania dochodów jego rodziny. Rozpatrywanie wniosku, jako wniosku o przyznanie praw do świadczenia na pierwsze dziecko jest niezgodne ze złożonym wnioskiem w konsekwencji, wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w oparciu o niespełnienie kryterium dochodowego jest bezpodstawne. Wskazał, że Wyrok Sądu Okręgowego we W. o rozwód z dnia [...]r. nie wykluczył sprawowania opieki naprzemiennej, władza rodzicielska nie została mu ograniczona, zawieszona ani odebrana. Sąd sprecyzował wykonywanie władzy rodzicielskiej oraz określił kontakty z dziećmi w taki sposób, że w powtarzających się okresach sprawuję on wyłączną opiekę nad córkami. Powyższe zdaniem strony stanowi podstawę, że w przedmiotowej sprawie spełnione są kryteria do uznania sprawowania przeze niego opieki naprzemiennej nad córkami. Tym samym ma pełne prawo, w myśl art 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do zaliczenia córek do swojej rodziny, w konsekwencji: córka A. jest moim pierwszym dzieckiem, natomiast córka N. i syn M. są dziećmi kolejnymi. Zaznaczył, że w odniesieniu do przedmiotowej sytuacji GOPS, dalej SKO błędnie wskazały art.5 ust.2 ustawy jako podstawę uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia, bowiem powołany przepis reguluje jedynie kwestie techniczne ustalania wysokości świadczenia w sytuacji, kiedy dzieci na które składa się wnioski przebywają częściowo u każdego z rodziców. Podkreślił że ten sam GOPS wydał członkom jego rodziny tzw. Karty Dużej Rodziny gdzie do członków rodziny została zaliczona cała trójka moich dzieci. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie . Na rozprawie strona przedłożyła jako dowód kserokopie decyzji Prezydenta Miasta W. z [...]r. o przyznaniu jego byłej żonie świadczenia wychowawczego w wysokości ½ na córkę Natalię za okres od 01.08.2018r. do 2019.09.30r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej – Ppsa ( t.j. Dz.U.2018 poz.1302) . Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej, którą organ ten działając na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt 5 , art. 151 § 1 pkt 2 , art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję ostateczną Wójta Gminy M. nr [...] z dnia [...]r. przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M.Z. ur. [...]r. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 01.10.2017r. do 30.09.2018r. i odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na to dziecko w tej wysokości na okres od 01.10.2017r. do 30.09.2018r. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego aktu należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że został ona wydany w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. Skoro instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wadliwość ta musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wyliczone w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu zwykłym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego. Natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Powołany jako podstawa prawna wznowienia postępowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na wskazanej powyżej podstawie wznawia się postępowanie, gdy spełnione zostaną zatem łącznie trzy przesłanki: - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych; - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; - okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji podejmując sporne w sprawie rozstrzygnięcia nie zawarły w ich uzasadnieniu argumentacji na poparcie poglądu, iż w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. co z kolei miało uzasadniać uchylenie decyzji z dnia [...]r Wójta Gminy M. i podjęcie decyzji w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna strony. Analizując bowiem treść decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...]r. wydanej w wyniku wznowienia postępowania Sąd nie dopatrzył się by organ w jej uzasadnieniu wskazał jakie to nowe dowody, lub jakie to nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu 07.09.2017r. a nieznane organowi, kiedy to orzeczono o przyznaniu stronie prawa do świadczenia wychowawczego na syna strony uzasadniały stanowisko organu, iż zasadnym jest uchylenie decyzji dotychczasowej z [...]r. nr [...] Wójt Gminy M. za wyjątkiem przywołania w sentencji decyzji w/w regulacji art. 151 § 1 pkt 2 kpa nie wskazał przyczyn z powodu których uznał, iż zasadnym jest podjęcie decyzji na tej podstawie i jakie podstawy do jej uchylenia określone w art. 145 § 1 kpa w sprawie zaistniały. Podobnie Sąd po zapoznaniu się z treścią decyzji Kolegium z dnia [...]r. nr [...] nie stwierdził, by organ oprócz zacytowania regulacji art. 145 § 1 kpa i opisu co należy rozumieć przez nowy dowód i nową okoliczność faktyczną wskazał, która z tych przesłanek wznowienia postępowania zachodzi w sprawie i w czym jej upatruje. Owszem w części wstępnej rozważań prawnych organ szeroko analizuje przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w aspekcie pojęcia rodziny, opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych , jednak po ostatecznym przyjęciu, iż w sprawie nie miała miejsca taka opieka po stronie skarżącego, nie dokonuje subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego w aspekcie brzmienia regulacji art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ocena organu w tym zakresie sprowadza się do stwierdzenia iż "na gruncie przedmiotowej sprawy bezspornie wystąpiła nowa, istotna dla sprawy okoliczność, nieznana organowi I instancji w dniu orzekania o której mowa w art. 145 §1 pkt.5 Kpa. Z kolei ponowna weryfikacja uprawnień wykazała, że ujawnienie, tej okoliczności miało także istotny wpływ na uprawnienie Strony przyznane ostateczną decyzją z dnia [...]r, nr [...] Organ I instancji ustalił bowiem, że po weryfikacji przesłanki dochodowej, stanowiącej ustawowy pułap przyznania uprawnienia na pierwsze dziecko, świadczenie wychowawcze nie przysługiwało w okresie od 01.10.2017r do 30.09.2018r, ze względu na to, że dochód na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 800 zł." (vide str. 6 decyzji k- 61 akt adm.). Wobec powyższego podkreślenia wymaga, że w myśl przepisu art. 107 k.p.a., organ administracyjny był zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia decyzji w taki sposób by odpowiadało to dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, by nie było wątpliwości, co legło u podstaw ich wydania, jakie konkretnie przesłanki spowodowały że nastąpiło podjęcie decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Uzasadnienie decyzji winno nadto realizować wyrażoną w art. 11 kpa zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Nie budzi wątpliwości Sądu, że zarówno Kolegium jak i organ I instancji uchyliły się od dochowania obowiązków wynikających z tych przepisów. Z powyższych względów należało stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wskazanych wymogów, a brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia Sądowi jej właściwą kontrolę. Nie ulega zarazem wątpliwości, że powyższe uchybienie nie tylko prowadziło do naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania, lecz także zasady dwuinstancyjności, zobowiązującej organ odwoławczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, mając na uwadze stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie orzekania przez organ drugiej instancji (art. 15 k.p.a.). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzją. Rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji, uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i ponownie podejmując decyzję w sprawie sporządzi uzasadnienie decyzji z zachowaniem wymogów zawartych w art. 107 § 3 kpa.