IV SA/Gl 998/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J.K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2009r. sygn. akt IV SA/Gl 978/08 w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/GL 978/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...]r. Podstawą tego orzeczenia było ustalenie, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego przez niego lokalu jak również nie był osobą oczekującą na dostarczenie lokalu zamiennego czy socjalnego. Pismem z dnia [...] r. J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania zakończonego przywołanym wyrokiem. W skardze tej wskazał, że wyżej opisana decyzja Kolegium była dla skarżącego bardzo krzywdząca, bowiem uwzględniała jedynie "kłamliwe uzasadnienie wydanej przez organ I Instancji decyzji o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego". Zaznaczył ponadto, że wyrok tutejszego Sądu objęty skargą o wznowienie jest również dla niego bardzo krzywdzący i niesprawiedliwy zatem w oparciu o regulację art. 145 K.p.a. wniósł o wznowienie postępowania. Na mocy zarządzenia z dnia [...] r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez wskazanie podstawy prawnej wznowienia i jej uzasadnienie, wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz sprecyzowanie czy żąda uchylenia, czy też zmiany zaskarżonego orzeczenia, a także nadesłanie odpisu skargi o wznowienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie. Następnie na mocy zarządzenia z dnia [...]r., odnotowano, jako pełnomocnika skarżącego adwokata A. R., którą ustanowiono dla skarżącego, jako pełnomocnika z urzędu w sprawie IV SA/Gl 978/08. Wobec tego ustalenia wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia wyżej wskazanych braków skargi o wznowienie pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na wyżej wskazane wezwanie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...]r. wyjaśniła, że skarżący pismem z dnia [...]r. złożył do Okręgowej rady Adwokackiej w K. skargę na jej działanie domagając się wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Pełnomocnik zaznaczyła ponadto, że w sprawie winien zostać wyznaczony inny pełnomocnik. Zarządzeniem z dnia [...]r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o niezwłoczne wyznaczenie dla skarżącego nowego pełnomocnika. Następnie pismem z dnia [...]r. J. K. podał, że żąda uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości. W obszernym uzasadnieniu pisma wskazał, iż jego mieszkanie znajdujące się w B. przy ul. [...] zostało zniszczone przez pożar w [...]r. Wskazał, że Gmina wyznaczyła dla niego na okres "jednej zimy" jako lokal tymczasowy mieszkanie w B. przy ul. [...]. Zaznaczył, że w połowie [...] r. dozorczyni doręczyła mu umowę najmu tego lokalu i umowa ta nigdy nie została przez niego podpisana. Podał również, że o fakcie tym zawiadomił zarówno pracowników Zakładu Budynków Mieszkaniowych w B. , jak i pracowników Urzędu Miejskiego w B. . Jednakże okoliczność ta została zignorowana przez wszystkie organy. Zaznaczył, że o fakcie wypowiedzenia tejże umowy nie wiedział bowiem dokument wypowiedzenia nie został mu nigdy doręczony. Wskazał, że dopiero w połowie [...]r. dowiedział się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. o tym, że przysługuje mu tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Zatem uznał, że stosownie do treści art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zachował termin do złożenia skargi o wznowienie. W dalszej kolejności Okręgowa Rada Adwokacka w K. pismem z dnia [...]r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu w miejsce dotychczas ustanowionego pełnomocnika z urzędu adwokata R.S. Pełnomocnik ten w odpowiedzi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia [...]r. wskazał, że podstawą żądania wznowienia postępowania jest art. 273 § 1 pkt 1 oraz § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia [...]r. uznał, że dokonane skarżącemu wypowiedzenie umowy najmu nie było skuteczne, gdyż nie zostało nigdy skutecznie doręczone najemcy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ sam przyznał, że wypowiedzenie w rzeczywistości nigdy nie zostało skutecznie doręczone zatem strona legitymuje się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik zaznaczył, że termin do wniesienia skargi o wznowienie został zachowany bowiem skarżący dopiero w [...]r. dowiedział się o sporządzeniu notatki służbowej potwierdzającej brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia umowy najmu, stąd nie mógł powoływać się na te okoliczności w poprzednim postępowaniu. Jednocześnie zaznaczył, że wyrok objęty skargą o wznowienie został oparty na dokumencie podrobionym, bowiem podpis znajdujący się na umowie najmu nie należy do skarżącego, co jednoznacznie potwierdza przedłożona przez skarżącego opinia grafologiczna. Dlatego pełnomocnik podtrzymał złożoną przez skarżącego skargę o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o odrzucenie skargi w przypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych. Z ostrożności procesowej o jej oddalenie, jeżeli braki zostaną uzupełnione. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...]r. organ administracji odniósł się do argumentów zawartych w piśmie pełnomocnika skarżącego podtrzymującego skargę o wznowienie wskazując, iż podstawą wznowienia mogą być tylko takie okoliczności i dowody, które istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż zgodnie z regulacją art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 3-miesięcznym, a termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Zatem w niniejszym postępowaniu termin ten winien być liczony, co najmniej od [...]r. bowiem wówczas strona dowiedziała się o treści opinii biegłego grafologa. Organ na tą okoliczność przedłożył protokół, z którego wynika, że w dniu [...]r. J. K. przedłożył w organie szereg dokumentów w tym opinię grafologa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaakcentować, iż instytucja wznowienia postępowania sądowego, której uruchomienia domaga się skarżący, ma charakter wyjątkowy. Opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o ponowne przeprowadzenie procesu zakończonego prawomocnym orzeczeniem i zastąpienie zapadłego w sprawie orzeczenia nowym rozstrzygnięciem. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu, a więc niewzruszalnemu w drodze zwyczajnych środków odwoławczych orzeczeniu powoduje, że instytucja ta może być wykorzystana wyłącznie wtedy, gdy znajdzie to oparcie w prawie, a katalog podstaw wznowieniowych jest katalogiem zamkniętym, nie zezwalającym na rozszerzającą wykładnię wymienionych w nim przesłanek. Zgodnie z treścią art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jako pierwszą podstawę wznowienia postępowania pełnomocnik skarżącego wskazał art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Intencją skarżącego w niniejszej sprawie jest wznowienie postępowania w oparciu o pierwszą z wyżej wskazanych podstaw a zatem skarga ta opiera się na twierdzeniu, że umowa najmu lokalu mieszkalnego z [...] r. została podrobiona bowiem nie widnieje na niej podpis skarżącego, co zostało ustalone przez biegłego grafologa powołanego przez Prokuratora w toku prowadzonego przez niego postępowania przygotowawczego. W tym miejscu przyjdzie stwierdzić, iż istotnie wśród dokumentów przedłożonych przez skarżącego znajduje się kopia opinii i sprawozdania z przeprowadzonych badań pismoznawczych sporządzona przez biegłego Sądu Okręgowego w K. z zakresu badań pisma ręcznego i dokumentów z dnia [...]r. (k. 26 – 28) stwierdzająca we wniosku końcowym, że "podpis o treści J. K. złożony w miejscu Najemca na umowie nr [...]najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...]r. nie został nakreślony przez J. K.". Opinia ta została wydana na zlecenie Prokuratora w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym w sprawie podrobienia wskazanej umowy najmu. W ocenie Sądu wskazana opinia nie stanowi wystarczającej podstawy wznowienia postępowania. Stwierdzić bowiem przyjdzie, że art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony. Okoliczność ta w ocenie Sądu winna być, w chwili składania skargi o wznowienie postępowania, prawomocnie stwierdzona przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Złożenie skargi o wznowienie postępowania opartej na wskazanej wyżej podstawie przed prawomocnym stwierdzeniem okoliczności podrobienia dokumentu należy uznać za przedwczesne. Zatem stwierdzić przyjdzie, że skarga o wznowienie w tym zakresie, choć wskazuje ustawową podstawę wznowienia to w istocie podstawa ta nie istnieje. Ponadto zaznaczyć należy, że wskazana przez pełnomocnika skarżącego druga podstawa restytucyjna z art. 273 § 2 P.p.s.a. również nie może zostać uwzględniona. Stosownie do treści wskazanego przepisu można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 569/07, wyrok z dnia 5 maja 2005 r., OSK 1345/04, wyrok z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04) oznacza to, iż chodzi wyłącznie o te okoliczności lub dowody, które istniały w poprzednim postępowaniu, ale nie stanowiły podstawy faktycznej wyrokowania. Tym samym środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania ma na celu zapewnienie możliwości ponownego rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem okoliczności faktycznych, czy środków dowodowych, które obiektywnie istniały w chwili wyrokowania, ale z których strona nie mogła skorzystać, czy też nie były one przedmiotem oceny Sądu. Zatem okoliczność, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego, a mianowicie zapoznanie się przez skarżącego z treścią notatki pracownika organu potwierdzającą brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia umowy najmu w [...] r., nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Notatka ta po pierwsze nie może prowadzić do ustalenia, że w istocie umowa najmu nie została rozwiązana, gdyż ustalenia dotyczącego istnienia lub nieistnienia stosunku najmu, które wiązałoby w sprawie może dokonać sąd powszechny. Po drugie została sporządzona już po uprawomocnieniu się wyroku oddalającego skargę. Ponadto wskazana podstawa wznowienia wyklucza się z pierwszą podaną przez pełnomocnika. Skoro bowiem pełnomocnik skarżącego kwestionuje sam fakt skutecznego zawarcia umowy najmu powołując się na okoliczność jej podrobienia, to nieuzasadnione jest oparcie innej podstawy wznowienia postępowania na ustaleniu przez pracownika organu nieskutecznego jej wypowiedzenia. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wskazuje, że w identycznym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 759/09 dokonał odmiennej, niż w sprawie objętej skargą o wznowienie interpretacji skuteczności doręczenia wypowiedzenia omawianej umowy najmu. Uznał bowiem że organy administracji nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy wypowiedzenie to zostało w istocie skutecznie doręczone. Okoliczność ta nie może również stanowić podstawy wznowienia postępowania w sprawie IV SA/Gl 978/08. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 listopada 2010 r., I OSK 1818/10 podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu oraz stron postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyżej przytoczony pogląd. Stwierdzić więc przyjdzie, że wyrok wskazany przez pełnomocnika, w którym Sąd dokonał innej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego nie dotyczył tej samej sprawy, był jedynie wydany w podobnych okolicznościach faktycznych i dotyczył tej samej strony postępowania. Jednocześnie stwierdzić przyjdzie, iż w sprawie objętej żądaniem wznowienia Sąd dysponował pełnym materiałem dowodowym i dokonał jego oceny. W aktach sprawy znajdowało się wypowiedzenie umowy najmu, a ponadto skarżący, już na etapie tego postępowania, wskazywał na okoliczność niepodpisania przez niego umowy najmu. Sąd natomiast dokonał oceny całości materiału dowodowego i uznał, że nie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu. Dlatego wskazane przez zarówno przez pełnomocnika jak i samego skarżącego podstawy wznowienia tego postępowania w rzeczywistości nie zachodzą. Stosownie do regulacji art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd właściwy do wznowienia postępowania bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga w tym przedmiocie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie podstaw wznowienia na posiedzeniu niejawnym polega jedynie na stwierdzeniu, czy skarżący wskazał podstawę wznowienia wymienioną w katalogu przesłanek wznowieniowych. Dodatkowo na rozprawie, zgodnie z art. 281 P.p.s.a. dochodzi do powtórnego badania okoliczności warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania. W pierwszej kolejności sąd administracyjny rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej postawy wznowienia. Bada więc, czy wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia zaistniały w rzeczywistości. W rezultacie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wtedy, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyrok NSA z 23 maja 2006 r., I FSK 30/06, nie publ.). Dodatkowo jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zachodzi, taka skarga, jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. (por. postanowienie SN z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAP 2001, nr 4, poz. 133). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarga choć wskazuje ustawowe podstawy wznowienia w istocie jednak nie stanowią one podstawy wznowienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 1 pkt 1 i § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji