IV SAB/Gl 113/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność A w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. W piśmie z dnia 29 marca 2018 r. (data wpływu) adwokat S. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Stowarzyszenia A z siedzibą w K., która to bezczynność polegała na nieudzieleniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 26 lutego 2018 r. W aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 26 lutego 2018 r., w którym S. K. – jako Koordynator do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołany uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 stycznia 2017 r. - w związku z tym, że Stowarzyszeniu zostało powierzone prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2030, zwanej dalej ustawą), zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci: 1) skanu umowy ze starostą powiatu [...] na prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, zawartej stosownie do art. 11 ust. 7 ustawy; 2) skanów umów z wszystkimi osobami, które w tym punkcie udzielają nieodpłatnej pomocy prawnej, 3) skanów dokumentów, z których wynika, że Stowarzyszenie spełnia wymóg z art. 11 ust. 1 ustawy, to znaczy jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 i działu II ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. z dnia 14 października 2016 r., Dz.U. z 2016 r. poz. 1817). 4) skanów dokumentów z których wynika, że Stowarzyszenie posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych lub informacji prawnych. Do wniosku o udostępnienie informacji publicznej została dołączona Uchwała nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] r., zgodnie z którą Prezydium powołało S. K. na funkcję Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę, wyżej wymienione Stowarzyszenie – reprezentowane przez pełnomocnika – podniosło, że w pismach z dnia 7 marca 2018 r. i 8 marca 2018 r. została udzielona odpowiedź na wniosek strony skarżącej. W związku z tym powyższy podmiot wskazał, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się spełnienia przesłanek bezczynności. Ponadto dodał, że przedmiotowa skarga na bezczynność, została złożona przez adwokata S. K., który nie wskazał, że występuje jako reprezentant (koordynator) Naczelnej Rady Adwokackiej i przedmiotowa skarga nie zawiera jakiegokolwiek odniesienia do wskazanej we wniosku z dnia 26 lutego 2018 r. uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej P.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu jest bezczynność Stowarzyszenia A z siedzibą w K., która - według treści skargi - polegała na nieudzieleniu informacji publicznej na wniosek z dnia 26 lutego 2018 r. złożony przez S. K. – jako Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołanego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] r. Według treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wniosek ten został złożony w związku z tym, że Stowarzyszeniu zostało powierzone prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2030, zwana dalej ustawą). Podkreślenia zatem wymagało, że kwestie dotyczące dostępu do informacji publicznej zostały uregulowane w przepisach Konstytucji RP oraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ). Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności władzy publicznej. Prawo to obejmuje również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Unormowania konstytucyjne znajdują rozwinięcie w ustawie, która zawiera również przepisy dotyczące ograniczeń w dostępie do informacji publicznej. Według art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Z treści cytowanych przepisów wynika, że prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje obywatelowi i podmiotowi prawa prywatnego (por. wyrok NSA z 30. 01. 2014 r. sygn. akt I OSK 1982/13 Lex 1463438) i jest publicznym prawem podmiotowym, przy wykorzystaniu którego obywatel oraz podmiot zrównany z nim w pozycji prawnej, sprawuje kontrolę funkcjonowania organów władzy publicznej. Wobec tego przedmiotowe prawo przysługuje tylko tym, którzy pozostają poza strukturą organów władzy publicznej dysponujących informacją publiczną. Innymi słowy prawo dostępu do informacji publicznej nie przysługuje tym podmiotom, które realizują zadania z zakresu prawa publicznego, w zakresie objętym realizacją tych zadań. Oznacza to, że podmioty te mogą ubiegać się o udostępnienie informacji publicznej od organu dysponującego nią, tylko wówczas, gdy żądana informacja nie będzie związana z realizacją przez niego zadania publicznoprawnego. W rozpoznawanej sprawie powyższa uwaga ma podstawowe znaczenie, ponieważ wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez reprezentanta Naczelnej Rady Adwokackiej, tj. Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołanego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...]r. Według treści tego wniosku, został on złożony w związku z tym, że podmiotowi, do którego się zwrócono - Stowarzyszeniu A zostało powierzone prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej. Żądanie wniosku dotyczyło udostępnienia; 1) skanu umowy ze starostą powiatu katowickiego na prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, zawartej stosownie do art. 11 ust. 7 ustawy; 2) skanów umów z wszystkimi osobami, które w tym punkcie udzielają nieodpłatnej pomocy prawnej, 3) skanów dokumentów, z których wynika, że Stowarzyszenie spełnia wymóg z art. 11 ust. 1 ustawy, to znaczy jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 i działu II ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tj. z dnia 14 października 2016 r., Dz.U. z 2016 r. poz. 1817), 4) skanów dokumentów z których wynika, że Stowarzyszenie posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych lub informacji prawnych. Podkreślenia przy tym wymagało, że nie budzi wątpliwości, iż Stowarzyszenie A jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zobowiązanym do udostępnienia posiadanych danych mających charakter informacji publicznej. Jak bowiem potwierdził pełnomocnik tego Stowarzyszenia w piśmie z dnia 12 czerwca 2018 r. Stowarzyszenie dysponuje środkami publicznymi w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W przedmiotowej sprawie – jak już była o tym mowa wyżej - wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez reprezentanta Naczelnej Rady Adwokackiej, tj. Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołanego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] r. Dodać należało, że Rada ta funkcjonuje w oparciu o postanowienia art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, a także na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184 ). Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy, adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Adwokatura zorganizowana jest na zasadach samorządu zawodowego. Natomiast w art. 3 ust. 1 tej ustawy, wymienione zostały zadania samorządu zawodowego adwokatury, a wśród nich reprezentowanie adwokatury i ochrona jej praw, sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata, współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnieniu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2030). Cytowane wyżej unormowania wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, że Naczelna Rada Adwokacka jest organem samorządu zawodowego adwokatów, powołanego do realizacji zadań w zakresie określonym przywołaną ustawą Prawo o adwokaturze. Samorząd zawodowy grupuje w sposób przymusowy wszystkie osoby, wykonujące dany zawód, w tym przypadku zawód adwokata. Równocześnie państwo scedowało na ten samorząd część przysługujących mu praw, celem zdecentralizowania zadań przed nim stojących i włączenia w proces administrowania osób najbardziej zainteresowanych, z racji tego, że wykonują dany zawód. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 546/14 - rozwiązanie takie nie przenosi realizacji tych zadań na teren prawa prywatnego, ponieważ zadania te w dalszym ciągu mają charakter publicznoprawny i realizowane są w imieniu i na rachunek państwa. Oznacza to, że samorząd zawodowy w ramach wykonywanych przez niego zadań publicznych jest częścią administracji publicznej realizującej stojące przed nią zadania. Konsekwencją takiego ustalenia jest to, że organy tego samorządu zawodowego, wykonujące zadania o charakterze publicznoprawnym, obowiązane są wykorzystywać instrumenty właściwe prawu publicznemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 546/14). Ponadto według art. 3 ust. 1 pkt 5a ustawy Prawo o adwokaturze, do zadań samorządu zawodowego adwokatury należy współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnieniu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2030). W unormowaniu tym ustawodawca nie określił, przy wykorzystaniu jakich prawnych form działania organy samorządu zawodowego będą współdziałały z jednostkami samorządu terytorialnego. W tym zakresie podmioty realizujące zadania administracji publicznej obowiązane są do wykorzystania tych prawnych form działania, które właściwe są prawu publicznemu. Z pewnością nie mogą to być władcze formy działania administracji publicznej, lecz formy niewładcze opierające się na takich regułach, które umożliwią obu podmiotom prawidłowe wykonywanie stojących przed nimi zadań publicznych. Wskazane w przywołanym wyżej przepisie ustawy współdziałanie, zakłada aktywny udział organów samorządu zawodowego w wypełnianiu zadań stojących przed jednostkami samorządu terytorialnego, jak również odwrotną sytuację, w której to organy jednostki samorządu terytorialnego będą aktywnie wspierały organy samorządu zawodowego w realizacji stojących przed nimi zadań. Dodać przy tym należało, że według art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2017 poz. 2030) – zadania polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczeniu nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej, o których mowa w art. 11 ust. 7 zdanie drugie, są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej realizowanymi przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie. Konsekwencją przeprowadzonych rozważań jest ustalenie, że organy samorządu zawodowego mogą wykorzystywać instrumenty prawne właściwe prawu prywatnemu, jedynie wówczas, gdy nie podejmują działań związanych z realizacją zadań przypisanych im do wykonania jako administracja zdecentralizowana, a zatem przykładowo wówczas, gdy chcą uzyskać informację na temat wydatków ponoszonych przez gminę na realizację określonego rodzaju inwestycji, co może pozostawać w szerokim zakresie zainteresowania tego samorządu, jednakże nie jest związane z realizacją zadań publicznoprawnych. W przedmiotowej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołanego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...]r. Według treści tego wniosku, został on złożony w związku z tym, że podmiotowi, do którego się zwrócono - Stowarzyszeniu A zostało powierzone prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej. Oznacza to, że organ samorządu zawodowego, tj. Naczelna Rada Adwokacka, wykorzystując instrument prawny właściwy prawu prywatnemu, którym jest prawo dostępu do informacji publicznej, podjął działania z zakresu realizacji przez niego zadań o charakterze publicznoprawnym. W tym stanie formalnoprawnym organ samorządu zawodowego nie był uprawniony do ubiegania się o udostępnienie informacji publicznej określonej we wniosku, a złożony wniosek nie mógł być rozpatrywany w kontekście postanowień ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ organ samorządu zawodowego wystąpił o udostępnienie informacji związanych z realizacją zadań o charakterze publicznoprawnym. W związku z tym skarga na bezczynność Stowarzyszenia A z siedzibą w K., która - według treści skargi - polegała na nieudzieleniu informacji publicznej na wniosek z dnia 26 lutego 2018 r. złożony przez Koordynatora do spraw związanych z dostępem do informacji publicznej, powołanego uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.