IV SAB/Gl 116/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, G.L. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wynikającą z niskich dochodów oraz na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się przy tym z umów cywilnoprawnych osiągając z tego tytułu dochód wynoszący średnio 1.000 zł miesięcznie i ponosząc koszty utrzymania w ramach czynszu za zamieszkiwany lokal wraz z ryczałtową opłatą za media (razem 300 zł), wydatków na wyżywienie (650 zł) oraz na "artykuły pierwszej potrzeby", czyli ubiór, środki czystości i artykuły gospodarcze (50 zł). Odpowiadając na wezwanie z dnia 1 września 2016 r. skarżący nadał do Sądu kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, według nowego - aktualnie obowiązującego wzoru, w którym zasadniczo powtórzył swoje wcześniejsze oświadczenia. Wraz z tym formularzem nadesłał wyciągi potwierdzające brak środków na należących do niego rachunkach bankowych, dwie umowy cywilnoprawne, z tytułu których uzyskuje miesięcznie odpowiednio 600 zł i 300 zł, umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. [...], z której wynika, że obowiązany jest do uiszczania miesięcznego czynszu oraz zryczałtowanych opłat za media, na kwotę 300 zł. Nadto wnioskodawca przedłożył kopię swego zeznania podatkowego PIT - 36 za rok 2015 r., w którym wykazany został przychód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 59.966,60 zł (dochód 23.104,77 zł). W zeznaniu tym wskazany został adres zamieszkania G.L. jako: [...], I. Ponieważ we wniosku skarżący nie wspominał, aby prowadził działalność gospodarczą, jak również, aby zamieszkiwał na terenie I., czy też posiadał na terenie tego kraju nieruchomość, kolejnym wezwaniem z dnia 28 września 2016 r., wezwano go do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie. Odpowiadając na powyższe G.L. nadesłał pismo procesowe datowane na 13 października 2016 r., w którym oświadczył, iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, na dowód czego przedstawia zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji. Równocześnie wywiódł, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do jakiejkolwiek nieruchomości położonej na terenie I. oraz wyjaśnił, iż w nadesłanym zeznaniu PIT - 36 za 2015 rok wskazał inny adres niż obecny z uwagi na fakt, że doszło w jego przypadku do zmiany miejsca zamieszkania w tym roku podatkowym, a zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, składając wspomniane zeznanie do właściwego organu podatkowego brał pod uwagę miejsce zamieszkania w ostatnim dniu tego roku. Jego aktualnym miejscem zamieszkania są natomiast G. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku G.L. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie jasny i przekonujący. Po pierwsze, w treści pisma z dnia 13 października 2016 r. (karta nr 48 akt sprawy) G.L. oświadczył jednoznacznie, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej nadsyłając (w odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 września 2016 r.) wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (vide: karta nr 49 akt sprawy). Z dokumentu tego wynika jednak tylko tyle, że działalność prowadzoną przezeń pod nazwą [...]" wykreślono z przedmiotowej Ewidencji z dniem 3 sierpnia 2012 r. (data zaprzestania 31 lipca 2012 r.). Tymczasem, deklaracja PIT - 36 skarżącego została złożona za rok 2015, co wskazuje w sposób bezsporny, że prowadził on działalność gospodarczą w tym roku i osiągnął z tego tytułu dochód w kwocie 23.104,77 zł. Wspomniany wypis dotyczy więc prawdopodobnie innej działalności, prowadzonej przez wnioskodawcę w przeszłości, natomiast w żadnym razie nie potwierdza jego oświadczeń o tym, jakoby zakończył działalność, którą prowadził w roku 2015. Po drugie, skarżący podnosił, że we wspomnianej deklaracji PIT-36 za 2015 r. podał jako miejsce swojego zamieszkania adres w I., albowiem w trakcie roku podatkowego zmieniał miejsce zamieszkania, a zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, składając wspomniane zeznanie do właściwego organu podatkowego brał pod uwagę miejsce zamieszkania w ostatnim dniu tego roku. Oznacza to, że miejscem zamieszkania G.L., przynajmniej przez część roku 2015, była nieruchomość położona na terenie I. pod adresem [...]. Pomimo to, skarżący wywodzi w sposób lakoniczny, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do jakiejkolwiek nieruchomości na terenie I., a równocześnie - choć został do tego wyraźnie wezwany (w przywołanym piśmie z dnia 28 września 2016 r.), nie przedstawia żadnego dokumentu, który potwierdzałby ustanie tytułu prawnego do nieruchomości pod powyższym adresem (np. sprzedaż, rozwiązanie umowy najmu), który to tytuł prawny musiał przecież posiadać przynajmniej przez część 2015 roku, skoro deklaracja PIT-36 za ten rok podatkowy wskazuje jednoznacznie, iż przedmiotowa nieruchomość była wówczas jego miejscem zamieszkania. Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że G.L. składał w okresie ostatnich lat do tutejszego Sądu liczne wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach zarejestrowanych pod sygn. akt IV SAB/Gl 123/13 oraz IV SA/Gl 1279/13, gdzie na przestrzeni lat 2013-2016 zgłaszał takie wnioski kilkakrotnie, a nadto wiele razy składał oświadczenia w kwestii swoich dochodów oraz kosztów związanych z miejscem zamieszkania - czyniąc to także w sprzeciwach oraz w zażaleniach od postanowień o odmowie uwzględnienia rzeczonych wniosków. We wszystkich tych wnioskach oraz oświadczeniach deklarował, iż jego jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych (jedynie raz nadmienił o "zbieraniu i sprzedaży złomu metalowego"). W żadnym z nich - także w tych złożonych w roku 2015 - nie wspominał natomiast o tym, aby osiągał dochód w ramach działalności gospodarczej i zawsze konsekwentnie podawał jako miejsce swojego zamieszkania lokal położony w G. przy ul. [...], w ogóle nie nawiązując do tego, aby na przestrzeni ostatnich lat dochodziło w niniejszym zakresie do jakichkolwiek zmian, a w szczególności, aby miał przez pewien czas zamieszkiwać w I. Z powyższego wynika, że pomiędzy oświadczeniami składanymi przez skarżącego istnieją jaskrawe rozbieżności, a taki stan rzeczy budzić musi poważne wątpliwości co do wiarygodności składanych przezeń oświadczeń, skoro - jak podniesiono powyżej - jest poza dyskusją, że w roku 2015 osiągnął dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz, że przynajmniej przez część tego roku zamieszkiwał na terenie I. Wypada w tym miejscu zaakcentować, że po myśli art. 252 § 1a p.p.s.a., oświadczenia we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, a formularz wniosku (rubryka nr 13) zawiera wyraźne pouczenie w tym zakresie. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności uznano, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób jasny oraz wolny od wątpliwości i dlatego jego żądanie nie mogło zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji działając na podstawie 246 §1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.