IV SAB/Gl 12/05

Dnia 7 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi M.B. na bezczynność Wojewody Ś. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na uchwałę Rady Powiatu M. z dnia [...], Nr [...] w kwestii wniosku skarżącego z dnia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: odmówić ustanowienia adwokata M.B. pismem z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Wojewody Ś. w przedmiocie rozpatrzenia jego skargi z dnia [...], złożonej w dniu [...] do Starostwa Powiatowego w M., na uchwałę Rady Powiatu M. nr [...] z dnia [...] w sprawie rozpatrzenia skargi złożonej na Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. W treści skargi kwestionował prawidłowość wykonywania obowiązków przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, gdyż skarga M.B. z dnia [...] została rozstrzygnięta w trybie przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego pod tytułem "Skargi i wnioski", które nie przewidują postępowania dwuinstancyjnego. M.B. został o tym poinformowany pismem z dnia [...] nr [...]. Pismem z dnia [...], oznaczonym jako "zażalenie" na postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt IV SAB/Gl 12/05, M.B. złożył wniosek o zwolnienie z wszelkich opłat sądowych z uwagi na nie posiadanie pieniędzy (akta sądowe k-[...]). Z uwagi na fakt, iż powyższy wniosek nie został sporządzony w wymaganej przepisami formie, Sąd wezwaniem z dnia [...] zobowiązał M.B. do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, według ustalonego wzoru oznaczonego jako druk PPF, pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia [...] bez rozpatrzenia (k-[...]). W terminowo złożonym formularzu wniosku z dnia [...] M.B. wskazał między innymi, że wniosek ten dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie bezprawnego wydania decyzji przez Komendę Wojewódzką Policji w K. Sąd uznał oświadczenia złożone przez M.B. za niewystarczające i zarządzeniem z dnia [...] wezwał go do uzupełnienia braków formalnych niekompletnego wniosku z dnia [...] (k- [...]) oraz prawidłowego wypełnienia załączonego druku wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także o nadesłanie dokumentów źródłowych potwierdzających dane, na które powołał się w tym wniosku. W szczególności wezwano M.B. do: - dokładnego wypełnienia rubryk od 3. 1 do 3. 6 wniosku; - uzasadnienia wniosku i wypełnienia jego rubryki 5 oraz uprawdopodobnienia okoliczności powołanych w tej rubryce, takich jak: aktualne koszty utrzymania (w tym opłaty stałe), zaległości w tych opłatach, koszty zakupu żywności i leków; - dokładnego wykazania stanu rodzinnego i majątkowego, bowiem brak oświadczeń w tym zakresie i zapis znajdujący się w rubrykach od 6 do 11 o treści "nie dotyczy" uniemożliwia rozpatrzenie wniosku; - wykazania w formie kserokopii dokumentu, z którego wynika tytuł prawny M.B. do "mieszkania [...]" i wyjaśnienia czy ponosi koszty utrzymania wskazanego we wniosku mieszkania; - przedstawienia dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku w zakresie wysokości miesięcznych dochodów M.B. i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ze szczególnym wyjaśnieniem, czy pozostają w stosunku zatrudnienia, czy się uczą, czy też są osobami bezrobotnymi oraz przedstawienia stosownych dokumentów na powyższe okoliczności o ile mają one miejsce; - nadesłania zaświadczenia potwierdzającego status M.B. jako osoby bezrobotnej i informacji o proponowanych mu stanowiskach pracy; - ewentualnie nadesłanie kserokopii posiadanych przez M.B. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w M. lub zaświadczenia tego Zakładu o ich braku; - wykazania źródeł utrzymania M.B. i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym również świadczeń uzyskanych z pomocy społecznej (takich jak zasiłki i dodatki). W zakreślonym terminie M.B. złożył nowy urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, druk PPF z dnia [...], potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie adwokata i zadeklarował, że prowadzi gospodarstwo domowe z "[...]" i "[...]", nie jest właścicielem domu, ale ma mieszkanie o pow. [...], nie dysponuje zasobami pieniężnymi ani też przedmiotami wartościowymi. Oświadczył również, że nie posiada środków majątkowych, które mógłby przeznaczyć na wynajęcie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do treści wniosku M.B. należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Warto w tym miejscu przypomnieć, że ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, przekazać, a zatem unaocznić (por. Słownik języka polskiego, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN sp. z o.o. Warszawa 1978 r., wydanie IX 1994 r., str. 805). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 r., s. 319). Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Dlatego ocena złożonego przez M.B. wniosku, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wymagała wykazania, iż jego wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie powyższe uznano, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do zastosowania instytucji prawa pomocy. M.B. nie udokumentował bowiem w sposób dostatecznie wyczerpujący okoliczności, na które powołał się we wniosku, na co wprost wskazuje treść urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...], pomimo, iż został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem Sądu z dnia [...] Nie budzi wątpliwości Sądu, że stan majątkowy i dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą powinny być uwzględnione przy ocenie zachowania przez niego przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zaprezentowany wyżej pogląd koresponduje ze stanowiskiem judykatury, zgodnie z którym pojęcie "stanu majątkowego strony" użyte w art. 252 P.p.s.a. nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku" lecz jest swym zakresem zbliżone do "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Wysokość dochodów tych osób rzutuje bowiem w sposób bezpośredni na sytuację finansową całej rodziny wnioskującego a co za tym idzie na zdolność do uiszczenia przezeń kosztów postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Sąd rozpoznając złożony wniosek bada więc nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną jego wnioskodawcy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (M. Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II., Doradca Podakowy. 2005/9/51 - t.1). W świetle przedstawionych wyżej rozważań nie sposób przyjąć aby M.B. wykazał w sposób wystarczająco przekonujący, że uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wynagrodzenia dla pełnomocnika procesowego za sporządzenie skargi kasacyjnej, przekracza jego możliwości płatnicze i mogłoby narazić jego bądź osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu oraz stanowić brak możliwości zaspokojenia podstawowych ich potrzeb bytowych. Brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających czy przynajmniej uprawdopodabniających fakt, że osoby te i M.B. nie osiągają dochodu uniemożliwia bowiem weryfikację jego oświadczeń w tym zakresie, a co za tym idzie wyklucza uznanie ich za w pełni wiarygodne. W świetle powyższego przyjąć należy, że M.B. nie jest zainteresowany rzetelnym wypełnieniem wniosku - druku PPF. Takie zachowanie świadczy o tym, że jego bliżej nie określony budżet domowy przy prawidłowej gospodarce posiadanymi dochodami przy braku jakichkolwiek wydatków jest w stanie ponieść koszt opłaty związanej z udzieleniem pełnomocnictwa i nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego, "[...]" i "[...]", z którymi zamieszkuje. Trzeba również zaznaczyć, że na strony postępowania sądowego nałożono obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), a przyznanie prawa pomocy musi być widziane również jako wyjątek od reguły zapewniania sobie samodzielnie przez samą stronę fachowej obsługi prawnej. Z tego też powodu strona ubiegająca się o przyznanie takiego prawa winna wykazać ponad wszelką wątpliwość występowanie po jej stronie takich okoliczności, które uzasadnią uwzględnienie jej wniosku. W ocenie Sądu, posiadane przez M.B. środki finansowe pomniejszone o powołane koszty pozwalają na zaspokojenie podstawowych jego potrzeb, bowiem nie wykazał, aby w jego przypadku zachodziły nadzwyczajne okoliczności powodujące szczególnie trudną sytuację, która mogłaby uzasadniać przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie sprawy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności oraz działając na podstawie art. 160, art. 245 § 1 i 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.