IV SAB/Gl 123/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.L. na bezczynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, G.L. w dniu 9 grudnia 2013 r. przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu skarżący wskazał na trudną sytuację materialną, a także na zawiłość niniejszej sprawy i brak wiedzy prawniczej niezbędnej do obrony swoich interesów. Równocześnie zadeklarował, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim synem, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego w ramach umowy zlecenia, w przeciętnej wysokości 700 zł miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że na opłaty mieszkaniowe i wyżywienie wydatkuje co miesiąc ogółem 600 zł, natomiast na zakup odzieży, środków czystości i higieny osobistej 100 zł. Następnie, to jest wezwaniem z dnia 17 grudnia 2013 r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku, poprzez: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanego dochodu; - nadesłanie dokumentów źródłowych (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty) potwierdzających wysokość kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem zamieszkiwanej nieruchomości (czynsz i opłaty za tzw. media, to jest energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne, wodę, wywóz nieczystości itd.). Wskazano przy tym, iż należy także sprecyzować, czy skarżący w zakresie rzeczonych należności jest obciążony zaległościami płatniczymi, a jeżeli tak - przedłożyć stosowne zaświadczenia bądź inne dokumenty potwierdzające wysokość tych zaległości; - przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane na nich w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - udokumentowanie faktu, iż pełnoletni syn skarżącego nie osiąga dochodu. W odpowiedzi, G. L. nadesłał zaświadczenie potwierdzające, iż jego syn jest uczniem Technikum, zaświadczenie zleceniodawcy (Biuro Księgowe "A" w G.), gdzie określono, iż jego średniomiesięcznie dochody z tytułu wykonania umów zleceń w 2013 r. wyniosły 700 zł oraz wyciągi z należących do niego rachunków bankowych, z których wynika, że w okresie ostatnich 3 miesięcy na konta te nie wpływały żadne środki pieniężne. Nadto wnioskodawca nadesłał pismo procesowe datowane na 13 stycznia 2014 r., w którym oświadczył, że nie jest w stanie udokumentować ponoszonych "kosztów zamieszkiwania (czynsz, opłaty za media)" albowiem wynajmuje mieszkanie "na czarno od osoby prywatnej, która nie wystawia rachunków". Podał przy tym, iż obciążający go "koszt zamieszkiwania" nie przekracza 100 zł miesięcznie, co stanowi "wyjątek i niebywałą okazję". Skarżący dodał, że na żywność wydatkuje miesięcznie 500 zł. Równocześnie w treści rzeczonego pisma G.L. sprecyzował, iż jego wniosek odnosi się do wszystkich zawisłych przed tutejszym Sądem spraw z jego skargi, a tym samym poza sprawą niniejszą dotyczy również sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 1279/13. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale co więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej. Należy przyznać, iż dochód deklarowany przez G.L. jest niski (700 zł). Trzeba jednak podkreślić, że nie uzupełnił on swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej wezwaniu z dnia 17 grudnia 2013 r. W wezwaniu tym zwrócono się do skarżącego między innymi o nadesłanie dokumentów źródłowych (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty) potwierdzających wysokość kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem zamieszkiwanej nieruchomości (czynsz i opłaty za tzw. media, to jest energię elektryczną, gaz, usługi telekomunikacyjne, wodę, wywóz nieczystości itd.). Tymczasem, w odpowiedzi na powyższe wnioskodawca nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów ograniczając się do stwierdzenia, iż wynajmuje mieszkanie "na czarno" od osoby prywatnej, która nie wystawia rachunków. Zdaniem rozpoznającego wniosek, wyjaśnienia takie nie mogą zostać uznane za wystarczające. Skarżący oświadczył bowiem równocześnie, że suma miesięcznych kosztów ponoszonych przezeń w związku z tym lokalem, to jest czynszu oraz opłat za tzw. media sprowadza się do kwoty zaledwie 100 zł. Jest to kwota niewątpliwie bardzo niska i uwzględniwszy istniejące w tym zakresie realia, trudno dać wiarę, aby pozwalała ona na pokrycie nie tylko czynszu (nawet jeżeli jest to należność stanowiąca - jak to ujął skarżący - "niebywałą okazję") ale również wydatków z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne i inne należności związane z użytkowaniem lokalu mieszkalnego przez dwuosobową rodzinę. Wywody o tak nietypowo niskim rozmiarze powyższych kosztów utrzymania budzić mogą zatem poważne wątpliwości, a skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby je przynajmniej uprawdopodobnić - nie tylko faktur VAT czy paragonów (których wynajmujący nie wystawia), lecz nawet np. dowodów wpłat stosownych należności, pokwitowań, czy choćby stosownego oświadczenia osoby wynajmującej - nie sposób zgodzić się, aby zagadnienie to zostało przezeń należycie wyjaśnione. Brak dostatecznych danych w powyższym zakresie uniemożliwia w pełni miarodajną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, która polegać musi na analizie nie tylko posiadanego przez stronę majątku i osiąganych dochodów lecz również wysokości i charakteru obciążających ją wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, a także na zbadaniu relacji pomiędzy wspomnianym dochodem, a tymi wydatkami. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to jej obowiązkiem jest wykazanie istnienia ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie tej instytucji. Nienależyte wykonanie obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest natomiast przeszkodą wykluczającą uznanie wskazanych we wniosku okoliczności za uprawdopodobnione, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.