IV SAB/Gl 125/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 5 października 2015 r. K. M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz domagał się stwierdzenia bezczynności organu i zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej w terminie 3 dni od dnia wydania wyroku oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 18.917,- zł. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 6 sierpnia 2015 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o udostępnienie drogą elektroniczną danych publicznych w postaci treści wszystkich orzeczeń (wyroków i postanowień) tegoż Sądu wydanych w sprawach, w których uczestnikiem postępowania jest lub była [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa (dalej RSM), wydanych od 1 stycznia 2013r. do 6 sierpnia 2015 r. lub do dnia udostępnienia informacji. Wniosek ten został złożony przy użyciu platformy ePUAP. Zdaniem skarżącego, Prezes Sądu Rejonowego w Z. nie rozpoznał wniosku w 14-dniowym terminie ustawowym, ani też do dnia wniesienia skargi nie załatwił sprawy w sposób przewidziany prawem oraz nie poinformował o przyczynach zwłoki, jak również nie ustalił nowego terminu jej załatwienia. Natomiast, w piśmie z dnia 7 października 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek z dnia 5 października 2015 r. organ wskazał, że żądanie zawarte we wniosku nie dotyczy informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę z dnia 7 października 2015 r. Prezes Sądu Rejonowego w Z. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w dniu 5 sierpnia 2015 r. skarżący zwrócił się o udzielenie informacji na temat wszystkich spraw, w których stroną lub uczestnikiem postępowania była RSM. W odniesieniu do każdej sprawy domagał się wskazania sygnatury spraw, procesowego charakteru w jakim uczestniczy RSM oraz podania danych pozostałych uczestników postępowania. Odnosząc się do treści skargi organ zaznaczył, że zarzut nierozpoznania wniosku w świetle wydania decyzji z dnia [...] znak [...] o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej jest bezzasadny oraz nie podzielił stanowiska skarżącego, dotyczącego niezachowania terminu wynikającego z art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa o dostępie do informacji publicznej"). Zdaniem organu, żądanie skarżącego nie spełnia przesłanki przedmiotowej, która decydowałaby o istnieniu obowiązku udostępnienia informacji publicznej, gdyż skarżącemu w istocie chodzi o informację, przeciwko lub z udziałem kogo zainicjowano postępowanie sądowe, a nie o działanie organu władzy publicznej, jakim jest Sąd Rejonowy w Z. Od tej decyzji skarżący złożył środek zaskarżenia, który do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę nie został rozpoznany. Skarżący w piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r. podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że sama treść orzeczenia sądu powszechnego stanowi informację o sprawach publicznych, dlatego istnieje obowiązek ich udzielenia. Zatem, skoro wniosek został doręczony w dniu [...] w trybie przewidzianym w art. 391 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), to organ był zobowiązany rozpoznać go i wykonać, w postaci doręczenia skarżącemu pism w ten sam sposób. Podniósł, że organ nie doręczył mu żadnego pisma, w szczególności decyzji z dnia [...] zarówno drogą elektroniczną, jak i za pośrednictwem poczty. O jej istnieniu skarżący dowiedział się dopiero z treści odpowiedzi na skargę, czyli pisma Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia 4 września 2015 r., które otrzymał w dniu 1 października 2015 r. Natomiast treść decyzji poznał dopiero w dniu 22 października 2015 r. przeglądając akta w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Akcentował, że termin na udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni, a od złożenia wniosku upłynęło już 132 dni, mimo to organ nie dokonał żadnych czynności przewidzianych ustawą o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 28 marca 2016 r. organ nadesłał postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] wydane na podstawie art. 17 pkt 3, art. 35 § 4, art. 36 § 1 i art. 37 § 1 K.p.a. oraz art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, uznające zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione oraz odmawiające wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, uznając iż została ona już załatwiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...). Należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (vide: T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Nie ulega wątpliwości, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić pismem podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r. o sygn. akt II SAB/Wa 19/07 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2002 r. o sygn. akt II SA 2867/02 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Dopiero niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani też niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej oznacza, że organ pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt l OSK 601/05, dostępny również w internetowej bazie orzeczeń NSA). Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 oraz art. 3 ust. 2 w związku z art. 6; po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach tej ustawy, zgodnie z art. 4 ust. 1, mają być "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne"; a po trzecie: według art. 4 ust. 3 obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Niesporne w przedmiotowej sprawie jest to, że sądy powszechne, w tym Sąd Rejonowy w Z., są organami władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek dotyczył udostępnienia treści wszystkich orzeczeń (wyroków i postanowień) Sądu Rejonowego wydanych w sprawach, w których uczestnikiem postępowania jest lub była RSM, wydanych w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 6 sierpnia 2015 r. lub do dnia udostępnienia informacji publicznej. Ustawodawca wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazał, że orzeczenia sądów powszechnych są dokumentami urzędowymi, przez co stanowią informację publiczną. Wprowadzenie tego przepisu do porządku prawnego od dnia 1 stycznia 2015 r. miało na celu przyczynienie się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądowych za informację publiczną. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności. Pierwsze pismo zawierające żądanie udzielenia informacji publicznej zostało przesłane przez skarżącego w dniu 5 sierpnia 2015 r. na adres poczty elektronicznej organu, który zwrotnie domagał się udzielenia odpowiedzi również na adres poczty elektronicznej. W dniu 6 sierpnia 2015 r. organ poinformował w ten sam sposób stronę, że żądanie nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Następnie skarżący złożył właściwy wniosek w dniu 6 sierpnia 2015 r. w trybie art. 391 § 1 K.p.a., domagając się, aby wszystkie doręczenia w sprawie dokonywane były za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Organ w dniu [...] wydał decyzję [...]o odmowie udostępnienia informacji publicznej argumentując, że udzielenie informacji nie może nastąpić ze względu na konieczność ochrony prywatności osób fizycznych i tajemnicy przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Decyzja wraz ze stosownym pouczeniem o prawie wniesienia odwołania została wysłana w dniu 12 sierpnia 2015 r. na podany przez skarżącego adres poczty elektronicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ zachował termin czternastodniowy do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wynikający z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia korespondencji w sposób wynikający z art. 391 § 1 K.p.a. należy wskazać, że Sąd doręczył skarżącemu korespondencję w sposób zgodny z tym przepisem, który nakazuje doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r. poz. 1422 oraz z 2015 r. poz. 1844), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. Powyższa ustawa jako środki komunikacji elektronicznej w art. 2 pkt 5 wymienia między innymi pocztę elektroniczną. Decyzja organu z dnia [...] została skarżącemu doręczona na podany w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. adres poczty elektronicznej, zatem za pomocą środka komunikacji elektronicznej. W ocenie Sądu takie doręczenie decyzji jest zgodne z cytowanymi wyżej przepisami. Niezależnie od tego należy wskazać, że nie liczy się forma, w jakiej odpowiedź na wniosek została udzielona, ale sam fakt jego realizacji poprzez podjęcie działania, które doprowadziło do zaznajomienia się skarżącego z treścią decyzji z dnia [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że nie można organowi pozostawić zarzutu bezczynności. Wniosek skarżącego z dnia 6 sierpnia 2016 r. został rozpatrzony, bowiem organ wydał w dniu [...] decyzję, prawidłowo doręczoną w dniu 12 sierpnia 2015 r., czyli przed wniesieniem skargi za pośrednictwem organu, co miało miejsce w dniu 5 października 2015 r. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, należało orzec o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak również Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania zawartych w piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r., ponieważ zgodnie z art. 200 p.p.s.a., zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje od organu w przypadku uwzględniania skargi, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Nadto nie uwzględnił żądania skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a, którego możliwość zastosowania występuje jedynie w przypadku uwzględniania skargi.