IV SAB/Gl 149/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Prezesa Sądu [...] w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia z dnia 31 marca 2016 r. postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu [...] w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. wniósł o ustanowienie zawodowego pełnomocnika. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 marca 2016 r. sprecyzował, że domaga się ustanowienia radcy prawnego. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, aktualnie pozostaje bez pracy i ubiega się o przyznanie renty. Powołał się przy tym na trudną sytuację materialną swojej rodziny (w skład której wchodzi jego żona oraz dwóch synów), uzasadniającą objęcie Programem Operacyjnym "Pomoc Żywnościowa 2014-2020". Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Razem z żoną jest współwłaścicielem dwudziestoletniego samochodu, którego wartość jest znacznie mniejsza od tej kwoty. Miesięczny dochód netto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie 2.160,05 zł, na który składają się pobierane przezeń: zasiłek rodzinny (310 zł) i zasiłek okresowy (93 zł), wynagrodzenie jego małżonki za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze (786,65 zł), stypendia - socjalne i mieszkaniowe pełnoletniego syna, w kwocie ogółem 850 zł oraz stypendia - szkolne i socjalne dla młodszego - małoletniego syna (odpowiednio 113,40 zł i 100 zł). Jednocześnie K. M. powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, wśród których, obok wyżywienia, leków oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem, wymienił czesne za szkołę młodszego syna w kwocie 385 zł i należność za akademik dla starszego w wysokości 340 zł, opłatę za Internet i TV (107 zł), koszty eksploatacji samochodu (230 zł), opłatę za telefon (39,96 zł) i bilet okresowy młodszego syna (62,67 zł.). Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący ubiegał się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy i został zwolniony od kosztów sądowych na podstawie orzeczenia z dnia 4 stycznia 2016 r., a ponadto także w innych sprawach uwzględniano jego wnioski (m.in. IV SAB/Gl 154/15 oraz IV SA/Gl 1142/15). Jednakże referendarz wskazał na różnice i rozbieżności pomiędzy wydatkami ponoszonymi na żywność: we wnioskach składanych w grudniu 2015 r. skarżący podał, że przeznacza na ten cel 1.000 zł, we wnioskach złożonych w styczniu 2016 r. 3.100 zł, a w niniejszym wniosku podał zaledwie 420 zł. Równocześnie we wszystkich przywołanych sprawach nie dochodziło do jakichkolwiek zmian w składzie gospodarstwa domowego. Nadto w treści niniejszego wniosku wymienił dodatkowe wydatki w postaci Internetu i telewizji (107 zł), eksploatacji samochodu (230 zł) oraz telefonu (39,96 zł). W ocenie referendarza świadczy to o poprawie sytuacji materialnej skarżącego, bądź też o celowym niewskazaniu wcześniej tych wydatków. Ponadto skarżący nie może być uznany za ubogiego, do którego skierowane jest prawo pomocy, skoro miesięcznie opłaca korzystanie z telewizji i Internetu w kwocie 107 zł, a ponadto ponosi koszty kształcenia syna w niepublicznym gimnazjum w kwocie 385 zł. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że w kolejnych miesiącach sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny zmieniła się. W chwili obecnej dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącego wynosi 565,01 zł. Skarżący i członkowie jego rodziny otrzymują świadczenia z pomocy społecznej. K.M. wskazał, że posiada samochód osobowy od 2002 r., jednakże przez kilka miesięcy nie był on używany stojąc na osiedlowym parkingu i skarżący nie ponosił kosztów jego eksploatacji. Zakupił kartę do telefonu komórkowego za cenę znacznie niższą niż poprzednio posiadany abonament telefonii stacjonarnej. Zdaniem skarżącego ponoszone wydatki na Internet i telewizję są całkowicie zasadne, mieszczą się w ramach podstawowych wydatków niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania i są konieczne. K.M. podniósł, że referendarz w razie wątpliwości co do treści oświadczenia majątkowego, powinien go wezwać do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych. W ocenie strony wydatki na opłaty za naukę młodszego syna, który uczęszcza do tej samej szkoły już ósmy rok są uzasadnione. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika ze względu na niemożność prowadzenia własnej działalności zarobkowej, brak źródła dochodu (poza świadczeniami rodzinnymi i pomocy społecznej) oraz brak majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Niewątpliwie dochód czteroosobowej rodziny skarżącego - zadeklarowany na kwotę 2 160,05 zł, uzasadniałby uwzględnienie wniosku. Jednakże w kwestionowanym przez skarżącego orzeczeniu referendarza sądowego zasadnie wskazano na rozbieżności dotyczące kosztów utrzymania i wydatków obciążających gospodarstwo domowe strony. Przesłanką wskazującą na rozbieżności w oświadczeniach skarżącego jest brak podania we wcześniejszych wnioskach wydatków na łączną kwotę 376,96 zł, w tym na telewizję i Internet (107 zł) i eksploatację samochodu (230 zł). Przede wszystkim jednak podkreślenia wymaga, że skarżący ponosi koszty kształcenia syna w niepublicznym gimnazjum, uiszczając czesne w wysokości 385 zł miesięcznie. Bezsprzecznie - nie można kwestionować konieczności finansowania edukacji dziecka, jednakże ponoszenie kosztów kształcenia w niepublicznym gimnazjum, pomimo powszechnej dostępności bezpłatnego kształcenia w szkołach publicznych, przemawia za bezzasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których wskazane we wniosku okoliczności, uzasadniają jego uwzględnienie w sposób nie budzący najmniejszych nawet wątpliwości. Skoro skarżący opłaca koszty edukacji dziecka w niepublicznym gimnazjum to nie można uznać, że zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do powołanych przez skarżącego orzeczeń sądów powszechnych i administracyjnych oraz argumentu, że w innych sprawach przyznano mu prawo pomocy wskazać trzeba, że każdorazowy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany jest indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. Nie może zatem stanowić podstawy uwzględnienia wniosku, korzystanie z tego prawa w innej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.