IV SAB/Gl 15/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Mikusiński po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Z. Spółdzielni Mieszkaniowej w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] J. B. zwrócił się do Zarządu Z. Spółdzielni Mieszkaniowej o udostępnienie danych na temat wysokości opłat za centralne ogrzewanie pobranych od mieszkańców budynku przy ul. W. [...] i [...] oraz od najemcy znajdującego się w tym budynku lokalu użytkowego, jak również podanie wysokości kwot zapłaconych dostawy z tego tytułu w latach [...] -[...]. W piśmie z dnia [...] J. B. ponownie wystąpił do Zarządu Spółdzielni o udzielenie informacji na temat kosztów centralnego ogrzewania rozszerzając zakres żądanych informacji o koszty zaopatrzenia mieszkańców budynku w ciepłą wodę i jednocześnie powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2003r. sygn. akt II SAB/200/03. W odpowiedzi na te pisma Z. Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała stronę, że nie znajduje podstaw do udostępnienia tak szczegółowych informacji dotyczących rozliczeń za ciepło. Spółdzielnia wyjaśniła również, że podczas procesu toczącego się z powództwa J. B. przed Sądem Rejonowym w Z. wielokrotnie przestawiała zasady rozliczania CO w latach [...] -[...]. W dniu [...] J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Z. Spółdzielni Mieszkaniowej polegającą na braku odpowiedzi na żądanie przedstawienia informacji o łącznej wysokości zaliczek za centralne ogrzewanie i ciepłą wodę pobranych od mieszkańców budynku przy ul. W. [...] i [...] w latach[...] -[...] oraz podanie wysokości kwot zapłaconych dostawcy za ciepło i wodę. W uzasadnieniu skargi podał, że mimo dwukrotnego wystosowania do Spółdzielni pism, nie udostępniono mu wyżej wymienionych informacji. W odpowiedzi na skargę Z. Spółdzielnia Mieszkaniowa postulowała jej oddalenie oświadczając, że w dniu [...] udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego pisma. Nadto Spółdzielnia podniosła, że zgodnie z wymogami Prawa Spółdzielczego oraz ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych członek spółdzielni na żądanie może otrzymać odpis statutu, a w ściśle określonych przypadkach ma prawo wglądu do niektórych dokumentów spółdzielni. Skarżący nie jest natomiast członkiem Spółdzielni. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] Z. Spółdzielnia Mieszkaniowa przedstawiła uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005r. sygn. I OPS 1/05, z której wynika, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej nie mają zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Szczegółowy zakres spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. W § 2 tego przepisu wskazano, że kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - decyzje administracyjne, - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, - inne niż wymienione wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, - bezczynność organów w sprawach opisanych powyżej, - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Z cytowanego przepisu wynika, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność w sprawach z zakresu administracji publicznej, w których wydawane są decyzje, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. O skuteczności skargi na bezczynność można mówić wówczas, gdy właściwy podmiot nie wykonuje w terminie nałożonego nań z mocy prawa obowiązku, przy czym bezczynność ma miejsce zarówno w przypadku niepodjęcia przez organ działań wskazanych przez przepisy prawa, jak i w razie odmowy wydania aktu lub podjęcia innego działania. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Z. Spółdzielni Mieszkaniowej polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej. Niemożliwe stało się jednak merytoryczne rozpoznanie tej skargi. W pierwszej kolejności należało bowiem zbadać czy żądanie skarżącego skierowane do Spółdzielni mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Sąd administracyjny jest bowiem właściwy do rozpatrzenia skargi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej tylko wówczas, gdy strona domaga się udostępnienia danych stanowiących informację publiczną, żądanie skierowała do podmiotu, który jest zobowiązany do jej udzielenia i dysponuje tą informacją. Spełnienie tych wszystkich przesłanek warunkuje możliwość merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny skargi dotyczącej działania lub bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Z. Spółdzielnia Mieszkaniowa podniosła zarzut, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej nie mają zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych i w ocenie Sądu zarzut ten jest uzasadniony z przyczyn wskazanych poniżej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 6 tej ustawy wymienia zakres danych, które podlegają udostępnieniu jako stanowiące informację publiczną Wyliczenie to nie ma charakteru wyczerpującego. Natomiast w art. 4 ustawy wskazane zostały podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Są nimi organy władzy publicznej, samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne lub jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, a także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Analiza przepisu art. 4 ust. 1 pozwala wyróżnić dwie kategorie podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, a mianowicie: "władze publiczne" i inne podmioty wykonujące "zadania publiczne". Z przepisu tego wynika, że każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne (zadania władzy publicznej) lub dysponuje majątkiem publicznym, jest zobowiązany do udostępniania danych stanowiących informację publiczną. Rozważyć zatem należy, czy spółdzielnie mieszkaniowe mogą być zaliczone do jednej z tych kategorii. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) spółdzielnie mieszkaniowe są dobrowolnymi zrzeszeniami nieograniczonej liczby osób, których podstawowym celem jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych swoich członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Spółdzielnie mogą również prowadzić działalność społeczną i kulturalno-oświatową na rzecz swoich członków i ich środowiska. Natomiast w myśl art. 3 Prawa spółdzielczego majątek spółdzielni stanowi prywatną własnością jej członków, tj. osób zrzeszonych w danej spółdzielni mieszkaniowej. Nie ulega żadnej wątpliwości, że spółdzielnie mieszkaniowe nie stanowią "władzy publicznej", gdyż nie są organami państwowymi lub samorządowymi, ani innymi podmiotami sprawującymi w ich imieniu funkcje publiczne. Brak też podstaw prawnych, by działalność spółdzielni mieszkaniowych utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podstawowym celem działalności spółdzielni mieszkaniowej jest bowiem zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych jej członków i ich rodzin, a więc ograniczonej liczby osób zrzeszonych w danej spółdzielni. Członkami spółdzielni mieszkaniowej mogą być tylko osoby, które złożyły deklarację członkowską i uiściły wpisowe. Stąd też działalność spółdzielni mieszkaniowej, jako jednostki organizacyjnej obejmującej ściśle określony krąg osób, nie ma charakteru powszechnego. Zdaniem Sądu spółdzielnia mieszkaniowa nie może być również uznana za podmiot, który dysponuje majątkiem publicznym, tj. mieniem państwowym, komunalnym lub mieniem należącym do podmiotów sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych oraz mieniem należącym do banków i spółek prawa handlowego, w których Skarb Państwa posiada ponad 50 % udziałów w kapitale zakładowym. Jak już wcześniej wspomniano majątek spółdzielni stanowi bowiem prywatną własności jej członków czyli osób zrzeszonych w danej spółdzielni mieszkaniowej. To właśnie członkowie spółdzielni, za pośrednictwem wybranych przez siebie organów, podejmują decyzje związane z gospodarowaniem majątkiem spółdzielni. Spółdzielnie mieszkaniowe nie należą również do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003r. Nr 15, poz. 148 ze zm.), ani nie są podmiotami realizującymi finanse publiczne w rozumieniu art. 6 tej ustawy. Przedstawione powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że spółdzielnie mieszkaniowe nie należą do kręgu podmiotów, na których w myśl art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, spoczywa obowiązek udostępniania tego rodzaju informacji. Nie są władzą publiczną, nie wykonują zadań publicznych, ani też nie dysponują majątkiem publicznym. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w tezie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2005r. sygn. akt I OPS 1/05 o treści: "Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. nr 112, poz. 1198) nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych". Skoro więc o właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy dotyczącej udostępnienia informacji publicznej można mówić dopiero wtedy, gdy strona domaga się udostępnienia danych stanowiących informację publiczną i żądanie to skierowała do podmiotu, który jest zobowiązany do jej udzielenia oraz dysponuje taką informacją, brak którejkolwiek z tych przesłanek skutkuje stwierdzeniem, że sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, a skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wniosek o udostępnienie informacji publicznej skarżący skierował do podmiotu, który nie ma obowiązku zadośćuczynienia temu żądaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej. Z tych względów Sąd nie był zobligowany do merytorycznego rozpatrzenia skargi i na podstawie art. 58 § 1 i § 3 p.s.a. orzekł o jej odrzuceniu.