IV SAB/Gl 161/15

PostanowienieWSA w Gliwicach2016-03-15

Skład orzekający: Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, biorąc pod uwagę jego sytuację materialną i rodzinną?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał niemożności poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kluczowe było uwzględnienie dodatkowych dochodów małżonki skarżącego z grudnia 2015 r., które znacząco przekroczyły koszty sądowe, a także ocena wydatków na żywność jako nieuzasadnionych w kontekście podstawowych potrzeb życiowych.
Stan faktyczny
K.M. złożył skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną rodziny. Referendarz sądowy oddalił wniosek, wskazując na dodatkowe dochody żony skarżącego z grudnia 2015 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, argumentując, że jego sytuacja materialna powróciła do poprzedniego stanu. Sąd rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymał w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.M. na bezczynność Kierownika Przychodni Specjalistycznej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwestii sprzeciwu skarżącego na postanowienie z dnia 2 lutego 2016 r. postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy K.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Kierownika Przychodni Specjalistycznej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, K.M. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, aktualnie pozostaje bez pracy i ubiega się o przyznanie renty. Powołał się przy tym na trudną sytuację materialną swojej rodziny (w skład której wchodzi jego żona oraz dwóch synów), uzasadniającą objęcie Programem Operacyjnym "Pomoc Żywnościowa 2014-2020", jak również świadczeniami z pomocy społecznej. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Miesięczny dochód netto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na który składają się pobierane przezeń: zasiłek rodzinny ([...] zł) i zasiłek okresowy ([...] zł), wynagrodzenie jego małżonki za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze ([...] zł), stypendia - socjalne i mieszkaniowe pełnoletniego syna, w kwocie ogółem [...] zł oraz stypendia - szkolne i socjalne dla młodszego - małoletniego syna (odpowiednio [...] zł i [...] zł). Nadto skarżący dodał, iż w grudniu 2015 r. jego małżonka otrzymała wynagrodzenie za nadgodziny w kwocie [...] zł, jednorazowe wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie [...] zł oraz jednorazową premię, w wysokości [...] zł, które to świadczenia przeznaczone zostały na bieżące utrzymanie rodziny. Jednocześnie K.M. powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, wśród których, obok wyżywienia oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem, wymienił czesne za szkołę młodszego syna w kwocie [...] zł i należność za akademik dla starszego w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący powołał się na podobne okoliczności dotyczące stanu majątkowego, jak w sprawach, w których uwzględniono jego wnioski (m.in. IV SAB/Gl 125/15 oraz 154/15). Jednakże w niniejszej sprawie podał, że jego małżonka uzyskała jednorazowe wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w grudniu 2015 r. w kwocie [...] zł oraz premię w kwocie [...] zł, co przekracza [...]-krotnie wartość kosztów sądowych, które obecnie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł (łącznie 400 zł razem z trzema pozostałymi sprawami, w których wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych) Referendarz zaznaczył, że skarżący złożył skargę w grudniu 2015 r., a zatem w okresie gdy dysponował środkami finansowymi i powinien się liczyć z koniecznością ich przeznaczenia na pokrycie kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że w kolejnych miesiącach sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny powróciła do takiego samego stanu, który w innych sprawach stanowił podstawę do przyznania prawa pomocy. W chwili obecnej dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie skarżącego kształtuje się poniżej kryterium dochodowego w kwocie 514 zł. Skarżący i członkowie jego rodziny otrzymują świadczenia z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd zauważył, że dochód czteroosobowej rodziny skarżącego zadeklarowany został na kwotę [...] zł i gdyby uwzględnić jedynie tę wysokość, to możnaby uznać, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wynoszących na obecnym etapie postępowania 100 zł, jest zasadny. Jednakże w grudniu 2015 r. żona skarżącego otrzymała dodatkowe świadczenia z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł. Z tego wynika, że przywołana kwota ponad [...]-krotnie przekraczała wartość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skoro K.M. skargę złożył w grudniu 2015 r., to powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, gdyż już wcześniej w innych sprawach był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto skarżący określił wydatki z tytułu zakupu środków żywnościowych w grudniu 2015 r. na około [...] zł, natomiast w poprzednio składanych wnioskach (m.in. w sprawach IV SAB/Gl 125/15 i 154/15) koszty te wynosiły [...] zł. Należy się zgodzić z referendarzem, że wydatkowanie kwoty [...] zł na żywność nie może być uznane za konieczny koszt zmierzający do zaspokojenia elementarnych, podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc się do powołanych przez skarżącego orzeczeń sądów powszechnych i administracyjnych oraz wskazania, że w innych sprawach przyznano mu prawo pomocy wskazać trzeba, że każdorazowy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany jest indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. Nie może zatem stanowić podstawy uwzględnienia wniosku korzystanie z tego prawa w innej przedmiotowo sprawie. Ponadto oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd bierze pod uwagę stan majątkowy z daty złożenia tego wniosku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło