IV SAB/Gl 19/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej A w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Z.K. w dniu [...] wniósł skargę na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej A. Jako podstawę prawną skargi powołał na art. 3 § 3 , art. 50 § 1 i 2, art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) i art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198) oraz art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.). Podniósł, iż wielokrotnie domagał się od Spółdzielni Mieszkaniowej A udzielenia informacji i przedstawienia kalkulacji wysokości pobieranych opłat dotyczących - zaliczkowego rozliczenia zużywanego w lokalach mieszkalnych ciepła w latach [...], ryczałtu na indywidualnie rozliczanie mediów w latach [...], opłaty zmiennej w poz. [...] rozliczenia CO w latach [...] – jednak nie otrzymał na nie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi. Zdaniem skarżącego, jako członek tej Spółdzielni, będącej organizacją publiczną i społeczną ma prawo do tego, aby respektowała ona przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a tym samym do nałożenia na nią obowiązku udzielenia żądanych przez skarżącego i powołanych powyżej informacji. Spółdzielnia Mieszkaniowa A w odpowiedzi na skargę, zważywszy na tak oznaczony przedmiot skargi, wniosła o jej "oddalenie", jak i "umorzenie" postępowania sądowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Powołała się na pogląd obowiązujący w judykaturze, iż spółdzielnie mieszkaniowe nie są podmiotami obowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej, bowiem nie są one organami administracji publicznej, jednostkami samorządu terytorialnego ani samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Zaznaczyła, iż zarzut bezczynności sformułowany w skardze jest całkowicie nieuzasadniony wobec każdorazowego i wyczerpującego udzielania skarżącemu odpowiedzi na każde z jego pism i wniosków. Ponownie przywołała i wyjaśniła zasady obowiązujące przy ustalaniu zaliczek na poczet rozliczania centralnego ogrzewania lokali mieszkalnych wyposażonych w termozawory i podzielniki. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący uzupełnił żądanie skargi wnosząc o zobowiązanie Spółdzielni Mieszkaniowej A do udostępnienia kolejnych informacji szczegółowo wymienionych w punktach i podpunktach tego pisma, dotyczących zasad rozliczania kosztów centralnego ogrzewania i gospodarki remontowej, podstaw prawnych wymiany wodomierzy i zmiany ich przepływu oraz o żądanych już wcześniej w piśmie z dnia [...] informacji w sprawie budynku przy ul. [...] nr [...] w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu nie będąc związany zarzutami skargi. Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. wynika, iż sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej orzekając w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4 tej ustawy. Dotyczy to więc takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością możemy mieć do czynienia tylko wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo zobowiązany podmiot nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął czynności, do której był zobowiązany. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli podjętych rozstrzygnięć pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania sporów z zakresu przedmiotowo i podmiotowo uregulowanych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198) i stosowania ich wobec spółdzielni mieszkaniowych. Skarżący domaga się bowiem zobowiązania Spółdzielni Mieszkaniowej A do udostępnienia informacji publicznej poprzez dokonanie czynności materialno-technicznej. Zatem Sąd przed merytorycznym rozpoznaniem skargi jest zobowiązany z urzędu do zbadania przesłanek dopuszczalności istnienia przedmiotu i aktu zaskarżenia. Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a podmioty zobowiązane do jej udzielenia - art. 4 tej ustawy. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Jednakże informacja publiczna to nie tylko informacja o sprawach publicznych, ale także informacja, która podlega udostępnieniu przez podmiot wskazany w jej przepisach. Przepis art. 4 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, określa władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, przykładowo wymieniając je w pięciu punktach, a nadto w art. 4 ust. 2 - związki zawodowe i ich organizacje oraz partie polityczne. Zdaniem Sądu spółdzielnia mieszkaniowa nie mieści się w treści definicji podmiotu zobowiązanego zamieszczonej w art. 4 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem nie jest władzą publiczną i nie wykonuje zadań publicznych, a także nie dysponuje w rozumieniu przepisów tej ustawy majątkiem publicznym. Powszechnie za władzę publiczną uznaje się organy państwowe bądź samorządowe, bądź inne podmioty sprawujące w ich imieniu, funkcje publiczne. Jako wykonywanie zadań publicznych traktuje się też działalność organizatorską podejmowaną w interesie zbiorowym, kierowaną na zewnątrz, służącą kształtowaniu i normowaniu stosunków społeczno-gospodarczych, w odpowiednich formach działania (por. niepublikowane: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA 659-660/02 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2004r. sygn. akt IV SAB/Gl 4/04). Za błędne zatem uznać należy włączenie spółdzielni mieszkaniowych do kategorii podmiotów wymienionych w art. 4 ust.1 pkt 5 cytowanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r. sygn. akt II SAB 113/02 Lex nr 78061). Spółdzielnia mieszkaniowa nie reprezentuje osób ani jednostek wykonujących zadania publiczne lub dysponujących majątkiem publicznym. Nie należy też do sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r., nr 15, poz. 148 z późn. zm.), ani nie jest podmiotem realizującym finanse publiczne w rozumieniu art. 6 tej ustawy. Przedstawiony pogląd znajduje także uzasadnienie w tezie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 o treści: "Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. nr 112, poz. 1198) nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych". Jednocześnie art. 1 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) stanowi, iż spółdzielnie mieszkaniowe są powoływane w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin przez dostarczanie im lokali mieszkalnych. Stosowane jako przepisy ogólne w stosunku do przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848) również nie traktują spółdzielni na równi z podmiotami wykonującymi bądź reprezentującymi osoby wykonujące zadania publiczne albo dysponującymi majątkiem publicznym bądź reprezentującymi osoby dysponujące takim majątkiem. Stosownie do art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, iż majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków tzn. osób zrzeszonych w danej spółdzielni mieszkaniowej. Zatem to sami członkowie zrzeszeni w spółdzielni przez wybrane organy decydują o majątku swej spółdzielni. Kwestię dostępu członków spółdzielni do dokumentów tej spółdzielni (informację o działalności spółdzielni) określa ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawa Prawo spółdzielcze, a także statuty spółdzielni. Wymienione ustawy i akty dają członkom spółdzielni możliwość uzyskania informacji związanych z jej działalnością statutową, ale nie są to informacje, o których mowa w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W przeciwnym wypadku spółdzielnie mieszkaniowe musiałyby każdorazowo udostępniać informacje dotyczące spraw spółdzielni wszystkim występującym o nie podmiotom. Zdaniem Sądu tylko wówczas, gdy strona domaga się udostępnienia danych stanowiących informacją publiczną i żądanie to skierowała do podmiotu, który jest zobowiązany do jej udzielenia oraz dysponuje tą informacją, mówić można o właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy dotyczącej działania w zakresie udzielania informacji publicznej. Jeżeli zatem żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało skierowane do podmiotu, który nie jest obowiązany do jej udzielenia wówczas brak jest spełnienia jednej z wymaganych łącznie przesłanek pozwalających na uznanie skargi za dopuszczalną. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, iż podmiot, którego bezczynność zaskarżono był zobowiązany do wydania któregokolwiek z aktów wymienionych w art. w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy p.p.s.a. i z tego powodu, nie można wobec niego formułować zarzutu bezczynności. Tym samym skarga nie może być uwzględniona z dwóch powodów, po pierwsze przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych, po drugie sądy administracyjne nie są właściwe do rozpatrywania sporów ze stosunku członkowstwa. Na marginesie sprawy zaakcentować trzeba, iż skarga na bezczynność organu administracyjnego musi być poprzedzona zażaleniem, o jakim mowa w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z powyższych rozważań Sądu wynika, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. podlega odrzuceniu bez jej merytorycznego rozpoznania.