IV SAB/Gl 194/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Prezydenta Miasta T. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 25 października 2017 r. A. F. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza zadeklarowała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, nad którą sprawuje opiekę. Równocześnie wywiodła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku i sama nie uzyskuje dochodów, zaś jedynym źródłem utrzymania jej gospodarstwa domowego jest emerytura matki, w kwocie 782 zł. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2017 r. zwrócono się do strony o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołała się we wniosku. W tym zakresie wezwano ją o: - udokumentowanie faktu, iż nie uzyskuje żadnych dochodów. Wskazano, że należy w tym celu przedłożyć aktualne zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, iż jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku lub zaświadczenie urzędu skarbowego potwierdzające, że nie uzyskała dochodu w ubiegłym roku bądź, że nie składała deklaracji w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok; - nadesłanie dokumentów źródłowych (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty) obrazujących wysokość kosztów ponoszonych z tytułu czynszu i opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd.). Dodano, że w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - podanie orientacyjnej miesięcznej kwoty pozostałych kosztów utrzymania (wydatki na zakup żywności, środków czystości, leków itp.). - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez matkę skarżącej. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać przekaz pocztowy lub wyciąg bankowy potwierdzający otrzymanie emerytury za ostatni miesiąc ewentualnie kopię decyzji ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 1 grudnia 2017 r. wnioskująca nie udzieliła na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi A. F. z jest bezczynność organu administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna, który jest świadczeniem stanowiącym formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Wnioskodawczyni jest więc w niniejszej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 października 2017 r. - karta nr 42 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika należy wskazać, że po myśli art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tego unormowania nie pozostawia wątpliwości, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca nie uzupełniła i nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku, nie udzielając jakichkolwiek wyjaśnień o kosztach utrzymania swojego gospodarstwa domowego oraz nie nadsyłając żadnych dokumentów potwierdzających te koszty ani też obrazujących dochód jej matki jak również takich, które potwierdzałyby fakt, iż ona sama nie osiąga dochodów. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A. F. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 8 listopada 2017 r. Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawczyni w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierająca je przesyłka, którą wysłano na wskazany przez stronę we wniosku adres ([...]), została zwrócona do Sądu z wzmianką o niepodjęciu w terminie, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była awizowana w dniu 17 listopada 2017 r., a następnie powtórnie, w dniu 27 listopada 2017 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., skuteczne doręczenie rzeczonej przesyłki nastąpiło z dniem 1 grudnia 2017 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 8 grudnia 2017 r. W terminie tym strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymogi, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 8 listopada 2017 r. skarżąca nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.