IV SAB/Gl 22/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola nr [...] w T. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1) umorzyć postępowanie; 2) zasądzić od Dyrektora Przedszkola nr [...] w T. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze na bezczynność Dyrektora Przedszkola nr [...] w T. skarżące Stowarzyszenie domagało się stwierdzenia obowiązku udostępnienia informacji publicznej, o którą zwróciło się w złożonym drogą elektroniczną wniosku z dnia 21 grudnia 2011 r., zasądzenia kosztów postępowania oraz wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. W jej uzasadnieniu przytoczyło brzmienie wspomnianego podania, dowodząc, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymało żądanych danych dotyczących w głównej mierze uruchomienia i funkcjonowania strony podmiotowej wspomnianego Przedszkola w Biuletynie Informacji Publicznej, a marginalnie ilości postępowań w zakresie naboru na stanowiska urzędnicze i przetargowych oraz zmian statutu Przedszkola. Skargę wniesiono za pośrednictwem organu w dniu 6 stycznia 2012 r. W odpowiedzi na skargę postulowano jej odrzucenie, bądź jej oddalenie, bądź też umorzenie postępowania. Dyrektor Przedszkola w pierwszej kolejności podniósł brak wyczerpania trybu z art. 52 § 3 P.p.s.a., czyli brak poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Dalej wskazał, iż nie odnotowano wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej od skarżącego, gdyż – jak ustalono po otrzymaniu skargi – mógł on zostać zakwalifikowany jako "spam". Niemniej jednak w dniu 8 stycznia 2012 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na zadane pytania. Dlatego uważa, że nie pozostawał w bezczynności. Tym bardziej, gdy zważyć, że adres meilowy nie jest elektroniczną skrzynką podawczą. Na wypadek niepodzielenia stanowiska o zasadności oddalenia skargi, zasugerował umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego. Skarżący w piśmie procesowym, z 4 lutego 2012 r. wniósł o nieuwzględnienie powyższych argumentów, dowodząc braku podstaw prawnych do wzywania do usunięcia naruszenia prawa w sprawach bezczynności z zakresu udostępnienia informacji publicznej. Podważył też zasadność obrony zasadzającej się na braku możliwości kontroli treści i kwalifikacji pism wpływających drogą elektroniczną. Nadto szeroko ustosunkował się do udzielonej odpowiedzi na zawarte w podaniu o udostępnienie informacji publicznej pytania, wskazując, że w istocie nie uzyskał na nie odpowiedzi oraz kwestionując zasadność twierdzenia, wedle którego Przedszkole, będące jednostką gminy, nie ma obowiązku uruchomienia własnej strony w Biuletynie Informacji Publicznej, a korzysta ze strony BIP Gminy T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak głosi art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 a. Zatem skarga na bezczynność jest dopuszczalna wyłącznie w sprawach, w których zapadają decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Żądane przez skarżącego dane w przeważającej większości (wątpliwości może budzić pytanie 12 c) noszą znamiona informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.), w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 204, poz. 1195) – p. jej art. 10 ust. 2. Dotyczą bowiem spraw publicznych podmiotu stanowiącego jednostkę organizacyjną podległą, tworzoną i finansowaną przez jednostkę samorządu terytorialnego (art. 1 ust. 1 i art.. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy). Zatem załatwienie sprawy mogło nastąpić albo poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno-technicznej (art. 7 ust. 1 pkt 2), albo poprzez odmowę jej udzielenia w drodze decyzji administracyjnej, albo poprzez umorzenie postępowania (art. 16 ust. 1) z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie. Dyrektor Przedszkola jest organem zobowiązanym do rozpatrzenia żądania na gruncie tej ustawy, gdyż wynika to ze służącego temu podmiotowi przymiotu jednostki organizacyjnej jednostki samorządowej, która po myśli art. 4 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. Zatem złożona w sprawie skarga na bezczynność jest dopuszczalna podmiotowo i przedmiotowo. Jak trafnie dostrzegł skarżący, utrwalone jest stanowisko, wedle którego w takich sprawach, jak niniejsza nie jest wymagane poprzedzenie skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Przepisy przywołanej ustawy nie przewidują środków zaskarżenia bezczynności, zaś art. 52 § 3 P.p.s.a. odnosi się do skarg na akty lub czynności, przeto nie obejmuje swym zasięgiem bezczynności (tak przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 sierpnia 2008 r., sygn. I OSK 683/09, publ. www.nsa.gov.pl ). Toteż wniosek o odrzucenie skargi jest chybiony, mimo trafności konkluzji o niewyczerpaniu wspomnianego trybu. Nie mogło również dojść do oddalenia skargi, gdyż takie rozstrzygnięcie zapada tylko wówczas, gdy organ przed wniesieniem skargi udostępnił wszelkie żądane dane w pełnym zakresie, a więc wówczas, gdy nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi. W niniejszej sprawie w tej dacie organ jednak był bezczynny, bo nie załatwił sprawy w żaden przewidziany prawem sposób. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wysoce odformalizowane postępowanie, obejmujące również tryb i formę składania podań (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2009 r., sygn. I OSK 1277/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej materii nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które dochodzą do głosu w nielicznych przypadkach uregulowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że podania o udostępnienie informacji publicznej mogą być składane m.in. drogą elektroniczną i to niekoniecznie z wykorzystaniem elektronicznej skrzynki podawczej oraz bezpiecznego elektronicznego podpisu. Dlatego nie zasługuje na aprobatę obrona organu zasadzająca się na braku możliwości oceny treści pisma i zakwalifikowaniu go, jako tzw. spam. Rzeczą organu jest bowiem takie skonfigurowanie poczty elektronicznej, które zapewni możliwość składania i odbierania wiadomości bez zagrożenia pominięcia jakiejkolwiek przesyłki. W tej sytuacji, skoro podanie złożono w dniu 21 grudnia 2011 r., to po myśli art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, winno ono zostać załatwione najpóźniej do dnia 4 stycznia 2012 r. Tymczasem poza sporem jest, że odpowiedzi udzielił organ w dniu 8 stycznia 2012 r. Uzasadnia to konkluzję, że do dnia wniesienia skargi pozostawał w bezczynności, która ustała po tym dniu. W okolicznościach sprawy nie mogło wszak dojść do uwzględnienia skargi, gdyż po jej wniesieniu i przed rozpoznaniem sprawy bezczynność ustała. Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. przewiduje w razie bezczynności organu zobowiązanie go do wydania aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku. Zatem ma na celu wymuszenie załatwienia sprawy. Nie jest to możliwe, gdy sprawa już została zakończona. W takiej sytuacji należy przyjąć, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., o sygn. I OPS 6/08 (ONSA i WSA z 2009 r., nr 4, poz. 63) zajął stanowisko, wedle którego wówczas należy postępowanie umorzyć. Nie można bowiem zobowiązać do wydania aktu, który już został wydany. Tym bardziej gdy dotyczy to sprawy, w której organ był bezczynny nadal w dacie wniesienia skargi ( w przeciwnym wypadku można byłoby rozważać możliwość oddalenia skargi – p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. IV SAB/GL 56/11, publ. www.orzeczenia.nsa,gov.pl). Tak zatem należało postąpić w niniejszej sprawie. Nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia merytorycznego badania treści udzielonej odpowiedzi. Bowiem w tym trybie wnioskodawca może podważać zarówno brak udzielenia odpowiedzi na żądanie, jak też zakres udzielonej odpowiedzi (udzielenie odpowiedzi niepełnej). Natomiast nie może w tym trybie kwestionować prawdziwości i jakości udzielonej informacji, gdyż w tej materii przewidziana jest możliwość zaskarżenia czynności. Tym bardziej więc poza zakresem badania w sprawie bezczynności pozostaje zagadnienie prawidłowości działań podmiotu, do którego zgłoszono żądanie w materii nim objętej. Przeto nie mógł się Sąd zająć kwestią zgodności z prawem braku uruchomienia przez Dyrektora Przedszkola nr [...] w T. własnej strony w Biuletynie Informacji Publicznej. Mógł jedynie poprzestać na konkluzji, że na to pytanie (nr 1) organ odpowiedział i to wyczerpująco. Pytania od nr 2 do nr 11 zmierzały do uzyskania odpowiedzi o link do odpowiedniej strony BIP, toteż skoro nie uruchomiono strony podmiotowej logicznym jest brak podstrony, zatem oczywistym jest niemożność uzyskania informacji pozytywnej. Natomiast pytania nr 14 i 15 znowu odnoszą się do strony podmiotowej BIP, której – jak już wskazano – Przedszkole nie uruchomiło, w związku z czym odpowiedź na nie również mieści się w odpowiedzi na pytanie pierwsze. W tej sytuacji przyjąć należy wyczerpanie obowiązku organu na gruncie cytowanej wyżej ustawy, lecz po upływie zakreślonego w niej terminu, co uzasadnia umorzenie postępowania. Podobnie rozstrzygnął Sąd w wielu sprawach tej samej strony skarżącej, przykładowo w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. Akt IV SAB/GL 19/12. Godzi się również wyjaśnić, że nie mógł Sąd orzec o wymierzeniu organowi grzywny, gdyż może to nastąpić jedynie w przypadku uwzględnienia skargi. Sposób załatwienia niniejszej sprawy ma wpływ na zagadnienie kosztów postępowania. Jak wynika z uzasadnienia przywołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanie aktu po wniesieniu skargi jest traktowane jako działanie organu w trybie autokontroli. Przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swej właściwości, uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W takiej sytuacji art. 201 P.p.s.a. przewiduje obowiązek zwrotu poniesionych kosztów skarżącemu od organu. Wynosiły one w sprawie 100 zł. Co mając na uwadze, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 201 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji niniejszego postępowania. mw