IV SAB/Gl 225/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność "A" w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe; 4) zasądza od "A" w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2017 r. M.S. zwrócił się do A w T. (dalej także Szpital lub organ) o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "1.Czy w okresie od 1 czerwca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku Pani psycholog A.K., wykonywał działalność gospodarcza na terenie A w T. 2. Czy Pani psycholog A.K. wykonywała na terenie szpitala działalność gospodarczą lub usługi polegających na wykonywaniu badań i opinii zleconych przez organy władzy publicznej tj. Sądy, nie będące obowiązkami wynikającymi z umowy o pracę. 3. Czy psycholog A.K. w okresie, od 1 czerwca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku, posiadała stosowne zezwolenia wynikające ze stosownych ustaw oraz wynikające ze statutu Szpitala, na prowadzenie działalności gospodarczej lub zezwolenia na przeprowadzenie usług związanych z wykonywaniu badań i opinii, zleconych przez organy władzy publicznej tj. Sądy. 4. Czy Psycholog Pani A.K. wykonuje zawód psychologa zgodnie z ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r, o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. Nr 73, poz. 763, z późn. zm), w szczególności 5. Wnoszę o wskazanie adresu Regionalnej Izb Psychologów utworzonych i działających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, działających na podstawie art. 51 Ustawy z dnia 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2001 r. Nr 73 poz. 763) do której należy Pani Psycholog A.K.. 6. Wnoszę o udostępnienie lub wskazanie kopii Kodeksu Etyki Zawodowej określonego art. 40 pkt. 3 Ustawy z dnia 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2001 r Nr 73 poz. 763) według której stosuje się Pani Psycholog A.K. 7. Udzielenie odpowiedzi na pytanie - w jaki sposób i jakim dokumentem zostaje potwierdzone prawo do wykonywania zawodu psychologa określone Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2001 r. Nr 73 poz 763). 8. Czy w okresie od 1 czerwca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku Pan Lek. Psychiatria M.K., wykonywał działalność gospodarcza na terenie A w T. 9. Czy Lek. Psychiatria M.K. wykonywała na terenie szpitala działalność gospodarczą lub usługi polegających na wykonywaniu badań i opinii zleconych przez organy władzy publicznej tj. Sądy nie będące obowiązkami wynikającymi z umowy o pracę. 10. Czy Lek. Psychiatria M.K. w okresie, od 1 czerwca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku posiadała stosowne zezwolenia wynikające ze stosownych ustaw oraz wynikające ze statutu Szpitala, na prowadzenie działalności gospodarczej lub zezwolenia na przeprowadzenie usług związanych z wykonywaniu badań i opinii, zleconych przez organy władzy publicznej t.j. Sądy." Wniósł o udzielenie odpowiedzi w formie pisemnej listem poleconym przesłanym na adres wnioskodawcy lub pocztą elektroniczną. W skardze z dnia 28 czerwca 2017 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Szpitala M.S. wskazał, że nie uzyskał wnioskowanej informacji publicznej do dnia wniesienia skargi. Stwierdził, że informacja jest mu niezbędna ze względu na "podejrzenie przestępstwa" przez osoby wskazane we wniosku. Zauważył, że nie jest to pierwszy przypadek bezczynności Szpitala. Domagał się wszczęcia przez Sąd postępowania wobec Szpitala w celu usunięcia uchybień. W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu wyjaśnił, że pismem z dnia 4 lipca 2017 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia 1 czerwca 2017 r., zatem organ nie pozostaje w bezczynności. Wskazał, że nieudzielanie informacji w terminie 14–dniowym zostało spowodowane znaczną ilością spraw i obowiązków w tym terminie. W załączeniu przedłożył między innymi pismo z dnia 4 lipca 2017 r. wraz z dowodem doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1396 dalej "p.p.s.a") w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W związku z tym, iż przedmiot sprawy stanowi bezczynność polegająca na nie udostępnieniu w terminie informacji publicznej wskazać należy, że dostęp do informacji publicznej i zasady oraz tryb jej udostępnia reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1766 ze zm., dalej "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacja podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach ustawy. Przepis art. 2 ust. 1 u.d.i.p. stanowi zaś, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, natomiast w przepisie art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wskazuje się, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, z tym, że z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że w przypadku informacji publicznej przetworzonej konieczne jest istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji. Wyrażone w powyższych przepisach prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o podmiotach określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., a więc podmiotach wykonujących zadania publiczne zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o majątku, którym dysponują, o zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.). Przy takim unormowaniu zakresu pojęcia informacji publicznej, żądane przez skarżącego informacje wyszczególnione w skardze należało uznać za informacje publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek skarżącego został również uznany przez Szpital za wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Bezsporna i zarazem niewątpliwa jest również okoliczność, że Szpital jako podmiot wykonujący zadania publiczne (udzielanie świadczeń zdrowotnych), jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Tym samym więc jest on objęty obowiązkami wynikającymi z ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym więc obowiązkiem podejmowania na jej podstawie prawem określonych działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Przesądzenie, że objęte wnioskiem z dnia 1 czerwca 2017 r. informacje stanowią informację publiczną, oraz że Szpital jest podmiotem obowiązanym do udostępnia informacji publicznej oznacza, że w sprawie podmiot ten zobowiązany był do odniesienia się do ww. wniosku w trybie przepisów u.d.i.p.. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić w sposób zgodny z wnioskiem, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. (w zakresie terminu udostępnienia) oraz w art. 14 ust. 1 u.d.i.p. (w zakresie sposobu udostępnienia). W związku z tym, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, udostępnienie informacji następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Forma decyzji przewidziana została w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. jedynie dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.., a wiec, gdy zachodzą określone w tym przepisie przesłanki do umorzenia postępowania. Z powyższego wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie w ww. terminie informacji (czynność materialno-techniczna), bądź przez wydajanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub - w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Powyższe oznacza, że w wypadku, gdy dany podmiot będąc właściwym i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, wbrew tym przepisom ani nie udostępni w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wyda stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania, to tym samym zaistnieje sytuacja kwalifikowana jako bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Należy jednak przy tym podkreślić, że wspomniana bezczynność nie będzie miała miejsca w przypadku, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej (jak też, gdy nie istnieje, czy też nie jest w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji). W takiej sytuacjach dany podmiot nie jest zobowiązany ani do udostępnia żądanej informacji, ani do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia, a jedynie do poinformowania o tym zwykłym pismem wnioskodawcy. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, a z przypisów ustawy o dostępnie informacji publicznej jednoznacznie wynika, że udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej podlega tylko informacja publiczna (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.). Na tle poczynionych powyżej uwag nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie podmiot zobowiązany uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanych przez stronę skarżącą informacji. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął bowiem w dniu 5 czerwca 2017 r., a zatem wynikający z art. 13 ust.1 u.d.i.p. termin udostępnienia informacji upłynął z dniem 19 czerwca 2017 r. Wnioskowane informacje zostały natomiast udostępnione w dniu 8 lipca 2017 r. Tym samym więc w sprawie wystąpił stan bezczynności, gdyż Szpital udostępnił stronie skarżącej wnioskowane informacje z przekroczeniem przewidzianego w art. 13 ust.1 u.d.i.p. terminu, bez powiadomienia o tym strony w trybie art. 13 ust.2 u.d.i.p. Okoliczność ta stanowiła podstawę do stwierdzania, że podmiot zobowiązany dopuścił się w sprawie bezczynności. W tym stanie rzeczy, wobec nieudzielania w ustawowym terminie odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, koniecznym stało się stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że w sprawie Szpital dopuścił się bezczynności (pkt 1 sentencji wyroku). Z uwagi jednak na okoliczność, że ów stan bezczynności, istniejący w dniu wniesienia skargi (3 lipca 2017 r.), przed wydaniem wyroku przez Sąd ustał na skutek udzielenia stronie skarżącej przez Szpital wnioskowanych informacji w dniu 8 lipca 2017 r., należało uznać postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność Szpitala za bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego podmiotu do załatwienia ww. wniosku. Skoro przed wydaniem wyroku strona przeciwna przestała być bezczynna, to przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania jej do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie - postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na bezczynność wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji bezczynności adresata wniosku. W konsekwencji więc Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Szpitala do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 28 czerwca 2017 r. (pkt 3 sentencji wyroku). Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym nieznaczne przekroczenie terminu jej załatwienia, niekwestionowanie obowiązku udzielenia informacji oraz okoliczność udostępnienie informacji po wniesieniu do Sądu skargi Sąd uznał, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącego i udzieleniu wskazanej w nim informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Podkreślić należy, że rażące naruszeniem prawa stanowi stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla kwalifikacji naruszenia prawa jako naruszenie rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne, oczywiste i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała takich cech. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.