IV SAB/Gl 30/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 11 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie skargi na działalność sędziego Sądu Rejonowego w B. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. (data wpływu [...] r.) S. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie nierozpatrzenia jego skargi na działalność sędziego Sądu Rejonowego w B.. W jej uzasadnieniu skarżący w pierwszej kolejności wskazał, że jego skarga jest skargą jaka przysługuje każdemu obywatelowi na działalność organów państwowych i samorządowych. W tych ramach podniósł, że zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w B. w związku z uchybieniami "jakich dopuścił się" wskazany w treści pisma sędzia Sądu Rejonowego w B. w prowadzonym postępowaniu karnym. Następnie skarżący przedstawił przebieg korespondencji prowadzonej z Prezesem Sądu Rejonowego w B. wskazując, że mimo wielu pism adresowanych do tego organu, nie otrzymał żadnej odpowiedzi lub też informacji jak została lub zostanie rozpoznana jego skarga. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne realizują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został doprecyzowany przepisami art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Przystępując do oceny dopuszczalności skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która jest pierwszorzędną okolicznością podlegającą badaniu wstępnemu, należy wskazać na treść żądania skarżącego, który zaczepia bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. wynikającą w przekonaniu skarżącego z braku odpowiedzi na jego pisma (skargi) w sprawie działalności sędziego tegoż Sądu. W tym zakresie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 63 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Z porządku wyliczenia "interesów" w Konstytucji wynika, że uprawnienie to służy wykonywaniu społecznej kontroli działania organów władzy publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określają przepisy szczególne, w tym zwłaszcza przepisy działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, których stosowanie nie jest wyłączone w odniesieniu do organów sądów, nadto przepisy właściwe dla tych organów w materii sprawowania nadzoru administracyjnego. Z przepisów art. 221 § 1 i 2 wspomnianego Kodeksu wynika bowiem, że podmiotami władzy publicznej będą organy państwowe różnego rodzaju, organy samorządu terytorialnego, organy samorządowych jednostek organizacyjnych oraz te organizacje społeczne i instytucje społeczne, które wykonują zlecone zadania z zakresu administracji publicznej. Podmiotami, do których mogą być kierowane petycje, skargi i wnioski, będą wobec tego nie tylko organy administracji publicznej, zaś ich przedmiotem będą nie tylko działania w sferze administracji publicznej, lecz skargi mogą być kierowane do wszystkich organów pozostających w strukturze organizacyjnej państwa oraz do tych podmiotów niepaństwowych, które funkcjonalnie włączone są w działanie państwa przez wykonywanie zleconych zadań z zakresu administracji publicznej. Wyznacza to szerokie ramy kontroli społecznej. Obowiązkiem właściwego organu jest rozpatrzenie skargi i udzielenie odpowiedzi, bądź nadanie jej odpowiedniego biegu. Zakwestionowanie tych czynności lub ich braku może nastąpić wyłącznie w trybie objętym wskazanymi przepisami "skargowymi" albo dotyczącymi nadzoru administracyjnego (tu: w sądach powszechnych). Analiza treści skargi prowadzi do wniosku, iż w istocie obejmuje ona "niezałatwienie" skargi wniesionej na sędziów i pracowników sądów w materii nieprawidłowości w działaniu tych osób, w trybie postępowania uregulowanego działem VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach takich skarg właściwe są organy wymienione w art. 29 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.), tj. organy wykonujące czynności administracji sądowej, które w ramach nadzoru nad działalnością administracyjną badają zasadność skarg i wniosków. Przy czym nie mogą one dotyczyć orzecznictwa sądowego, dla którego zastrzeżone są inne środki sprecyzowane we właściwych przepisach proceduralnych, lecz tylko takich nieprawidłowości w działaniu, które są wymienione w art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zakresu żądania skarżącego, przede wszystkim należy odnotować, iż zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący może wnieść skargę na bezczynność organów w takim zakresie, jakiego sięga kognicja sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność przysługuje zatem tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 wspomnianej wyżej ustawy) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 cytowanej ustawy, a więc dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Na działanie administracji publicznej w sprawach petycji, skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sądy administracyjne. W postępowaniu tym nie podejmuje się żadnych władczych rozstrzygnięć z zakresu administracji publicznej, lecz ocenia sposób wykonywania zadań lub działalność określonego organu albo jego pracowników. Takie stanowisko ugruntowane zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W postanowieniu z dnia 23 lipca 2001r. sygn. akt II SAB 213/00 (opublikowanym w Zbiorze Informacji Prawnej Lex nr 54555) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że na czynności podejmowane na skutek złożenia skargi przewidzianej w art. 227 i następnych K.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Czynności te bowiem nie mieszą się w katalogu aktów poddanych kontroli legalności sprawowanej Przez sądy administracyjne. W rozpatrywanej sprawie skarżący skarży bezczynność organu wykonującego nadzór administracyjny sądu w sprawie wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a. Zatem powyższy tryb przemawia za uznaniem skargi skierowanej do sądu administracyjnego za niedopuszczalną. Na marginesie rozważań godzi się przypomnieć, że kontrola działalności administracji publicznej uregulowana w wyżej wspomnianym Prawie o ustroju sądów administracyjnych oraz w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje rozstrzygnięcia administracyjne w indywidualnych sprawach, bezczynność administracji publicznej oraz inne sprawy wynikające z działalności administracji publicznej poddane właściwości sądów administracyjnych. Prawna regulacja zawarta w przytoczonych ustawach realizuje zasadę odrębności sądownictwa administracyjnego od sądownictwa powszechnego. Konkludując stwierdzić należy, że sądy administracyjne nie kontrolują działalności sądów powszechnych, gdyż sądownictwo administracyjne i powszechne stanowią samodzielne i niezależne od siebie piony sądownictwa. Stosownie do unormowania zawartego w art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna. Dlatego na tej podstawie orzeczono jak na wstępie, odstępując od żądania sporządzenia przez organ odpowiedzi na skargę.