IV SAB/Gl 30/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu; Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, to jest w dniu 15 listopada 2016 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym K. M. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Motywując ten wniosek skarżący podniósł, że jest osobą ubogą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i niezdolną do pracy. Powołał się przy tym na trudną sytuację materialną swojej rodziny (w skład której wchodzi jego żona oraz dwóch synów - jeden z nich jest studentem, zaś drugi uczniem gimnazjum), uzasadniającą objęcie wsparciem w postaci świadczeń rodzinnych. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Jest przy tym - wraz z żoną - współwłaścicielem dwudziestoletniego samochodu, którego wartość "odbiega daleko w dół" od tej kwoty. Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie 2.442,16 zł, na którą składa się pobierany przezeń zasiłek rodzinny (247 zł), świadczenie wychowawcze (500 zł), stypendium szkolne młodszego syna (295,20 zł), zasiłki celowe z pomocy społecznej (440 zł) oraz wynagrodzenie jego małżonki za pracę świadczoną w niepełnym wymiarze (959,96 zł). Dodatkowo wnioskujący powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, wśród których, obok wyżywienia (700 zł), leków oraz opłat związanych z zamieszkiwanym lokalem, wymienił między innymi czesne za szkołę młodszego syna, w kwocie 385 zł, opłatę za Internet i TV (144,90 zł) oraz koszty eksploatacji samochodu (230 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność organu w sprawie dotyczącej stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawca jest więc w tej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 16 listopada 2016 r. - karta nr 81 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku K. M. o ustanowienie pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że K. M. składał na przestrzeni ostatnich miesięcy liczne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Początkowo, w kilku sprawach (np. sygn. akt IV SA/Gl 1142/15 czy IV SAB/Gl 154/15) były one uwzględniane, z kolei później - między innymi w sprawach o sygn. akt IV SAB/Gl 1/16, IV SAB/Gl 165/15 oraz IV SAB/Gl 22/16 odmawiano mu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniach tych ostatnich postanowień przyznano, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i pozostaje bez pracy, jednak wskazywano na istnienie znacznych rozbieżności pomiędzy twierdzeniami, jakie podnosił w poszczególnych wnioskach odnośnie wysokości wydatków na wyżywienie oraz podkreślano, że część ponoszonych przezeń kosztów utrzymania (opłata za prywatne gimnazjum młodszego syna, w kwocie 385 zł miesięcznie, ponadprzeciętnie wysokie wydatki na Internet i TV, znaczne koszty utrzymania samochodu) nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej i przeczy jego oświadczeniom o ubóstwie. Także w niniejszym wniosku K.M. powołuje się na okoliczność ponoszenia opłaty za gimnazjum syna w powołanej wyżej wysokości oraz opłaty za Internet i TV, która dodatkowo jeszcze wzrosła - do kwoty 144,90 zł (wcześniej było to 107 zł). Rozpoznając ten wniosek uznano jednak, że istniejące w powyższym zakresie poważne wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, a to przez pryzmat argumentacji przyjętej przez tutejszy Sąd w trzech postanowieniach: z dnia 13 lipca 2016 r., 14 lipca 2016 r. oraz 19 lipca 2016 r., odpowiednio w sprawach o sygn. akt IV SAB/Gl 166/15, IV SO/Gl 8/16 i IV SAB/Gl 56/16, mocą których K. M. przyznano prawo pomocy. W uzasadnieniach tych orzeczeń powołano się na przedstawioną przez wnioskodawcę dokumentację źródłową akcentując, iż poza decyzjami o przyznaniu świadczeń rodzinnych nadesłał on w tym zakresie również kopie wydanych w poprzednich miesiącach czterech decyzji administracyjnych o przyznaniu mu zasiłku okresowego oraz trzech zasiłków celowych z pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, fakt objęcia skarżącego całym szeregiem form wsparcia w ramach pomocy społecznej świadczy w sposób jednoznaczny o tym, iż samodzielne ustanowienie radcy prawnego czy też pokrycie kosztów sądowych przekracza jego możliwości płatnicze. Uwzględniwszy zaprezentowane wyżej rozstrzygnięcia Sądu oraz ustalenia, które legły u ich podstaw, jak również zważywszy, iż brak jest okoliczności, wskazujących, aby sytuacja materialna wnioskodawcy miała ulec w międzyczasie poprawie, która mogłaby uzasadniać rozstrzygnięcie odmienne, przyjęto, iż wyżej wymieniony zachował przesłankę, od której ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.