IV SAB/Gl 30/16
PostanowienieWSA w Gliwicach2016-05-24
Skład orzekający: Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny powinien przyznać prawo pomocy stronie, która nie wykazała w sposób przekonujący swojej sytuacji materialnej, a jej oświadczenia dotyczące dochodów i wydatków są rozbieżne z wcześniejszymi deklaracjami w innych sprawach?Ratio decidendi
Sąd administracyjny utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odrzucające wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponieważ strona skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do jego przyznania. Sąd podzielił ustalenia referendarza co do rozbieżności w oświadczeniach skarżącego dotyczących jego sytuacji materialnej, dochodów i wydatków, co uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w trybie P.p.s.a.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w celu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, przedstawiając swoją trudną sytuację materialną. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek, uznając, że skarżący nie wykazał jasno swojej sytuacji finansowej i wskazał na rozbieżności w jego oświadczeniach składanych w innych sprawach. Strona wniosła sprzeciw od tego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów P.p.s.a. i błędną ocenę jej wniosku.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Starszego referendarza sądowego o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.M. na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kwestii sprzeciwu strony skarżącej z dnia 12 maja 2016 r. na postanowienie z dnia 1 15 kwietnia 2016 r. p o s t a n a w i a: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.
W piśmie z dnia 9 grudnia 2015 r. K.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w R. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W piśmie z dnia 3 marca 2016 r. skarżący zawarł wniosek o ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem. W dniu 6 kwietnia 2016 r. skarżący złożył urzędowy formularz "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, żądając ustanowienia radcy prawnego. W treści wniosku oświadczył, iż jest osobą ubogą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie wykonuje pracy zarobkowej, ubiega się o rentę, pozostaje na utrzymaniu żony, która jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy, a jego rodzina otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej. Dodał również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami, ich łączny miesięczny dochód netto wynosi 2.160,05 zł oraz wskazał, iż nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek K.M. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny, jednoznaczny i wolny od wątpliwości jednakże zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący wymogu tego nie zachował. Następnie referendarz zwrócił uwagę na składane w innych sprawach przez K.M. wnioski o przyznanie prawa pomocy i wynikające z nich rozbieżności między oświadczeniami skarżącego chociażby co do ponoszonych kosztów utrzymania, w szczególności bardzo znaczne różnice pomiędzy wydatkami ponoszonymi na żywność.
Pismem z dnia 12 maja 2016 r. K.M. wniósł sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia, zarzucając: naruszenie art. 243, art. 246 § 1 pkt 2, art. 252 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 255 powyższej ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz dokonanie oceny jego wniosku w sposób dowolny. Zdaniem K.M. złożony wniosek czynił zadość wszystkim wymaganiom wymienionym w art. 252 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie podkreślił, iż nie był wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia ani do przedłożenia dokumentów źródłowych. Następnie wyjaśnił, że rozbieżności w oświadczeniach wynikają z faktu składania ich w innym czasie. Poza tym wskazał, iż decyzjami z [...] r. oraz [...] r. (najprawdopodobniej omyłka pisarska w dacie rocznej) przyznano skarżącemu zasiłki celowe w postaci dofinansowania zakupu żywności oraz dofinansowania zakupu odzieży i dofinansowania zakupu obuwia, a także zasiłek okresowy za luty i marzec 2016 r. Wskazał, że świadczenie te są przyznawane po szczegółowym sprawdzeniu stanu rodzinnego, dochodowego i majątkowego wnioskodawcy, a zatem nie ma powodu, dla którego sąd nie miałby uwzględnić stanu faktycznego stwierdzonego przez uprawniony organ administracji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Według art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych należy zauważyć, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, LEX nr 1628836).
W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że K.M.nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Sąd podziela w pełni ustalenia poczynione przez Starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2016 r. Również Sąd dostrzega, budzące wątpliwości, rozbieżności w oświadczeniach skarżącego złożonych w innych sprawach. W szczególności należy zauważyć, że w sprawie IV SAB/Gl 165/15 K.M. w urzędowym formularzu "PPF" z dnia 18 stycznia 2016 r. zadeklarował dochód czteroosobowej rodziny na kwotę 2.268,38 zł jednocześnie oświadczył, iż w okresie grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r. dokonał zakupu produktów żywnościowych, na które wydał około 3.100 zł pomimo twierdzenia, że nie posiada żadnych oszczędności.
Odnosząc się do propozycji skarżącego uwzględnienia stanu faktycznego, który legł u podstaw przyznania mu świadczeń przez organ administracji publicznej należy podkreślić samodzielność jurysdykcyjną i niezawisłość sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 11 P.p.s.a. tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku wiążą sąd administracyjny, i to jedynie co do popełnienia przestępstwa. Mając to na względzie trzeba przypomnieć, że w niniejszej sprawie rozpoznając wniosek starszy referendarz sądowy poczynił ustalenia faktyczne, na podstawie których wydał zaskarżone orzeczenie. Sąd ustalenia te uważa za prawidłowe i w pełni je podziela.
A zatem w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, co skutkuje utrzymaniem orzeczenia w mocy .
Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło