IV SAB/Gl 350/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi G.B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. G. B. pismem z 11 września 2017 r. zwrócił się w oparciu o postanowienia ustawy o dostępie do informacji publicznej do Prokuratora Rejonowego w Z.o udostępnienie informacji - czy w toku postępowania przygotowawczego [...] ustalono, aby po terenie działki leśnej o nr ew. [...] odbywał się ruch lądowy w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. W przypadku ustalenia takowego, to na podstawie jakiego dowodu. Prokurator Rejonowy w Z. pismem z 13 września 2017 r. nr akt [...]odpowiedział na powyższe pismo w ten sposób, że wszelkie dowody, na podstawie których uczyniono ustalenia faktyczne w sprawie, w której wnioskodawca został prawomocnie skazany, znajdują się w pozostających do wglądu aktach głównych postępowania. Pismem z 16 września 2017 r. G. B. za pośrednictwem Prokuratora Rejonowego w Z. wniósł skargę na bezczynność wskazanego organu. W skardze tej wystąpił o zobowiązanie wskazanego organu administracji publicznej do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy. Nadto skarżący wystąpił o wydanie orzeczenia, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W motywach skargi przybliżył treść swojego wniosku oraz otrzymanej odpowiedzi ze strony organu administracji i wobec braku wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej i braku pouczenia o przysługujących mu prawach uznaje za zasadną wniesioną skargę. Prokurator Rejonowy w Z. pismem z 26 września 2017 r. skierowanym do skarżącego odniósł się do wniesionej skargi i wskazał, że ustalenia dowodowe i faktyczne poczynione w ramach prowadzonego postępowania nie spełniają waloru informacji publicznej, gdyż są to informacje dotyczące indywidualnie określonego podmiotu będącego stroną postępowania karnego, który ma dostęp do tych akt na podstawie postanowień art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Podkreślono, że skarżący jako strona tego postępowania może w każdym momencie uzyskać dostęp do tych akt i zapoznać się z nimi w całości. Podanie przez referenta sprawy właściwego trybu uzyskania dostępu do materiału dowodowego nie może być uznane za odmowę udzielenia informacji albo za zwłokę w tym zakresie. W konkluzji pisma podkreślono, że w przypadku uznania, iż żądanie nie stanowi informacji publicznej wówczas nie wydaje decyzji lecz jedynie informację o zajętym stanowisku. W odpowiedzi na skargę pochodzącej z 2 listopada 2017 r. organ administracji publicznej wystąpił o oddalenie skargi, albowiem w jego ocenie nie zachodzi bezczynność w zakresie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. W piśmie tym podtrzymano stanowisko wyrażone wcześniej w piśmie z 26 września 2017 r. i podtrzymano zajęte w nim stanowisko, iż w przypadku uznania, że żądanie skierowane do organu administracji nie jest informacją publiczną wówczas nie wydaje się w tym zakresie decyzji administracyjnej, lecz wnioskodawcę informuje się o zajętym stanowisku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a wyżej wymienionej ustawy, w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach m.in. w wyroku z dnia 30 marca 2016 roku, sygn. akt IV SAB/GI 9/16, czy w wyroku z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/GL 45/16 wyrażoną w nim argumentację Sąd w przedmiotowej sprawie w pełni akceptuje i podziela. Sąd wskazuje zarazem, że zgodnie z utrwalonym i jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 wyżej wymienionej ustawy. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji), albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 powyższej ustawy. Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 przywoływanej ustawy. W przypadku ubiegania się u udostępnienie informacji publicznej, która takiego statusu nie posiada organ administracji obowiązany jest do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym, stosownie do postanowień art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uwagi te są niezbędne z tego powodu, iż organ administracji w swojej odpowiedzi na skargę akcentował brak dopełnienia przez skarżącego wymogów formalnych wniesienia skargi. Przechodząc do merytorycznej części rozważań przyjdzie odnieść się do dwóch kluczowych zagadnień, a mianowicie, czy skarżący wnioskiem z 11 września 2017 r, zwrócił się do organu administracji z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, oraz czy działania tegoż organu zgodne były z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Udzielenie odpowiedzi na podniesione kwestie pozwoli na ocenę prawidłowości działań podejmowanych przez organ administracji. Z treści pisma skarżącego z 11 września 2017 r. wynika, że domaga się on od Prokuratora Rejonowego w Z. uzyskania informacji "czy w toku postępowania przygotowawczego [...]ustalono, aby po terenie działki leśnej o nr ew. [...] odbywał się ruch lądowy w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego". Na wstępie przyjdzie zauważyć, że przedmiotem wniosku skarżącego jest domaganie się uzyskania informacji z akt prawomocnie zakończonego postępowania sądowego. Okoliczność ta posiada w niniejszej sprawie znaczenie, ponieważ determinuje właściwość organu obowiązanego udostępnić żądane akta. Skoro postępowanie karne zostało zakończone to akta sprawy winny znajdować się w archiwum sądu wydającego stosowne orzeczenie. Wynika to z postanowień rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 marca 2014 r. w sprawie przechowywania akt spraw sądowych oraz ich przekazywania do archiwów państwowych lub do zniszczenia (Dz. U. z 2014 r. poz. 991). Zatem podmiot dysponujący tymi aktami będzie zobowiązany do ich udostępnienia, a skoro tym podmiotem jest sąd powszechny, zatem ten organ jest zobowiązany udostępniać akta spraw prawomocnie zakończonych. Rozważyć należy jedynie kwestię akt będących w dyspozycji prokuratury czy też innych stron danego postępowania. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie akta spraw prawomocnie zakończonych pozostające w dyspozycji prokuratury nie są aktami stanowiącymi podstawę orzekania przez sąd powszechny i z tego powodu muszą być traktowane jako akta wewnętrzne, które nie podlegają udostępnieniu w drodze dostępu do informacji publicznej. W tym zakresie będą pewne wyjątki, ponieważ akt oskarżenia czy orzeczenie sądu będące w dyspozycji prokuratury będą spełniały wymogi stawiane dokumentom wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej i także będą mogły być udostępniane w oparciu o postanowienia tej ustawy. Odmiennie sytuacja ta przedstawia się na etapie prowadzonego postępowania, ponieważ wówczas wyłączne zastosowanie posiada regulacja zamieszczona w art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Zaznaczyć należy, że unormowanie to ma również zastosowanie do prawomocnie skazanego, zatem uznać należy, że jest to szczególna regulacja przewidziana dla strony postępowania karnego, dająca prawną podstawę dla zapoznawania się z całością akt sprawy karnej. Przeprowadzone powyżej rozważania skłaniają do dokonania wykładni art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z przepisu tego wynika bowiem, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Inaczej mówiąc, stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informację mające charakter informacji publicznych mogą być udostępnione w innym trybie. W odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (tak też NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt (OPS 7/13). Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie był zobowiązany do udostępnienia akt z zakończonego postępowania karnego, albowiem całość ich znajduje się w dyspozycji sądu powszechnego, a te o które wystąpił skarżący nie są posiadaniu prokuratury. Odrębnego rozważenia wymaga także to, czy żądanie sformułowane przez skarżącego w piśmie z 11 września 2017 r, odpowiada wymogom ustawy o dostępie do informacji publicznej czyli czy może być w oparciu o jej postanowienia udostępnione. Z treści żądania kierowanego pod adresem organów administracji nie wynika, aby skarżący domagał się przedstawienia jakiegoś dokumentu, lecz występuje o wskazanie - "czy w toku postępowania przygotowawczego [...] ustalono, aby po terenie działki leśnej o nr ew. [...]odbywał się ruch lądowy w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego". Tak sformułowane żądanie, skierowane pod adresem organu administracji nie jest domaganiem się przedstawienia określonego dokumentu, lecz stanowi domaganie się od organu administracji przedstawienia określonego procesu myślowego, przeprowadzonego w ramach podejmowanych czynności w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego a następnie weryfikowanego przez sąd w swoim orzeczeniu. Zatem skarżący nie ubiega się o udostępnienie dokumentu, lecz oczekuje przedstawienia przez organ administracji określonego procesu dedukcji czy też przedstawienia faktów , które legły u podstaw przeprowadzonej przez niego analizy. Przedmiotowe żądanie skarżącego skierowane do Prokuratora Rejonowego w Z., widzieć należy w kontekście zakończonego prawomocnie postępowania karnego. Wskazane okoliczności winny zostać uwypuklone w uzasadnieniu wyroku skazującego skarżącego, a zatem na tym etapie miał on możności zgłaszania zastrzeżeń i podnosić wątpliwości. Po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego takie żądanie nie może być traktowane jako ubieganie się o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ mogłoby ono prowadzić do odmiennych ustaleń niż te, które zamieszczone zostały w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że żądanie skarżącego skierowane do organu administracji nie jest ubieganiem się o udostępnienie informacji publicznej. W takiej sytuacji organ administracji obowiązany jest w formie pisemnej poinformować o tym wnioskodawcę. W rozpoznawanej sprawie organ dopełnił ciążący na nim obowiązek, ponieważ pismem z 13 września 2017 r. poinformował skarżącego o tym, gdzie może zapoznać się z aktami zakończonego postępowania karnego. W tej sytuacji nie można mówić o bezczynności organu, gdyż w prawem przewidzianym terminie udzielił skarżącemu odpowiedzi w formie odpowiadającej obowiązującym unormowaniom, jak również wskazał sposób uzyskania żądanej informacji. Skoro organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa tym samym brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. mr